Jouw spijkerbroek kost duizenden liter water: maar er is een oplossing uit Groningen en die is níét duurder dan nieuwe jeans

Tijdens het Groningse festival Let’s Gro presenteerde de stichting Groningen Werkt Circulair broeken die voor 50 procent bestaan uit gerecycled spijkerbroeken en voor 50 procent uit snijafval van biologisch katoen. Ze zijn in West-Europa geweven en geverfd, de afgedankte broeken komen uit een kledinghal in Assen.

Spiekerboks, zo heet het project. Vrijdag was er modeshow in Forum Groningen.

Met zelfverzekerde blik loopt Fleur Jansen (20) langs het publiek, gestoken in haar zelf ontworpen ‘boksem’. Omdat ze lang is, vindt ze het een uitdaging om een goed zittende spijkerbroek te kopen, maar met dit ‘baggy’ en ‘straight’ model jeans heeft ze haar eigen droombroek gecreëerd.

„Ik hield altijd al van winkelen in de kringloop. Dit vind ik een gaaf project. Het lijkt me leuk om in mijn verdere loopbaan vaker te werken met denim.” Jansen ontwierp de broek met klasgenoot Melanie Kootstra (18) vanuit de modeopleiding aan het Alfa-college. Kooistra glundert. „Hij is uniek. Je loopt hiermee niet – zoals iedereen – in H&M-kleding.”

Andere organisaties die in het Forum vrijdag hun spijkerbroekontwerpen toonden, waren Obey Clothing, Kleerlijk, Free Prisoner en Nowtex. Van wijd naar strak. En van vrijetijdsbroek met elastiek tot werkbroek met extra zakken.

Aanjager van deze duurzame spijkerbroek is Anita de Wit van Groningen Werkt Circulair. Bij de eerste bijeenkomst van die stichting in 2020 werd meteen geroepen: „We moeten een ‘spiekerboks’ gaan maken.”

„Een wat?”, reageerde De Wit, die in Noord-Holland woont. Inmiddels heeft ze het woord helemaal omarmd. „Het is hartstikke cool. Mensen hebben in Groningen een gevoel bij het woord ‘spiekerboks’. Het werkt gewoon. Wij hebben gekozen om spijkerbroeken te verduurzamen omdat het in Nederlandse cultuur het meest favoriete kledingstuk is.”

De spijkerbroeken worden op bestelling gemaakt. Dat is een bewuste keuze. De Wit: „Dertig procent van wat geproduceerd wordt, wordt voor de normale prijs verkocht. De rest komt in sale of wordt nooit verkocht. Er liggen enorme voorraden te verstoffen. Wij willen daar niet aan bijdragen.”

Voor 110 euro heb je zo’n broek. Dat maakt de duurzame broek dus niet duurder dan een ‘gewone’. Dat komt omdat er geen winst op de broeken gemaakt hoeft te worden. De prijs blijft laag door subsidiëring vanuit het Nationaal Programma Groningen en de inzet van vrijwilligers en vluchtelingen die helpen met het maken van de broeken. De Wit hoopt dat de overheid in de toekomst arbeid minder gaat belasten en grondstoffen meer. „Dan krijg je nog minder dat gat tussen nieuwe producten en gerecycled.”

Ontwerpers Jansen en Kootstra zijn niet de enigen op de mode-opleiding van het Alfa-college die met spijkerstof werken. „Hele klassen maken hier broeken en blouses van”, Judith van der Veen, kwartiermaker duurzaamheid bij de mbo-school. „We maken studenten bewust waar ze hun grondstof vandaan halen.”

Studenten leren zo de waarde van materialen. Dat is hoog nodig, want volgens Van der Veen zijn de modegrillen rond spijkerstof bizar. „Spijkerstof wordt eerst gemaakt en daarna weer kapot gescheurd of verwassen, om het te maken zoals consumenten het graag willen. Verscheurde denim levert op dit moment de hoogste prijs op.”