Geiten in de stal van Doetie Trinks in Aldwâld. Foto: Kees van de Veen
Doetie Trinks wil kaasjes blijven maken, haar buren in Aldwâld willen niet naast alle geiten wonen. Donderdag troffen ze elkaar in de rechtbank – en dat zal zeker niet voor het laatst zijn.
„Ik zou graag willen dat ik gewoon mijn bedrijf kan voeren zonder gedoe.” Zo begon de boerin achter Doetie’s Geiten haar verhaal voor de rechtbank in Groningen.
Het gaat haar niet om hoge productie, betoogde ze als eiser in de zaak. „Ik ben bezig om de bodem gezond te maken, om een gezond product te maken. Ik zou liever willen dat dat gezíén werd.”
Vergunning overtreden?
Maar ja: hoe mooi het bedrijf is en hoe lekker de kaasjes zijn, daar ging het donderdag niet over. „De vraag waar het over gaat is de vergunning uit 2024”, aldus voorzieningenrechter Marjolaine van den Berg. „Is die overtreden?”
De gemeente Noardeast-Fryslân had, na handhavingsverzoeken van de buren, namelijk vastgesteld dat er te veel geiten waren. Het aantal geiten van 1 jaar of ouder moet terug naar de vergunde 72. Anders volgen er dwangsommen.
„We willen dat er wordt gehandhaafd”, sprak de buurman als derde partij. „Voor iedereen geldt regelgeving, iedereen moet zich aan de regels houden. Wij hebben er niet voor gekozen om naast een geitenhouderij te wonen.”
Omdat onderzoekers verbanden leggen tussen longontsteking en (met name grote) geitenhouderijen, maken de buren zich zorgen om hun gezondheid. Maar ja, ook dat was donderdag niet de hoofdvraag.
Geiten in de wei
Doetie Trinks was er heel eerlijk over. Ook op dit moment lopen er meer dan 72 volwassen geiten rond. 108 zelfs. „Op 1 juni gaan er weer geiten naar de slager, en dan gaat het weer naar beneden.”
In een geitenhouderij fluctueert het aantal geiten nu eenmaal, stelde ze. En bovendien: de geiten kunnen naar buiten wanneer ze willen. Ook staan er weleens geiten buitendijks tot wel 20 kilometer verderop.
Dus welke geiten tel je mee, en welke niet? Volgens haar adviseur moet het gaan om de geiten die tijdens de telling fysiek in de stal staan. De gemeentelijke regels spreken namelijk over geiten ‘binnen het aangegeven huisvestingssysteem’.
Tentje
Tsja, merkte de rechter bitter op. „Dat zou betekenen dat je als controleur je tentje moet opzetten om fysiek controle te houden.” De afgevaardigde van de gemeente knikte. „Je kan er niet met een tentje gaan kamperen.”
‘Binnen het aangegeven huisvestingssysteem’… „Het is een ongelukkig geformuleerd voorschrift”, merkte de rechter op. Ook nu klonk er instemming vanuit de zijde van de gemeente. „Wel een beetje, ja.”
De buurman vroeg zich af of deze discussie wel zinvol was.. „Er wordt nou verteld dat de geiten voornamelijk buiten zijn. Maar ’s avonds, na een uur of 22.00, staat er niet één in het weiland. En in de winter, toen er sneeuw, lag heb ik er ook niet één gezien.”
Controle ontbrak
Uiteindelijk werd het vraagstuk der huisvestingssystemen niet beslecht. De rechter had namelijk nog een andere vraag. Waarom had de gemeente, voordat zij het beroep van Doetie Trinks afwees, geen extra controle uitgevoerd?
„Dat had gekund”, was het antwoord vanuit de gemeente. De rechter: „Dat had gekund? Of: dat had gemoeten?” Na een lange stilte: „Dat hadden we beter moeten doen.”
Een opmerkelijke situatie had zich voorgedaan. De gemeente controleert op milieueffecten, de provincie op natuureffecten. Beide controles worden uitbesteed aan de FUMO. Maar de gemeente bleek niet op de hoogte te zijn geweest van de controle van de provincie in januari.
Beslissing van tafel
Kort samengevat: de gemeente had haar huiswerk dus niet op orde. En dus werd er geschorst, maakten beide partijen afspraken over de proceskosten, en ging de zogeheten ‘beslissing op bezwaar’ van tafel.
Winst voor Doetie’s Geiten, maar een opluchting leek het voor niemand: er volgen nog veel meer zaken. Zolang Doetie Trinks kaasjes wil blijven maken, en de buren niet naast alle geiten willen wonen, gaat de juridische haarkloverij nog wel even door.
