Harm-Arend Meijer, Loes Krüger-Smith, Sara Lich en rechts oud-NCPN-wethouder van Reiderland Hans Heres op het fietspad over de Noaberbrug naar Duitsland. Foto DvhN Pieter Broesder
Op Bevrijdingsdag worden op drie plekken aan de grens herdenkingspanelen onthuld als eerbetoon aan de mensen van de Rode Hulp.
Bij het sluizencomplex in Nieuwe Statenzijl is in 2016 het eerste informatiepaneel geplaatst over de Rode Hulp. De organisatie die vooral bestond uit communisten hielp al in 1933, na de machtsovername van de nazi’s, tegenstanders van het regime via verschillende routes in Oost-Groningen de grens over te krijgen. Joden werden geholpen net als politieke tegenstanders van de nazi’s, communisten vooral, die hun leven niet zeker waren.
De hulp behelsde veel meer. Duitse vluchtelingen werden niet alleen de grens overgesmokkeld maar ook verborgen gehouden voor de Nederlandse overheid. ,,Voor de oorlog stuurde de overheid Duitse communisten en andere vluchtelingen zonder pardon terug naar Nazi-Duitsland’’, zegt Hans Heres. De oud (N)CPN wethouder van voorheen Beerta en Reiderland is initiatiefnemer van dit eerbetoon aan de Rode Hulp. ,,Al ver voor de oorlog hadden mensen hier goede contacten met communisten in Duitsland.’’
Heres: ,,Een paar jaar geleden was er een tentoonstelling over het communistisch verzet. Ik vond dat dat een blijvend vervolg moest krijgen. Het zou jammer zijn als al die verzamelde informatie ergens zou worden weggestopt op een zolder.’’ Heres benaderde Pieter Smit, de onlangs overleden burgemeester van Oldambt. ,,Die was direct geïnteresseerd. Binnen drie minuten was het geregeld.’’
Op 5 mei worden er in aanwezigheid van gasten uit Nederland en Duitsland tussen 11.00 en 16.30 uur drie nieuwe informatiepanelen onthuld. Behalve bij Bad Nieuweschans, bij het verderop gelegen Buttje Pad in de Kanalpolder en bij de Veerhaven in Petkum. Het ligt in de bedoeling dat er meer komen. Langs een fiets- en wandelroute net over de grens die de plekken markeren van de 15 straf- en concentratiekampen in Emsland. ,,In het Duits en het Nederlands kunnen mensen dan lezen over deze bijna vergeten geschiedenis’’, zegt Loes Krüger-Smith uit Nieuw Beerta.
Met onder andere Heres en Harm-Arend Meijer uit Bad Nieuweschans en Sara Lich uit Ganzedijk zit ze in het Nederlandse deel van de organisatie. Meijer: ,,Het is een grensoverschrijdend project. Dat is ook het mooie.’’ Zaterdag inspecteerden ze bij de Noabersbrug buiten Bad Nieuweschans de plek waar een bord moet komen. Ooit werden er mensen met gevaar voor eigen leven de grens over geholpen.
Bij het grenskanaal werden vluchtelingen opgewacht door mensen van de CPN die ze meenamen naar de synagoge in toen nog Nieuweschans. Aan de Duitse kant werd de vlucht voorbereid door Kurt Bluhm en Jan Haken uit Bunde, leden van de inmiddels verboden Kommunistische Partei Deutschlands (KPD). In Nieuweschans stonden mensen klaar als Herman Roosje, Reint Grave en Geert Edzers. Hun werk bleef niet onopgemerkt. Na de Duitse inval werd Grave door de Duitsers opgepakt. Hij is niet meer teruggekomen.
Hoe anders is het er nu. De weg langs het kanaal heet Europaweg. Het voormalige landbouwbruggetje is een fietsbrug geworden, Noabersbrug. Burenbrug. Een fietspad slingert door het land. De grens is al lang niet meer potdicht. De Nederlandse postbode rijdt op haar brommer over de brug naar haar huis even verderop in Duitsland. Ze passeert Duitse fietsers die over hetzelfde bruggetje naar Bad-Nieuweschans gaan. ,,Moi. Moin.’’ En niemand die ze tegen probeert te houden.
