Peter Westra (43) van Gaycafé de Prins in de Zwanestraat in Groningen. Foto: Peter Wassing
Groot feest in de binnenstad van Groningen dit weekend om te vieren dat iedereen gelijk is en mag houden van wie die wil. Die rechten staan wereldwijd onder druk. Hoe staat het ervoor in Groningen?
Elke week is het raak in de binnenstad van Groningen: geweld tegen queers – iedereen die niet standaard hetero, man of vrouw is. Uitbater Peter Westra (43) van gaycafé De Prins in de Zwanestraat hoort de verhalen over de geweldsincidenten. Of hij ziet ze voor zijn ogen gebeuren.
Op straat worden mensen regelmatig uitgescholden voor ‘vieze homo’. En laatst nog, herinnert Westra zich, werd iemand in zijn gezicht geslagen vanwege diens geaardheid. ,,Dat is altijd al zo geweest.’’
Geen zin in gezeik
Volgens Westra is het alleen daarom al van belang dat er uitgaansgelegenheden voor lhbti-ers zijn. ,,Als je geen zin hebt in gezeur en gezeik, kun je terecht in De Prins of Dorothy’s, want daar word je niet aangekeken op je geaardheid.’’
Westra merkt dat er nog altijd veel behoefte is aan gaycafés in Groningen. Misschien wel meer dan ooit. ,,Bij mij in het café is het nog altijd druk. Ik heb veel bezoekers die net uit de kast zijn gekomen en daarover willen praten. Niet iedereen heeft daar een eigen netwerk voor.’’ Toch zijn er minder gaycafés te vinden dan vroeger.
Over queer/lhbti
Queer: queer is een overkoepelende term voor mensen die zich niet helemaal herkennen in de traditionele ideeën over man/vrouw-zijn of over op wie je verliefd mag worden.
Lhbti: lhbti staat voor lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender en interseksueel (wanneer iemand lichamelijke kenmerken heeft van zowel man als vrouw).
Ze schoten in de jaren zeventig als paddenstoelen uit de grond. Zo waren homodiscotheek De Golden Arm in de Hardewikerstraat en gaybardancing The Duke in het Hoogstraatje nogal populair: elk weekend zag het er zwart van de mensen, jarenlang konden ze rekenen op lange rijen voor de deur.
Maar het tij keerde.
Gaycafés in Groningen sloten afgelopen jaren de deuren en het einde lijkt niet in zicht. Café Uit de Kast in de A-Kerkstraat ging afgelopen april dicht en ook Club OOST (dat regelmatig queer-evenementen organiseert) in de Oosterstraat stopt deze zomer. Toch is er wel behoefte aan.
2,7 miljoen lhbti’ers
Nederland telt naar schatting 2,7 miljoen lhbti’ers, blijkt uit cijfers van het CBS. Niet alleen gaat het om een grote hoeveelheid mensen, deze groep ervaart ook meer problemen dan niet-queers, blijkt uit onderzoek van kennisinstituut Movisie. Zo hebben ze meer last van depressies, suïcidale gedachten en eenzaamheid. Daarnaast gebruiken ze meer alcohol en drugs.
Ze heeft van alles geprobeerd om erbij te horen, maar overal voelde Cora Ziengs (31) zich alleen. Ze is dj (Coco Coquelicot) en bedenker van de (queer)feesten BUTTS en PAUW in Club OOST en Vera. ,,Uiteindelijk vond ik mijn redding in de house-scene. In de nacht.’’ Volgens haar kunnen mensen in hun eenzaamheid tot gekke gedachten komen, kan het zelfs levens kosten als mensen geen aansluiting vinden, niet zichzelf kunnen zijn.
De zitjes in Café de Prins maken op vrijdag en zaterdag plaats voor een dansvloer. Foto: Peter Wassing
De Groningse nacht biedt volgens haar weinig soelaas. Die vindt ze te eenzijdig, met name gericht op studenten met een dikke portemonnee. Was het uitgaansleven diverser, dan was het volgens haar voor queers gemakkelijker om naar de binnenstad te komen. Maar ook: zijn er queers in de binnenstad, dan trekt dat een breder uitgaanspubliek waardoor het gevoel van veiligheid toeneemt.
,,We moeten ervoor zorgen dat mensen elkaar ‘s nachts blijven ontmoeten. Op feestjes, want dansen verhoogt het gevoel van verbondenheid, maar ook in cafés. Al is het alleen al het roken van een sigaretje met iemand. Dat kunnen al hele belangrijke ervaringen zijn.’’
Verandering in horecaland
Anno 2025 is het steeds normaler om elkaar online te ontmoeten. Dat merkt ook organisator Pascal Rakers (43) van Pride Groningen en de KopjeK-technofeesten. ,,Toen de Golden Arm in 2013 dichtging, viel er een soort gat in Groningen’’, zegt hij. ,,Je ziet dat er sindsdien veel is veranderd. Op datingapps als Grindr is het makkelijker om elkaar te vinden. Daarvoor hoef je niet meer de kroeg in.’’
Pascal Rakers van Pride Groningen. Foto: Nienke Maat
Ook ziet hij dat steeds meer mensen elkaar ontmoeten op ‘losse’ evenementen, in plaats van in het café. Hij ziet die verandering niet als iets negatiefs. ,,Om de zoveel jaar verandert er iets in horecaland. Er komt altijd weer een nieuwe generatie die iets nieuws verzint.’’
Grote oorbellen
Wie weet blijven queers weg van uitgaansgelegenheden, vanwege de toename van geweld en discriminatie.
Eigenaar Andy Wilson van Dorothy’s Dragbar aan de Pottebakkersrijge kreeg onlangs nog een klap in zijn gezicht. ,,Iemand vond het blijkbaar aanstootgevend dat ik grote oorbellen droeg’’, vertelt hij. Volgens hem loopt het de spuigaten uit wat betreft geweld richting hem en zijn gasten. ,,Er is veel homofobie. En het wordt steeds erger.’’
Geweld en discriminatie neemt ook volgens de cijfers toe. Het COC, de organisatie die zich inzet voor inclusiviteit en diversiteit, zegt dat het aantal meldingen met 37 procent is gestegen in het afgelopen jaar.
Wilson ziet meer geweld. Verbaal en fysiek. Tegelijkertijd merkt hij dat mensen vaker thuis blijven, en kiezen voor contact via internet en apps. Hij doet een beroep op zijn gasten. ,,We kunnen alleen openblijven als we klanten blijven houden.’’
Behoefte aan ‘safe space’
In het huidige politieke klimaat, kijk naar Amerika waar transgenders ontslagen worden en het woord queer in de ban is gedaan, krijgen lhbtqi’ers wellicht de neiging zich te verstoppen. ,,Vroeger was het als queer nodig om je af te zetten tegen de rest’’, weet bestuurslid Steph Sikkens (34) van het COC Groningen & Drenthe. Dat kon in gaycafés, bijvoorbeeld. ,,Mensen willen nu liever bij de rest horen, dan vallen ze minder op.’’
Op vrijdag en zaterdag houdt Café de Prins Club Night. Foto: Peter Wassing
Of ze blijven thuis, volgens hem. ,,Ook corona heeft daar invloed op gehad. Ik durf niet te zeggen dat alle queers hun weg terug hebben gevonden naar het uitgaansleven.’’ Tegelijkertijd hebben volgens hem juist nu steeds meer mensen behoefte aan een ‘safe space’. ,,Zo lang de maatschappij het niet toelaat dat we veilig zijn op in het gewone uitgaansleven, is dat belangrijk.’’
Eigen identiteit
Onder studenten is dat niet anders. ,,Het is belangrijk om een stabiele community te hebben waar je je zelfvertrouwen en je eigen identiteit kan opbouwen’’, zegt Jules Roboz (22). Hij is bestuurslid bij Ganymedes, de queerstudentenvereniging in Groningen met rond de 130 leden. Voor studenten zijn dergelijke plekken er niet genoeg, merkt hij. ,,Veel plekken gaan dicht of stoppen. Je ziet de community versnipperen.’’
Dat queerstudenten de binnenstad mijden, heeft ook met veiligheid te maken, volgens hem. ,,In plaats van aparte ruimtes voor homo’s zou het beter zijn als elke bar zou weten hoe om te gaan met homofobie en geweld.’’
Pride Groningen
De viering van Pride Groningen bestaat sinds 2022. Om te vieren dat iedereen zichzelf kan zijn en om diversiteit te onderstrepen. Verschillende evenementen worden in de binnenstad georganiseerd, zoals een parade met stoet en wagens, de StreetPride in de Zwanestraat met muziekpodia, dragshows, en feestjes met DJ’s op verschillende locaties.
