Groningen telt geen piekbelasters die in aanmerking komen voor uitkoop om stikstofruimte vrij te spelen voor veehouders die willen blijven boeren. Foto: Archief ANP
Geen agrarische piekbelasters in Groningen? Dat is goed nieuws voor boeren die door willen, maar tegelijkertijd ook een beetje slecht nieuws voor de opdracht van het Rijk om de stikstofuitstoot in de provincie tot 2030 met een kwart terug te dringen.
Maandag maakte stikstofminister Van der Wal bekend hoeveel landbouwbedrijven in het land in aanmerking komen voor haar ‘woest aantrekkelijke’ uitkoopregeling. Alleen al Gelderland telt er ruim 1800, ook Drenthe zit hoog met 189 ‘piekbelasters’ terwijl Friesland tot 92 komt.
Groningen enige provincie in het land zonder piekbelasters
Groningen is de enige provincie in het land die geen enkele piekbelaster telt. Ook rond het enige beschermde Natura2000-gebied, Liefstinghsbroek bij Vlagtwedde, stoot niet een boer zo veel stikstof uit dat hij aanspraak maakt op een uitkoop door het Rijk tegen 100 procent van de waarde van zijn bedrijf, laat staan op de royalere 120 procent-regeling.
Dat is mooi voor veehouders die willen blijven boeren, maar het betekent ook dat Groningen geen snelle, grote klappen kan maken richting het stikstofdoel voor 2030. Andere provincies kunnen een heel stuk van de opdracht halen door de uitkoop van piekbelasters die willen stoppen, maar dat gaat in Groningen niet op.
De provincie kent wel ‘een handvol’ stikstofuitstoters die binnen de 25 kilometer beschermingszone vallen rond de Drentse Natura2000-gebieden, maar ook zij komen niet in aanmerking voor Van der Wals uitkoopregelingen. ,,Dus zullen we met die ondernemers moeten kijken of we met hen via andere regelingen tot afspraken kunnen komen’’, zegt landbouwgedeputeerde Johan Hamster.
Uitkoop zou ook weinig stikstofruimte opleveren voor boer die door wil
Dat zal echter bij lange na niet genoeg stikstofruimte vrijmaken om ook andere boeren vooruit te helpen die nu tegen de regels aanlopen. Zoals de 185 zogeheten PAS-melders: veehouders die hun bedrijf in het verleden hebben uitgebreid op grond van de richtlijnen die in 2019 werden vernietigd door de Raad van State. De boeren zitten sindsdien zonder de vereiste natuurvergunning.
,,Ter vergelijking’’, schetst Hamster: ,,De landelijke uitkoopregeling geldt voor piekbelasters met een uitstoot vanaf 2500 ‘molen’ stikstof op beschermd natuurgebied. Onze grootste agrarische bedrijven zitten daar ver onder, nog onder de 100 molen.’’ Als het al lukt via andere regelingen tot afspraken te komen, dan levert dat nog altijd niet genoeg stikstofruimte om alle boeren nieuw perspectief te geven.
Toch blijft Hamster optimistisch. ,,De stikstofopdracht voor is groot, maar haalbaar voor Groningen.’’ Hoge verwachtingen heeft hij daarbij onder meer van de subsidieregeling waarmee boeren een aanzienlijke bijdrage kunnen krijgen voor simpele maatregelen in de stal of wei die de stikstofuitstoot direct terugdringen met zo’n 20 procent.
Veel stikstofwinst verwacht van aanpak ‘laaghangend fruit’ in stal of wei
Voor de aanpak van zulk ‘laaghangend fruit’ krijgen de drie noordelijke provincies 55 miljoen van het Rijk. De regeling blijkt populair bij boeren, zegt Hamster. Concrete cijfers over het aantal aanvragen komen binnenkort. Maar het beschikbare fonds is volgens de gedeputeerde inmiddels overtekend.
Of het feit dat Groningen geen piekbelasters telt ook een voordeel is aan de onderhandelingstafel waar BBB, PvdA, Groninger Belang en zijn ‘eigen’ ChristenUnie nu een nieuwe coalitie smeden, laat Hamster in het midden. Voor verkiezingswinnaar BBB is gedwongen uitkoop van boeren een politiek taboe.
Hamster, zelf een van de onderhandelaars van zijn partij, benadrukt dat dit ook voor het huidige college geen echte optie is. ,,Uitkoop kan helpen om voor bijvoorbeeld waterbergingen alle benodigde grond te verwerven. Maar voor het halen van de stikstofdoelen is het eigenlijk niet aan de orde. Het levert door de geringe omvang van onze agrarische bedrijven te weinig winst op, voor zover onteigening juridisch überhaupt afdwingbaar is.’’
