Directeur Daniël Wever bij de voorzijde van De Molenberg. Foto: Duncan Wijting
Lek, verouderd en te klein. Theater De Molenberg in Delfzijl kan niet meer mee. Maar de gemeente wil de huidige plannen voor een nieuw cultuurcentrum in de havenstad afblazen en vanaf nul beginnen. Onwenselijk, als het aan theaterdirecteur Daniël Wever ligt. ,,Door uitstel wordt het alleen maar duurder en duurder.’’
Het is nogal een waslijst, de gebreken van theater De Molenberg in Delfzijl. Theaterbaas Daniël Wever vraagt zich af waar hij moet beginnen. ,,Lekkages, verzakkingen, aardbevingsschade, inefficiënte ketels, muurtjes die op omvallen staan. Het gebouw en de technische installaties lopen echt op hun einde. Het is op zich veilig, maar het is echt hopeloos verouderd.’’
Wever zou dolgraag een nieuw theater willen betrekken, maar vorige week werd duidelijk dat de bouw van een fonkelnieuw cultureel complex langer op zich laat wachten. De kosten voor het nieuwbouwproject vallen 9 miljoen euro hoger uit dan de 22 miljoen die ervoor begroot staat. Nu het zoveel duurder uitvalt, wil de gemeenteraad het plan uitstellen en opnieuw naar de tekentafel gaan. Dat uitstel kan niet, vindt Wever.
Met een tocht door het theater illustreert hij waarom. Om te beginnen in de bergruimte achter de kantine. ,,Hier hebben we lekkage. Als het hard regent, staat hier een emmer. En ook die andere wand ziet er zo uit door lekkage. Maar er is nog veel meer aan de hand, hoor.’’
Een enorme scheur in de muur als zichtbaar gevolg van verzakking. Foto: Duncan Wijting
Armoedig en gammel
Ook de emballageruimte verkeert in armoedige staat. ,,Het is allemaal heel gammel. Gelukkig is dit geen dragende wand, want je tikt de bakstenen er zo uit’’, zegt Wever terwijl hij met zijn vingers een paar keer op de muur slaat. Een baksteen beweegt zichtbaar mee.
De vloer heeft zijn beste tijd ook gehad: enkele tegels liggen dieper in de grond dan de rest. ,,Dit komt door verzakking, zie je? Het zakt allemaal weg.’’
In de foyer is sprake van aardbevingsschade getuige de grote scheur in een muur. ,,Deze is nog redelijk recent’’, verzucht Wever. Op de buitenmuur van het pand is een nog veel grotere scheur te zien en ook daar is lekkageschade zichtbaar. Zoveel schade, dat is nogal wat. Is de gemeente wel eens langs geweest om de schade te komen bekijken? ,,Nee. Het zou inderdaad heel goed zijn als zij een keer langskwamen.’’
De bakstenen tik je er in deze binnenmuur zonder moeite uit. Foto: Duncan Wijting
‘De trekkenwand kan echt niet meer’
Een van de grootste problemen is volgens Wever de trekkenwand, een hijsinstallatie die in theaters wordt gebruikt om bijvoorbeeld lichten, decorstukken of filmdoeken aan trekken (horizontale langwerpige stokken) te hangen. In 2003 werd een gedeeltelijk nieuwe trekkenwand geplaatst, maar die voldoet niet aan de huidige normen. ,,De trekkenwand kan echt niet meer. Terwijl-ie wel heel belangrijk is voor voorstellingen. Die hebben we voor álles nodig. Van de keurende instantie mogen we ‘m nu nog gebruiken, maar dat houdt wel een keer op.’’
Sjorbanden houden de ijzeren draden als een pleister op de wonde bij elkaar. ,,Dat gaat namelijk slijten. En je ziet hier nog touwen, dat mag helemáál niet meer tegenwoordig.’’ Ook daarom is een nieuw complex wenselijk, stelt Wever. ,,Het vervangen van alleen een trek kost al 30.000 euro. We hebben er 28, dus dat mag je zelf uitrekenen.’’
Terwijl hij over het podium wandelt en om zich heen wijst, somt Wever op waar het nog meer aan scheelt. ,,De lichtbrug is gevaarlijk. De kooiladder ook. Die gaat zo’n tien meter recht omhoog, maar dat mag helemaal niet meer van de arbo. Daar moet een bochtje in zitten.’’
Wever laat de armoedige staat van de trekkenwand zien. Foto: Duncan Wijting
‘Het is hier of warm of nóg warmer’
Een van de grootste problemen van het pand kan hij niet kan laten zien. ,,Dat is de luchtafvoer. Die hebben we namelijk niet. Als je 400 man in de zaal hebt, moet je kunnen afvoeren en dat kan hier niet. Dat is dus ook niet van deze tijd. Verse lucht inblazen gaat moeizaam, koelen gaat niet. Dus het is of warm of nóg warmer.’’
Wever sjokt door de foyer op de eerste verdieping richting het berghok met de personenlift. ,,Dit komt uit 1976, toen het theater werd geopend. De onderhoudsmanager komt hier eens per half jaar en zegt dan tegen zijn stagiair: ‘Kijk, zo was het vroeger’. Maar een goede personenlift hebben we echt nodig. Het is schrijnend.’’
Ook de gasketels in het pand komen ‘uit het jaar nul’, legt Wever uit. Veel warmte vloeit weg en het rendement is laag. Door de pvc-buizen lekt er veel warm water. De kleine zaal is te klein voor de meeste voorstellingen omdat er niet eens een vleugel of decor in past. Het podium van de grote zaal heeft een onpraktische zeshoekige vorm. De problemen met De Molenberg zijn legio en vervangen loont niet meer. ,,Een nieuw theater is echt noodzakelijk.’’
Partycentrum De Bolder staat al twee jaar leeg en ook de ING-bank werd in december gesloten. ,,Dat gaat heel snel verpauperen. Niet goed voor het aangezicht van Delfzijl natuurlijk. Zo hobbelen we met z’n allen achteruit.’’
Het besluit van de gemeenteraad om helemaal opnieuw te beginnen met de plannen voor het cultuurcluster vond Wever teleurstellend. ,,Het huidige plan is te duur, dat vind ik zelf ook. Maar omdat het niet geïndexeerd is, wordt het nog duurder als je nog jaren wacht. Ik twijfel of we alle opties wel goed hebben bekeken.’’
De motor voor de personenlift komt uit 1976, toen het theater werd geopend. 'Kijk, zo was het vroeger', zegt de onderhoudsmanager elk half jaar tegen zijn stagiair. Foto: Duncan Wijting
NPG
Wever denkt dat het ontwerp opnieuw zou kunnen worden bekeken, of dat het benodigde extra geld vanuit de provincie of het Nationaal Programma Groningen (NPG) zou kunnen worden gefinancierd. Alles om het momentum van nu maar niet definitief te verliezen. ,,Als je weer om de tekentafel moet, ben je vijf jaar verder. En in de tussentijd gebeurt er hier dus niks.’’
De theaterdirecteur kan er niet bij dat het plan nu definitief van de baan lijkt te zijn. Hij vindt het zonde van de kosten die al gemaakt zijn en pleit ervoor om toch maar een aanvraag te doen voor een extra bijdrage. ,,Als je het niet bij de provincie of het NPG vraagt, krijg je het zeker niet. Dus vraag erom. Zelfs als je dan nog miljoenen te kort komt, ben je in ieder geval dichterbij. Zit daar niet een beetje ruimte in?’’
Als er van de zomer vaart wordt gemaakt met de plannen, kan Wever het best nog even aankijken. Hij hoopt dat alle partijen er samen alsnog werk van willen maken. ,,Ik snap dat de gemeente zich bij zo’n overschrijding achter de oren krabt, maar ik vind dit een gebrek aan ambitie. Het theater heeft een belangrijke culturele rol in de provincie en niet alleen in Delfzijl, en nu hebben we het momentum. Door uitstel wordt het alleen nog maar duurder en duurder.’’
De cv-ketel komt 'uit het jaar nul': laag rendement, veel warmte vloeit weg. Foto: Duncan Wijting
De historie
Theater en Congrescentrum De Molenberg werd geopend in 1976. Het gebouw had destijds een grote zaal, een bibliotheek, enkele vergaderzalen en een winkelpromenade. In 1982 verkocht de gemeente het deel dat later het huidige partycentrum De Bolder zou worden. In 1994 splitste de bibliotheek zich af en werd de organisatie deels zelfstandig. De theaterfunctie van het centrum werd in de jaren daarna steeds belangrijker, zeker toen Wever in 2001 binnenkwam. Tussen 2003 en 2006 kende het theater voor het laatst enkele verbouwingen. Jaarlijks trekken 70 professionele voorstellingen er zo’n 23.000 bezoekers.
Het nieuwe cultuurcentrum moet zowel het theater als de bibliotheek en kunstplatform IVAK gaan huisvesten. Architectenbureau De Zwarte Hond uit Groningen ontwerpt het nieuwe centrum in opdracht van de gemeente Eemsdelta.
Reactie wethouder Meindert Joostens van cultuur: drie jaar vertraging
Corona, de oorlog in Oekraïne, de daling van de koopkracht: allemaal reden dat de nieuwe Molenberg met een derde in kosten steeg. Dat bleek afgelopen juni toen burgemeester en wethouders besloten het nieuwbouwplan te evalueren. ,,En het was al geen kinderachtig bedrag’’, vindt wethouder Meindert Joostens van cultuur.
Het college keek naar drie scenario’s om het bestaande plan toch te kunnen laten slagen: alleen een theater, zonder bibliotheek en kunstplatform IVAK; het theater en de bibliotheek samenvoegen; een veel kleiner theater zonder tweede zaal en zonder bedrijfskeuken. ,,Maar ook die opties zijn financieel niet haalbaar. We willen terug naar de tekentafel om met een nieuw plan te komen.’’
De gemeente gaat op zoek naar instellingen die een deel van de kosten zouden kunnen ophoesten in ruil voor een plekje in het nieuwe pand. Een gemeentehuis er bij in behoort ook tot de mogelijkheden. Het betekent hoe dan ook dat de plannen drie jaar vertraging oplopen. ,,Dat vinden wij ook heel spijtig, maar we kunnen het gewoon niet anders doen.’’
Kan de gemeente er niet meer geld aan besteden? ,,Het gaat om 9 miljoen meer. De provincie gaat dat gat niet dichten, dus zou de gemeente het grootste deel moeten bijleggen. Dat vinden we niet verantwoord’’, stelt Joostens. ,,We hebben ook nog een bezuinigingsopgave en andere projecten die om aandacht vragen. En we hebben al een behoorlijke hypotheek voor dit plan.’’
Joostens is het niet met Wever eens dat het momentum hiermee verloren zou gaan. ,,Wij als college vinden óók dat er iets nieuws moet komen, anders waren we ook niet aan dit proces begonnen. We vinden het vervelend dat we dit besluit hebben moeten nemen.’’
Het college gaat kijken hoe de langere periode in het huidige pand toch kan worden overbrugd ondanks alle mankementen. De uitkomst wordt samen met het theater en de bibliotheek besproken. ,,Het moet natuurlijk wel op een fatsoenlijke manier kunnen doorgaan.’’
