Ingrijpen door inspectie dreigt als Ambulancezorg Groningen niet drastisch verandert

Bij Ambulancezorg Groningen zitten de problemen niet alleen in de verziekte omgangsvormen en onveilige werksfeer; er is ook sprake van structurele onderprestatie. Landelijke normen voor aanrijtijden worden al jaren niet gehaald, dienstroosters komen niet overeen met de zorgvraag van patiënten en collega’s op kleinere ambulanceposten hebben zo weinig te doen dat dit mogelijk gevolgen heeft voor hun bekwaamheid als zorgverlener.

Dit schrijft het zogenoemde ‘veranderteam’ van Ambulancezorg Groningen, een groep managers en medewerkers, in een rapport dat de eerste aanzet moet worden naar een veel professionelere organisatie.

Eerder dit jaar concludeerde onderzoeksbureau Het Zuiderlicht al - in navolging van berichtgeving in Dagblad van het Noorden - dat er breed in de organisatie sprake is van grensoverschrijdend gedrag. Dit gebeurt in de vorm van intimidatie, seksistische opmerkingen, grof taalgebruik en daaruit voortvloeiend een onveilige werksfeer. Ook is er sprake van een kloof tussen de ambulanceposten in de provincie en het hoofdkantoor aan de Gotenburgweg, dat onder collega’s bekendstaat als het IJspaleis en het Pentagon.

Minder aandacht is er tot nu toe geweest voor de prestaties van Ambulancezorg Groningen die jaarlijks zo’n 60.000 ritten uitvoert. Waar het de prestatienorm is om in 95 procent van de spoedritten binnen 15 minuten ter plaatse te zijn, lukt dat de organisatie steeds slechter, tot 91 procent dit jaar. Daarnaast is de planning niet goed op orde. Tussen 17 en 19 uur op werkdagen en in het weekend rond het middaguur zijn er in de provincie vaak te weinig ambulances beschikbaar voor de zorgvraag, terwijl er ‘s nachts regelmatig een overcapaciteit van wagens en personeel is. Het ziekteverzuim is in de organisatie is gestegen naar ruim 10 procent dit voorjaar, terwijl andere ambulance-organisaties rond de 6 procent zitten.

Tot incidenten met patiënten of verslechterde zorg heeft dit tot nu toe niet geleid, beklemtoont interim-bestuurder Jack Thiadens. ,,Het beeld dat we naar boven hebben gehaald, is allerminst een goed beeld. Ik ben als interim-bestuurder best wat gewend, maar deze veranderopgave is beslist van een stevige omvang”, zegt Thiadens. Het rapport rept van een verwaarloosde organisatie. ,,Hiervoor heb ik alle medewerkers excuses aangeboden, want wij hebben hen te weinig in hun werk gefaciliteerd.”

Ambulancezorg Groningen staat sinds enkele maanden onder ‘stimulerend toezicht’ van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Elke twee weken praat Thiadens samen met de medisch managers drie inspecteurs bij. Een volgende stap zou verscherpt toezicht zijn, waarna de inspectie kan ingrijpen. Daarnaast is de organisatie ook in het vizier bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), dat de kwaliteit van Ambulancezorg Groningen beoordeelt met ‘categorie B’. Er is risico op afzakken naar het laagste niveau, categorie C, schrijft het veranderteam in het rapport.

Naast de NZa en de inspectie zitten sinds kort ook zorgverzekeraars Achmea en Menzis vaker dan normaal aan tafel met Ambulancezorg Groningen. Zij hebben steun toegezegd voor het veranderproces. De ambitie is hoog: het veranderteam wil binnen drie jaar toonaangevend zijn in Nederland in de top 10 te staan van goed presterende ambulance-organisaties.

In elk geval wordt er gekeken naar het verbeteren van de dienstroosters. De organisatie overtreedt op het moment de arbeidstijdenwet en handelt op onderdelen in strijd met de CAO. Werknemers van de ambulanceposten in Leens en Uithuizen rijden nu gemiddeld rond de 15 procent van de werktijd op de ambulance, bij gebrek aan oproepen. De rest van de tijd staan ze in de wachtstand. Medewerkers op posten in de stad zitten rond de 50 procent. Een van de oplossingen is om ‘Leens’ en ‘Uithuizen’ mee te laten draaien op drukkere locaties, zodat ambulancemedewerkers genoeg medische handelingen blijven verrichten. Oneerlijk verdeelde diensten zijn een grote splijtzwam onder personeel en vormen een van de oorzaken van het hoge verzuim.

Daarnaast wil het veranderteam korte metten maken met grensoverschrijdend gedrag. Er komen scholingen voor een professionele werkhouding en een betere aanspreekcultuur en er worden sancties opgelegd. Het meldproces voor ongewenst gedrag moet worden verbeterd en slachtoffers intensief begeleid en beschermd. Daarnaast wil Thiadens dat Ambulancezorg Groningen meer aansluiting zoekt bij initiatieven waar het eerder niet aan mee wilde werken, zoals de pilot liggend zorgvervoer waar Friesland en Drenthe wel aan mee doen.

,,We moeten niet alleen vooruit kijken”, zegt teammanager Paula van Oudheusden, die voorzittter van de klankbordgroep was. ,,Er zit heel veel verdriet bij mensen, omdat ze zich jarenlang niet gehoord en gezien voelden. Dus er is nadrukkelijk ook reparatiewerk nodig.” Het zal al met al een proces van zeker twee jaar worden om Ambulancezorg Groningen daar te krijgen waar het moet zijn, zegt Thiadens. ,,Maar dat is het waard. Want dit is een cruciale organisatie voor de zorg in onze regio. Een publieke dienst waar we op moeten kunnen rekenen. Ik zie de trots op ons werk bij onze mensen en patiënten zijn wel degelijk tevreden over ons. Maar er hapert wat. Het kan en moet veel beter. Dat is ook de kans die het noodzakelijke veranderproces nu aan ons biedt”