Lang gebouwd om nu te kunnen stunten op dit toernooi: alles over onze eerste tegenstander Japan

Japan is het stadium voorbij waarin het wordt weggelachen als het hardop over „het WK winnen” praat. De historische zeges tegen Duitsland en Spanje op het vorige WK in Qatar bewezen dat het om veel meer ging dan een toevallige stunt. In bijna acht jaar tijd bouwde bondscoach Hajime Moriyasu aan een ploeg die tegen de wereldtop niet alleen kan overleven, maar die ook op haar eigen manier kan kloppen. De overwinningen tegen Brazilië in oktober en Engeland in maart liggen nog vers in het geheugen.

Het verwachte systeem is een 3-4-2-1, al experimenteerde Japan tegen Engeland ook met een 3-1-4-2. Moriyasu kan dus schuiven naargelang de tegenstander. Vooraan wordt er agressief druk gezet, met spelers als Takefusa Kubo, Ritsu Doan, Keito Nakamura en Junya Ito die de aanval in gang trekken. In de spits staat Ayase Ueda, topschutter in de Eredivisie. Daarachter heeft Japan met doelman Zion Suzuki en verdedigers Hiroki Ito, Shogo Taniguchi en Tsuyoshi Watanabe een stevige basis. Daichi Kamada en Kaishu Sano moeten het middenveld in evenwicht houden.

Zelfs spelers als Takehiro Tomiyasu en Wataru Endo beginnen soms op de bank. Het zegt veel over de breedte van deze Japanse kern, die nooit sterker was. De blessures van Takumi Minamino en Kaoru Mitoma zijn uiteraard jammer, maar dit is geen ploeg meer die instort omdat één ster ontbreekt.

Toch wordt groep F allesbehalve een wandeling. Nederland heeft met Virgil van Dijk een verdediger van wereldklasse. Zweden kan rekenen op het gevaarlijke spitsenduo Viktor Gyökeres en Alexander Isak. En Tunesië is qua speelstijl misschien zelfs de lastigste tegenstander voor Japan in deze groep.

De ambitie van Japan is niet langer gewoon voor het eerst de kwartfinales halen. Deze ploeg gelooft oprecht dat ze het WK kan winnen. Akira Nishino, die Japan op het WK van 2018 in Rusland leidde, omschrijft de huidige generatie zo: „Het gaat niet om individuen die zich als egoïsten gedragen. Ze vechten samen, en binnen die eenheid komt de individualiteit naar boven. Er zit kracht in die ’verjapanste individualiteiten’.”

Als speler was Hajime Moriyasu een defensieve middenvelder bij Sanfrecce Hiroshima en de Japanse nationale ploeg. Sinds hij in 2018 bondscoach werd, bouwde hij stap voor stap aan deze selectie. Hij bleef de ervaren spelers respecteren, maar schoof tegelijk geleidelijk de nieuwe generatie naar voren die nu de kern van de ploeg vormt. De zeges tegen Duitsland en Spanje op het WK in Qatar waren een eerste grote bekroning van dat werk.

Zijn aanpak draait om harmonie, discipline en continuïteit, eerder dan om wilde veranderingen. Soms oogt dat wat voorzichtig, maar niemand kan ontkennen dat hij een stabiele en bijzonder competitieve omgeving heeft gecreëerd. Ook nu noemt hij Japan nog altijd „een outsider die het toernooi wil winnen”. Het zegt veel over zijn combinatie van nederigheid en pragmatisme.

Met het WK in zicht blijft Moriyasu zorgvuldig bouwen aan zijn blauwdruk voor succes. „Door gebruik te maken van het Japanse vermogen om geduldig op te bouwen en van de kwaliteiten van het Japanse volk, wil ik met voetbal het idee doorbreken dat Japan in het voetbal niet de beste van de wereld kan worden”, zegt hij.

Takefusa Kubo is de speler die de Japanse aanval het meeste creativiteit geeft. Krijgt hij de bal op rechts, dan lokt hij verdedigers weg met fijne baltoetsen en zijn bijzondere gevoel voor timing. Zelfs de kleinste ruimte kan hij benutten om iets te creëren. Hij kan een man uitschakelen, de beslissende pass geven en zelf scoren. Kortom: een van de grootste aanvallende talenten die Japan heeft.

Bij Real Sociedad is hij het speerpunt van de aanval geworden, en ook bij de nationale ploeg speelt hij een beslissende rol. In maart tegen Bahrein gaf hij de assist voor de openingstreffer en maakte hij daarna zelf de goal die de WK-kwalificatie zo goed als veiligstelde.

Blessures hielden hem dit seizoen even aan de kant, maar over zijn belang bestaat geen twijfel. Als Japan de wereldtop wil kloppen, zal het de creativiteit van Kubo nodig hebben.

Zion Suzuki moet het Japanse doel op slot houden. Fysiek heeft hij alles mee, maar ook op de andere vlakken bezit hij de kwaliteiten van een topdoelman.

Op de Azië Cup, twee jaar geleden, kreeg hij nog kritiek door wisselvallige prestaties. Hij voelde toen hoe hard het oordeel kan zijn als je nummer één van Japan bent. In november brak hij vervolgens zijn linkerhand. Toch bleef hij op clubniveau ervaring opdoen, onder andere bij het Belgische STVV, en keerde hij terug om opnieuw het Japanse doel te verdedigen.

De komende tien jaar kan Suzuki zomaar het gezicht worden van het Japanse keepersgilde. Zo groot is zijn potentieel. Afhankelijk van wat hij op dit toernooi laat zien, kan zijn naam straks wereldwijd bekend zijn.

Hiroki Ito is 1,88 meter groot, linksvoetig en inzetbaar als centrale verdediger én als linksachter. Dat maakt hem een zeldzame combinatie van lengte, veelzijdigheid en technische kwaliteit. Op het hoogste niveau kan hij op meerdere posities uit de voeten, terwijl hij aan de bal ook echt iets toevoegt met zijn linkervoet, zijn passing en zijn afstandsschot.

Blessures remden zijn ontwikkeling op clubniveau al meer dan eens af. Maar alleen al het feit dat een Japanse verdediger vandaag voor Bayern München speelt, zegt veel over hoe sterk het Japanse voetbal veranderd is.

Japanse supporters gelden als een van de meest gedisciplineerde supportersgroepen ter wereld. De tribunes kleuren blauw, de herkenbare kleur van de nationale ploeg, terwijl „Nippon” op het ritme van de trommels door het stadion rolt. Geen overweldigende intensiteit zoals bij sommige Europese of Zuid-Amerikaanse fans, geen grote show. Japanse supporters vallen vooral op door hun organisatie, discipline en respect voor de tegenstander.

Hun gewoonte om na wedstrijden zelf het afval in de tribunes op te ruimen, kreeg op de WK’s van 2018 en 2022 wereldwijd aandacht. Het gaf een inkijk in de hoffelijkheid en verantwoordelijkheidszin die vaak met de Japanse cultuur worden verbonden.

Op dit toernooi zullen er vermoedelijk meer lokaal wonende fans aansluiten. Daardoor kan de blauwe zee in de stadions nog zichtbaarder worden dan op het vorige WK.

Het valt niet te verwachten dat de Japanse nationale ploeg of de Japanse voetbalbond uitgesproken politieke statements zal maken over de Verenigde Staten of Donald Trump. Dat heeft deels te maken met de lange relatie tussen Japan en de VS, maar ook met een bredere Japanse neiging om onnodige controverse te vermijden en respect te tonen voor het gastland.