Veehouders, veehandelaren en hobbyboeren zijn superalert nu er een uitbraak van mond-en-klauwzeer is in het Duitse Brandenburg. Foto: Pixabay
Veehouders, veehandelaren en hobbyboeren zijn superalert nu er een uitbraak van mond-en-klauwzeer (MKZ) is in het Duitse Brandenburg en er 3600 vleeskalveren uit die streek naar Nederland zijn vervoerd.
Ze zijn verspreid over 125 bedrijven in het hele land, zo ook bij de kalverhouderij van de familie Gelmers-Pierik in Dwingeloo. Van de koppel van ruim 500 kalveren die dinsdag aankwam, is een onbekend aantal afkomstig uit de buurt van Brandenburg. Dat ontdekte Larissa Pierik (30) zaterdagavond via een mail. ,,Belangrijk’’, las ze: ,,MKZ.’’
,,Ik schrok wel, want ik wist nog niet van de besmetting van de waterbuffels in Duitsland. De NVWA gaat bloed tappen bij de kalveren, tot die tijd is het afwachten’’, zegt Pierik.
En opletten geblazen. ,,We kleden ons om als we van de ene naar de andere stal gaan en we ontsmetten de boel. Verder houd ik natuurlijk in de gaten hoe het met de kalveren is. Tekenen van MKZ zijn blaasjes op de neus, tong en de kroonrand net boven de hoef. Ook hou ik hun eetlust in de gaten’’, zegt Pierik.
Ze was een jaar of 6 bij de laatste uitbraak van MKZ in Nederland, in 2001. ,,Ik heb daar nog herinneringen aan, dat we op tv die beelden van geruimde boerenerven zagen.’’ Ze hoopt vanzelfsprekend dat het nu niet zo ver komt.
‘Je kunt niet voorzichtig genoeg zijn’
,,Zoals het nu lijkt, blijft het beperkt tot dat ene geval in Duitsland’’, zegt voorzitter Dirk Bruins van LTO Noord. ,,Er is geen vermoeden van een besmetting hier, maar met zo’n besmettelijke ziekte kun je niet voorzichtig genoeg zijn.’’
Hij herinnert zich de MKZ-crisis van 2001 nog goed. Als melkveehouder weet hij dat waakzaamheid geboden is. ,,We adviseren nu om geen kalveren te vervoeren en om contacten zo veel mogelijk te vermijden. Tegelijkertijd is het belangrijk om rustig te blijven. Wees alert op ziekteverschijnselen bij je dieren: kreupelheid en blaren rond de mond zijn belangrijke signalen.’’
Kalverhouder Traas uit Spijk is ook direct terug in 2001 toen MKZ vanuit Engeland om zich heen greep. ,,Natuurlijk maken we ons zorgen. Toen begon het ook met één geval. Het duikt zomaar op. Ik hoop maar dat het geen herhaling wordt van 2001, toen was het heel heftig.’’
Duizenden gezonde dieren afgemaakt
Niet alleen was er dat voorjaar sprake van besmette bedrijven: in een straal van een kilometer daaromheen werden de dieren op alle boerderijen ‘geruimd’. Dat leverde beelden op van grijpers vol dode koeien. Duizenden gezonde dieren werden afgemaakt.
Om besmetting te voorkomen, gold er tijdens die MKZ-crisis een vervoersverbod voor vee, pluimvee en mest. Ook het vervoer van melk, sperma en veevoer kwam onder druk te staan. Evenementen met dieren werden afgelast, er ging een streep door het koninklijk bezoek aan Hoogeveen en Meppel op Koninginnedag.
De angst voor besmetting was groot, ook in Groningen en Drenthe waar nooit MKZ is aangetroffen. Boeren en betrokken burgers spraken met elkaar af om ‘s avonds vuurtjes op hun erf te stoken, om hun pleidooi voor vaccinatie tegen MKZ kracht bij te zetten en als signaal naar Den Haag en Brussel.
Vaccinatie brengt export in gevaar
Bijna 25 jaar later worden de evenhoevigen bij wie MKZ kan toeslaan (runderen, varkens, schapen en geiten) er nog steeds niet tegen gevaccineerd. Volgens Dirk Bruins van LTO Noord komt dat omdat het ingewikkeld is om de juiste entstof voor de verschillende MKZ-varianten te vinden. Ook brengt vaccinatie de export in gevaar, want veel landen achten vlees van gevaccineerde dieren niet geschikt voor consumptie.
Geitenhouder Egbert ter Veen (38) uit Groningen werkte in 2001 voor zijn plezier geregeld op de melkveehouderij van zijn buurman. ,,Ik weet nog dat alles op slot zat, dat de schapen van de buurman moesten lammeren in het land. Ze mochten niet de weg over naar de boerderij. Het was een heftige tijd. Complete boerenbedrijven werden preventief geruimd, dat gaat die boeren niet in de kouwe kleren zitten.’’
Hij volgt de ontwikkelingen op de voet en denkt dat het misschien niet zo’n vaart zal lopen omdat nu, in tegenstelling tot 24 jaar geleden, duidelijk is waar welk dier zich bevindt. ,,Dat is een waterdicht systeem.’’
Vooralsnog mogen vleeskalveren niet vervoerd worden en mag er op de dierenarts na geen bezoek komen op vleeskalverbedrijven. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) doet onderzoek naar ‘risicovolle contacten’ die veebedrijven hebben gehad.
In 2001 werden in Nederland 300.000 dieren ‘preventief geruimd’, in Engeland ging het om een veelvoud daarvan.
