De optelsom van kosten en de opbrengsten vaak een tegenvaller, maar de aanschaf zonnepanelen zou nog altijd lonen. Foto: Getty Images
Huishoudens kunnen zondag profiteren van een zeer lage, negatieve stroomprijs. Het loont om vanmiddag, bij veel aanbod van zon- en ook windenergie, de droger, vaatwasser en auto-oplader aan te zetten.
De groothandelsprijs zakt daardoor onder nul euro, en wordt dan zelfs 413 euro negatief. Daarmee krijgen huishoudens met een dynamisch stroomcontract, waarmee de prijs een dag vooruit te zien is, geld toe.
De meevaller geldt vanmiddag tussen twaalf en drie uur voor inmiddels een miljoen huishoudens met zo’n contract. „Voor de vaste energiecontracten geldt dat de kans op negatieve prijzen wordt ingeprijsd”, aldus Martien Visser, emeritus lector energietransitie. Daardoor ontstaat een lager vast tarief. De negatieve stroomprijs van ruim 400 euro geldt ook bij onze buurlanden.
Record
Inclusief de acht uur vandaag is het aantal uren met een negatieve stroomprijs in 2026 boven de honderd uur gekomen, turft Martien Visser. „Daarmee is de achterstand ten opzichte van 2025 bijna ingehaald.” Net als vorig jaar wordt komende weken weer veel zon verwacht en nog wat wind, waardoor het jaarrecord waarschijnlijk sneuvelt.
Toch is stroom niet automatisch gratis als de prijs onder nul euro zakt. Alle belastingen, btw en heffingskosten drukken nog altijd op de eindprijs. Pas wanneer de ’kale prijs’ onder ongeveer 11 cent per kilowattuur zakt, wordt het saldo echt negatief en lonend voor de gebruiker.
Meer dynamische contracten
In 2024 telde Nederland 458 uren met negatieve prijzen, zo’n 5 procent van het jaar. In 2025 liep dat op tot ruim 581 uur, circa 7 procent. Voor 2026 wordt een verdere stijging verwacht richting 9 tot 10 procent van alle uren, goed voor meer dan 780 uur.
Consumenten zien het voordeel van dynamische energiecontracten steeds meer: volgens de Energiemonitor van april van de toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM), is in april de grens van een miljoen contracten overschreden. Dat is het aantal elektriciteits- en gascontracten bij elkaar opgeteld, waar het ruim 600.000 contracten voor elektriciteit zijn en 400.000 voor gas.
Minder vraag naar stroom
Vooral op zonnige middagen en in winderige weekenden is er minder vraag, de industrie ligt goeddeels stil. Producenten van windparken betalen dan zelfs om stroom op het elektriciteitsnet te mogen zetten, omdat de opslag en afschakeling duur en beperkt mogelijk zijn.
„Het is een beetje een kwestie van zonnige dagen. In maart was er veel minder zon dan vorig jaar en dat zie je nu terug”, zegt Visser over de negatieve prijzen. Naast de groei van de hoeveelheid energie uit zon en wind, speelt mee dat de Nederlandse stroomvraag niet toeneemt. „Dus ontstaan meer overschotten.”
Batterijen en eigen verbruik
Daar staat tegenover dat er ook meer batterijen op de markt komen en dat huishoudens worden verleid zoveel mogelijk stroom te verbruiken als de zon schijnt. Tegelijkertijd liepen op de rekening de terugleverkosten op, de vergoeding die energieleveranciers aan huishoudens mogen vragen om al die panelenstroom te verwerken.
Gebruik daarom eerst zoveel mogelijk van je eigen panelenstroom, adviseren energie-experts, verwijzend naar batterijen. En een auto laden met je panelenstroom is dan een probaat middel om kosten te drukken. Als dit doorzet, kan het aantal uren met de negatieve stroomprijs van zaterdag en deze zondag, volgens Visser, mogelijk gaan afnemen.
Stroomnet Utrecht vol
Het Nederlandse stroomnet zit op piekuren bomvol bij nog te weinig kabels, bedrijven krijgen door deze netcongestie tot tien jaar geen nieuwe aansluiting. Vorige week meldde netbeheerder TenneT dat er in delen van Utrecht bijvoorbeeld, tot 2030 geen nieuwe aansluitingen voor woningen meer kunnen komen.
De negatieve stroomprijzen leiden ook tot kritiek. Critici noemen het Nederlandse energiebeleid uit balans: deels met subsidies veel duurzame energie opwekken, terwijl de vraag op land geen gelijke tred houdt, zorgt voor een structureel overschot en soms dus negatieve prijzen.
De hoeveelheid stroom uit wind zal nog toenemen, omdat het kabinet 4 miljard euro beschikbaar stelde om energieproducenten te steunen en extra windmolenparken op zee te ontwikkelen om van kolen, olie en gas als brandstof af te komen.