Kinderen zijn versmolten met hun smartphones, tablets en laptops. Vernederingsvideo's gaan razendsnel rond. Foto: Shutterstock
Steeds jonger en steeds langer zijn kinderen online om te gamen en te praten. Aan ouders de taak zich daar flink mee te bemoeien en regels te stellen, betoogt mediapedagoog Harry Hol.
Een jongen en twee meisjes kwamen bij hem op school tegelijkertijd de toiletten uit. ,,Kijk, een trio’’, hoorde leerkracht Jan Boonstra (59) een van zijn leerlingen triomfantelijk roepen. Hij geeft les aan groep 5 op basisschool De Vlinder in Ter Apel. Hoorde hij het nou goed dat een kind van 8 het woord trio kende?
,,Kinderen weten veel te veel’’, zegt Boonstra, die meer dan 30 jaar voor de klas staat. ,,Niet alleen op het gebied van seks. Ze horen van alles wat ze niet in perspectief kunnen plaatsen. Ze horen praten over de Derde Wereldoorlog, daar zijn ze echt bang voor, ze zijn voor heel veel dingen bang.’’
Hij zou wensen dat dat anders was, dat kinderen frank en vrij in het leven stonden. ,,Vroeger speelden ze buiten, ze gingen vissen, ze vielen uit een boom, ze struinden. Nu zitten ze te veel op dat scherm. Een kind is niet gemaakt om te zitten. Dat is niet alleen slecht voor hun psyche, maar ook voor hun gewicht en hun conditie.’’
‘Zo leuk als een cabaretvoorstelling’
Daarnaast bemerkte hij dat kinderen ruzie met elkaar hadden. Akkefietjes van niks die begonnen op sociale media zoals Snapchat, Whatsapp en Instagram. ,,Die ruzies blijven door etteren, op school, buiten school en dan weer online. Ik praat er natuurlijk over met m’n leerlingen, ik leg ze uit dat je elkaars gezichtsuitdrukking niet ziet in online berichtjes. Maar al met al wist ik ook dat er meer nodig was om ze iets van mediawijsheid mee te geven.’’
Dat lukt via de ouders, realiseerde Boonstra zich en hij ging op zoek naar een expert op dit gebied. Hij vond mediapedagoog Harry Hol die overal in het land lezingen geeft. Vooral aan ouders op scholen. Een kleine 50 ouders kwamen die avond naar basisschool De Vlinder. Ze staken niet alleen veel op over mediawijsheid en over hun eigen rol daarin, ze moesten ook hard lachen om Harry Hol. ,,Het was net een cabaretvoorstelling, zo leuk’’, zegt directeur Anita Klompsma-Bolk van De Vlinder.
Harry Hol. Eigen foto
,,Komt door mijn achtergrond als standup comedian’’, zegt Harry Hol (52) die via bureau Jeugd & Media in het hele land lezingen geeft over mediawijsheid. Vooral aan ouders. ,,Ouders overschatten hun kinderen’’, zegt hij. ,,Ze zien dat hun kind technisch handig is in de online wereld, maar ze moeten hun kind ook online helpen met veilig spelen.’’
Ouders moeten wijzen op de risico’s
Hij is zelf een fervent gamer, hij houdt van de magische werelden en de avonturen in de games. Hij weet dat kinderen daar ook gemakkelijk in opgaan, bovendien is gamen voor kinderen een belangrijk onderdeel van hun sociale leven. ,,Ze spelen vooral Fortnite omdat anderen het spelen, het is hun gesprek op het schoolplein.’’
Daarmee kaart hij direct een van de risico’s van de online wereld aan. ,,Ouders moeten hun kinderen uitleggen dat niet iedereen is wie hij zegt dat ie is, dat ze alleen met kinderen moeten gamen wiens voordeur ze weten te vinden.’’
Hol raadt ouders aan om met hun kind te praten en te overleggen, niet alleen over de inhoud van games, ook over algoritmes en desinformatie. ,,TikTok zorgt ervoor dat je kind langer blijft kijken doordat de video’s zijn toegespitst op je kind. Zo werken algoritmes. Niet voor niets gelooft 10 procent van de Amerikanen dat de aarde plat is. Voor kinderen is wat ze zien de waarheid, als ouders moet je met ze praten over die video’s, uitleggen dat ze in scène zijn gezet, of dat ze een complottheorie verkondigen.’’
Niet afkeuren, maar meekijken
Hij neemt de omstreden influencer Andrew Tate als voorbeeld. De voormalig kickbokser spreekt tot de verbeelding van jonge jongens en mannen. ,,Ik vind hem een walgelijk en naar persoon, maar hij is aantrekkelijk voor jonge jongens omdat hij een verleidelijk leven in het vooruitzicht stelt dat bestaat uit veel geld en een dikke auto. En vrouwen moeten hun bek houden en doen wat jij wilt’’, vat Hol het wereldbeeld van Tate samen.
Hij adviseert ouders om Tate niet direct af te keuren. ,,Dat slaat dood. Wat ik vooral moeders aanraad is om samen met hun zoon naar Tate te kijken. Stel vervolgens vragen: wat zou je ervan vinden als ik, of je zusje, zo behandeld zou worden?’’
Naast meekijken is hij een voorstander van regels stellen. Niet te streng, niet te veel. Kinderen die niet mogen gamen, zegt Hol, zijn uitgesloten van het gesprek op school en onder vrienden. ,,Uit de groep liggen is afschuwelijk. Hoe strenger je bent met regels in mediagebruik, hoe minder je kind ermee leert omgaan.’’
‘En wat als hij porno kijkt bij een vriendje?’
Volgens hem zouden ouders moeten hun jonge kind moeten behoeden voor games met martelscenes. Zodra hij dat zegt, zijn er altijd ouders die beweren dat ze liever hebben dat hun zoontje dergelijke games thuis speelt omdat hij het anders wel bij een vriendje speelt. ,,En wat als hij porno kijkt bij een vriendje? Vraag ik dan altijd. Ja, dan gaan ze met die ouders praten. Dat is precies wat met games ook moet’’, zegt Hol.
Hij bepleit dat ouders hun regels en hun wereldbeeld met hun kinderen delen. ,,Als ouder weet je veel meer dan je kind, domweg omdat je veel meer levenservaring hebt. Daarom hebben kinderen ook online hun ouders nodig. Kinderen zijn handiger met apparaten, maar weten niet hoe ze ermee moeten omgaan.’’
En hij maant ouders tot actie. ,,Er is een hele wereld buiten dat scherm. Geef ze het voorbeeld en laat ze naar buiten gaan, tekenen, knutselen, lezen. En vergeet niet het belang van verveling: de menselijke drijfveer om op ontdekking te gaan.’’
Directeur Anita Klompsma-Bolk van basisschool De Vlinder in Ter Apel neemt het advies ter harte. ,,De lezing van Harry Hol heeft ons de ogen geopend. Ik wist niet dat kinderen die Snapchat op hun telefoon hebben tot op de meter te traceren zijn. En eigenlijk kunnen kinderen die hele sociale media nog niet aan.’’
Ook leerkracht Jan Boonstra stak een hoop op van Hol. ,Volgens de wereldgezondheidsorganisatie mogen kinderen maar twee uur per dag op een scherm doorbrengen, inclusief televisie. Moet je je voorstellen dat er kinderen zijn die hun telefoon mee mogen als ze naar bed gaan.’’
Help mijn kind wil op TikTok!
In het Forum in Groningen staat dinsdagavond de digitale wereld van basisschoolkinderen centraal. Tijdens de bijeenkomst genaamd ‘Help mijn kind wil op TikTok’ vertellen drie deskundigen, onder wie promovendus Denise Mensonides, over hoe ouders (en andere volwassenen) hun kinderen online kunnen ondersteunen. Onderwerpen van gesprek zijn de leeftijd waarop een kind een smartphone mag, hoe om te gaan met groepsapps, wat te doen tegen online risico’s en de voorbereiding op een toekomst met AI. Dinsdag 4 februari, aanvang 20 uur.
