Annet (46) is prostituee. Ze werkt vanuit haar huis in Musselkanaal. Zoals Annet zijn er zoveel in de drie noordelijke provincies. Onderzoek door de Leeuwarder Courant en Dagblad van het Noorden leert dat honderden sekswerkers wippen vanuit een woning. Friesland en Drenthe zoeken uit hoe groot deze groep thuisprostituees nu eigenlijk is.
Twee dagen per week ontvangt Annet mannen, zo’n vijf per dag. ,,Voor de meeste mensen is de prostitutie een manier om snel geld te verdienen'’, zegt de T-girl, oftewel transgender. ,,Natuurlijk doe ik het ook voor het geld. Maar ik, en ik ben een van de weinigen, vind het ook gewoon écht leuk om te doen. En ik ben er goed in.’’
Verboden
Thuisprostitutie is in Friesland verboden, in Groningen alleen in de stad Groningen toegestaan en in Drenthe in zeven gemeenten onder voorwaarden mogelijk.
De tegenstanders vinden het ,,vanuit leefbaarheid onwenselijk in verband met verhoogde verkeersstromen en parkeerdruk” (Eemsdelta), ,,het levert spanning op met het woon- en leefklimaat ter plaatse” (Pekela), ,,risico op criminele activiteiten” (Opsterland), ,,veiligheid sekswerkers speelt mee, in woningen is hier geen zicht op” (Midden-Groningen) en er ,,bestaat risico op uitbuiting en mensenhandel wat zeer onwenselijk is” (Midden-Drenthe).
Sekssites
Toch bieden tientallen thuisprostituees in alle uithoeken van Friesland, Groningen en Drenthe dagelijks via sekssites hun diensten aan. In een advertentie stellen ze zich voor en laten ze weten welke handelingen ze willen verrichten. Meestal hanteren ze vaste prijzen. Voor meerwerk moet de klant extra betalen.
Er vallen twee stromingen te ontwaren, namelijk de buitenlandse sekswerker en de lokale thuiswerker. Buitenlandse sekswerkers zijn meestal afkomstig uit Zuid-Amerika en Oost-Europa en verblijven doorgaans korte tijd in het Noorden.
Ze zijn de hele dag door te boeken en lijken geen ‘sluitingstijden’ te kennen. Na luttele weken verdwijnen hun advertenties. Lokale thuiswerkers zijn Groningen, Friezen en Drenten die vanuit hun woningen, vaak op gezette tijden, sekswerk doen.
Corona
Sinds corona heeft thuisprostitutie een vlucht genomen. Toen seksbedrijven vanwege Covid noodgedwongen hun bedrijven moesten sluiten, zetten prostituees hun werkzaamheden vanuit woonhuizen illegaal voort. Na de coronaperiode keerden veel sekswerkers niet terug naar de bordelen.
Als gevolg van thuisprostitutie staan veel kamers bij legale seksbedrijven leeg. In rosse buurt de Weaze in Leeuwarden is doorgaans slechts een derde van de ramen bezet. Het aantal bordelen in Nederland nam de laatste jaren af. Waren het er tien jaar geleden nog 1300 legale seksinrichtingen, nu zijn het er ongeveer 300.
,,Thuisprostitutie zou verboden moeten worden'’, zegt Danny Sesseler, (raam)exploitant van Love N Joy in Leeuwarden. ,,Seksuele handelingen tegen betaling moeten alleen mogelijk zijn bij vergunde bedrijven. Zo kun je mensenhandel de nek omdraaien, dan wel tot het minimale reduceren. En bezoekers van illegale prostituees moeten strafbaar gesteld kunnen worden. Dan heb je het plaatje compleet.”
Het stoort Sesseler ,,gigantisch” dat legale bedrijven zich aan allerlei regels moeten houden en thuiswerkers ,,hun gang maar kunnen gaan.”
Wie een vergunning aanvraagt voor een seksbedrijf, wordt aan een Bibob-onderzoek onderworpen. Als er aanwijzingen zijn dat de vergunning wordt misbruikt voor criminele doeleinden als bijvoorbeeld witwassen, dan weigert een overheid de aanvraag. ,,We geven geen vergunningen aan ondernemers die te maken hebben met criminele activiteiten en strafbare feiten”, vermeldt de gemeente Groningen op haar website.
Voor thuiswerkers geldt zo’n procedure niet. Illegaal wippen vanuit een woning betekent geen registraties, regels en voorschriften. En ook geen kamerhuur, waarmee een bedrag van zo’n 700 euro per week wordt uitgespaard. Want voor een kamer in de Leeuwarder rosse buurt is een sekswerker een bedrag tussen de 50 en 100 euro per dag kwijt, aan de Nieuwstad in Groningen kost een raam 725 euro per week.
Geen controle
Maar illegaliteit betekent ook geen controle. Om die reden huurt de Spaanse Cassandra (38) een peeskamer in Groningen. ,,Ik wil niet bij mensen thuis komen om sekswerk te doen. Je weet nooit wat iemand met je gaat uitvoeren. Mensen kunnen je zomaar opsluiten. Als ik me hier niet veilig voel, druk ik op de alarmknop en komt er hulp.”
Mensenhandel
Uit de cijfers van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen blijkt dat er vooral in de thuisprostitutie een toename is van meldingen van mensenhandel. Deze sectoren zijn minder goed zichtbaar voor handhavende instanties, luidt de toelichting.
‘De verschuiving naar de minder zichtbare sectoren vraagt om aanpassing van de inspanningen van opsporingsinstanties, waarbij digitale opsporing steeds belangrijker wordt’, stelde Nationaal Rapporteur Conny Rijken over 2023.
Pas actie na meldingen
Het merendeel van de gemeenten in de provincies Friesland, Groningen en Drenthe geeft echter aan niet geregeld op thuisprostitutie te controleren. De meeste komen pas in actie na meldingen.
Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel melden zo’n twee tot drie keer per jaar vakantieparken te controleren, Veendam voert zo’n drie tot vier keer per jaar checks uit en Meppel ‘minimaal twee keer per jaar én op basis van signalen'.
Tot veelvuldige sluitingen leiden de controles niet. In Leeuwarden zijn wel geregeld woningen vanwege thuisprostitutie gesloten. Hiertoe ging burgemeester Sybrand Buma in 2024 8 keer, in 2023 21 keer en in 2022 20 keer over.
Thuiswerkers lijken vogelvrij te zijn. Werken legale seksbedrijven met een minimumprijs en stellen die het gebruik van condooms verplicht, advertenties van illegale sekswerkers wijzen uit dat zij overal voor ‘in’ zijn. Met name buitenlandse prostituees blijken volgens hun advertenties bereid tot onveilige seks. Voor een bescheiden meerprijs bieden ze anale, orale en vaginale seks zonder condoom aan.
Zo wil transgender Lixa (39) uit Leeuwarden voor 80 euro extra anale en orale seks zonder condoom, doet latina Dorentina uit Heerenveen dit voor 500 euro extra en slikt Iris (52) uit Emmen voor 20 euro extra sperma in. Tegen een meerprijs van 50 euro mogen klanten tongzoenen met Oost-Europese Lara (29) uit Hoogeveen. Pijpen zonder condoom lijkt standaard bij veel thuisprostituees.
Beleidskader sekswerk
In Friesland zijn plannen voor een ‘Fries beleidskader sekswerk’, geleid door het Sociaal Domein Fryslân (,,het is echt overal, daar is iedereen wel van doordrongen”). Drenthe werkt onder leiding van het Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe (ZVHD) aan een ‘regionaal beleidsplan mensenhandel’ (,,onderdeel hiervan is onder andere seksuele uitbuiting en misstanden in de prostitutie’’).
Annet in Musselkanaal hoeft vooreerst niets te vrezen. Ook haar vriendin niet, die heeft geen moeite met haar werk. ,,Al wil ze niet weten wat ik met mijn klanten heb gedaan. Maar nu ga ik verder, want ik heb een klant.”
