Femke Wiersma bij haar 'overhoring' in de Tweede Kamer, maandagavond. Foto: ANP/Jeroen Jumelet
Ter kennismaking met de Tweede Kamer luidde beoogd minister Femke Wiersma een nieuw landbouwtijdperk in, tot frustratie van de nieuwe oppositie.
Een voorzichtige introductie zat er voor Femke Wiersma niet in, maandagavond in de Tweede Kamer. Als 22ste in de rij voor een hoorzitting was Wiersma het vertrouwde gezicht onder de nieuwelingen.
Waar haar buurman, partijgenoot en bijna-staatssecretaris Jean Rummenie, zich als grote onbekende kwam voorstellen, was Wiersma voor de meeste Kamerleden nog gewoon ‘Femke’ – ze werkte twee jaar voor de BBB-fractie in Den Haag.
Het maakte het eerste optreden van Wiersma in het parlement tot een taaie. Rummenie putte anekdotes uit zijn buitenlandse avonturen. Hij werkte bijna 30 jaar voor het landbouwministerie en deed dat over de hele wereld.
Femke Wiersma kwam haar verleden tegen
De geboren Dokkumse kwam haar verleden tegen. Zelf knipoogde ze nog naar de periode dat heel Nederland haar leerde kennen. Ze had ,,een paar jaar op een boerderij gewoond’’ en dat is ,,geen groot geheim’’, al noemde ze Boer zoekt vrouw niet expliciet.
Wiersma had, vertelde ze, in die jaren gezien ,,hoeveel moeite het kost om voedsel te produceren’’ en hoe toegewijd boeren dag in dag uit met hun levenswerk bezig zijn. Ze roemde de ,,arbeidsethos van boeren’’ en leerde op de boerderij ,,meer over de natuur dan al die jaren op school’’.
Wiersma noemde bioboeren ‘nepperds’
Maar dat verleden, de rode draad door alle hoorzittingen, bracht de Tweede Kamer ook bij een bericht dat Wiersma in 2022 op Twitter zette. Ze noemde een groep natuurinclusieve boeren ,,nepperds’’, die ,,over de rug van echte collega’s doen alsof ze het beter kunnen’’, maar in een ,,totaal onvergelijkbaar systeem’’.
Ze had toen, verweerde ze zich, ,,een heel andere rol en positie’’. Biologische boeren, benadrukte Wiersma, vindt ze ,,een prachtig concept’’, al staat hun verdienvermogen onder druk – te weinig consumenten kopen biologische producten.
Nieuwe oppositie gefrustreerd door Wiersma’s woorden
Dat ze haar woorden niet wilde terugnemen, deed de overhoring kantelen. De nieuwe oppositie, aangevoerd door GL-PvdA, D66 en Partij voor de Dieren, zocht daarop de inhoudelijke confrontatie met Wiersma. Ze maakten er een meningenspel van en raakten door de opzet van de hoorzitting – in debat gaan mocht niet – zelf steeds gefrustreerder.
Beoogd landbouwminister Femke Wiersma maandagavond in Den Haag. Ze maakte daar kennis met de Tweede Kamer, in een speciale hoorzitting. Foto: ANP/Jeroen Jumelet
Het liet vooral zien dat het geschreven hoofdlijnenakkoord van PVV, VVD, NSC en BBB op de landbouwparagraaf nu een stem heeft: de komende jaren laat Wiersma een andere wind door het landbouwministerie waaien – niet de wind waar de linkerkant van de Tweede Kamer op hoopte.
Op vragen van Ines Kostic van de Partij voor de Dieren, dat dieren nog steeds mishandeld worden, sprak Wiersma dat de ,,dierenmishandeling onaanvaardbaar’’ is, maar ,,mijn visie is dat dierenleed soms erger wordt voorgesteld dan het is’’.
Wiersma gaat niet uit van Brussels nee
Laura Bromet van GL-PvdA noemde dat Wiersma een doodlopende weg zal bewandelen in Brussel, waar het nieuwe kabinet bij de Europese Unie onder meer een soepeler mestbeleid wil afdwingen en dat boeren weer meer mest mogen uitrijden. Wiersma noemde dat een ,,what if’’, een wat-als-vraag waar ze nu niet mee bezig is. Wiersma wil ,,met alle feiten op zak’’ de Brusselse ,,banden goed aanhalen’’. Ze wil ,,niet vooruitlopen’’ op een nee van Brussel.
De ,,scherpe keuzes’’ die Wiersma wil maken om de boeren perpectief te geven, deden de wenkbrauwen bij D66 fronsen. De uittredend kabinetspartij zette 20 miljard euro opzij voor het zogeheten transitiefonds. De nieuwe coalitie maakte er 5 miljard euro van, Wiersma ziet ,,veel mogelijkheden’’ om met dat geld ,,het juiste’’ te doen.
‘Heel eenzijdig naar alleen stikstof gekeken’
Ze wil zich na haar beëdiging, volgende week, gaan inzetten voor een ,,rekenkundige ondergrens’’ voor stikstofneerslag. Ze hoopt dat hiermee kleine uitstoters zoals PAS-melders, kleine boeren die buiten hun schuld om geen natuurvergunning hebben, snel hun werkzaamheden kunnen hervatten. Ze wachten al jaren op groen licht.
Wiersma vindt dat er de afgelopen jaren ,,heel eenzijdig naar alleen stikstof is gekeken’’ en dat er te vaak een te nauwe link is gelegd tussen ,,stikstof en natuur’’. Ze hoopt de ,,discussie breder te kunnen trekken’’.
De oppositie denkt dat de staat van natuur en waterkwaliteit niet zal verbeteren in de Wiersma-jaren. Kostic hoorde een beoogd minister waarmee ,,we worden teruggeworpen in de tijd’’. Het Kamerlid hoopte voor Wiersma dat ,,u hier vier jaar zit, voor de dieren en natuur hoop ik op minder’’. Dion Graus, voorzitter van de hoorzitting blikte vooruit op de kamerdebatten in het tijdperk-Wiersma: ,,Het gaat nog gezellig worden de komende jaren.’’
