Rokers opgepast! Na 1 juli is er op Schiermonnikoog geen sigaret meer te koop. En dan? Illegale handeltjes?

De Tweede Kamer heeft al drie jaar geleden besloten dat het per die datum afgelopen moet zijn met verkoop van rookwaren in supermarkten. Tankstations kunnen ermee doorgaan tot 2030. Zogeheten ‘gemakswinkels’ (zoals de Primera) nog twee jaar langer. Op het vasteland biedt dit voor rokers een uitvlucht, maar het vrijwel autovrije Schiermonnikoog heeft geen tankstation-met-winkeltje en evenmin zo’n gemakszaak. Wat nu?

Waar verboden worden ingevoerd, loert de illegaliteit. Supermarkteigenaar Eric Brunekreef zegt dat hij al tevergeefs bij de burgemeester aan de bel heeft getrokken. ,,Ze wil er niets mee. Ook heb ik tot drie keer mijn visie neergelegd bij het ministerie van Volksgezondheid. Tevergeefs.”

Het is hem er niet om te doen dat hijzelf zo nodig sigaretten moet verkopen, zegt Brunekreef. ,,Maar straks dreigt wildgroei. Grijze handel. Ik word zo’n beetje achttien keer per jaar gecontroleerd of ik geen sigaretten aan jongeren verkoop. Straks komt Pietje Puk met een koffer vol sigaretten van het vasteland om hier een handeltje op te zetten. Sigaretten voor een euro per stuk aanbieden bijvoorbeeld. Denk jij dat die aan kopers vraagt of ze wel zestien jaar zijn?”

Volgens Brunekreef zijn er al eilanders bezig te onderzoeken of er toch een legaal verkooppunt mogelijk is. ,,Maar als je hier een pand wilt met alleen rookwaren, moet je daarmee jaarlijks pakweg anderhalf miljoen euro omzetten. Dat gaat nooit lukken.”

Voor de eilanders zit er straks dus niets anders op dan een tochtje naar de wal om hun verslaving voort te kunnen zetten. Ironische gedachte, dat je tot 1999 met de Butterfahrt juist van Delfzijl naar het eiland Borkum kon varen om belasting mijdend aan je sigaretten te komen.

Naast de bewoners van Schiermonnikoog zijn er ook nog rokende toeristen, die straks in hun argeloze onwetendheid voor een peukenvrije balie komen te staan. Gaat de VVV op het eiland daarvoor wellicht waarschuwen? Zodat ze voorbereid kunnen afreizen?

Joke Eijer is nog maar een paar weken VVV-directeur op Schier. ,,Geen sigaretten na 1 juli? Ik heb daar totaal niet over nagedacht. Het lijkt me ook niet onze taak om daar iets mee te doen. Ik ga er eigenlijk ook van uit dat er voor het eiland een oplossing komt.” Die komt er dus niet. ,,Nee? Nou ja, het lijkt mij niet dat wij toeristen erop moeten wijzen. Dit ligt ver buiten onze comfortzone.”

Burgemeester Ineke van Gent van Schiermonnikoog, vroeger een gretige roker maar inmiddels bevrijd (‘heel fijn’), bevestigt: ,,Het besluit is indertijd genomen, staat vast en ik ga er niets aan doen. Op zich is die beslissing natuurlijk ook heel goed. Er mag straks alleen nog worden verkocht in gemakswinkels – rare term, ik zou ‘t haast liever ‘ongemakswinkels’ willen noemen – en dan nog alleen in bestaande. Nieuwe gemakswinkels mogen er niet voor worden opgezet.”

En de veiligheid, de handhaving, nu de reguliere verkoop en daarmee de controle wegvallen? ,,Ik hoop niet dat er op het eiland misbruik van de nieuwe situatie wordt gemaakt. Dat lieden hier straks de toch al zo dure sigaretten lopen te verkopen met een winst van 5 euro per pakje. Ik snap dat het best een probleem kan vormen.”

Supermarkt-eigenaar Brunekreef ziet al helemaal voor zich hoe eilanders de Waddenzee oversteken, naar de Primera in Dokkum rijden, om vervolgens met een kofferbak vol terug te keren. Van Gent, over wie Brunekreef zei dat een bezoek aan haar niets had opgeleverd, laat even later weten dat ze binnenkort toch met de ondernemers op het eiland gaat praten. ,,Ik wil weten hoe zij er in staan. En hoe we onderhandse verkoop zoveel mogelijk kunnen voorkomen. Zeker die aan jongeren. Wordt vervolgd...”

Voor wie denkt ‘niks loos, dan bestel ik wel via internet’: ook de verkoop via webshops en social media is vanaf 1 juli verboden. De regels gelden voor alle rookwaren, dus ook voor e-sigaretten. Om de feestvreugde nog wat te verhogen gaat de accijns op rookwaren per 1 april ook weer omhoog.