WO II-veteranen voorop in Vrijheidsdefilé met ruim 1700 deelnemers, foto uit 2024. ANP
Bevrijdingsdag is anno 2026 niet alleen maar meer vrijheid van de Duitse bezetter maar ook steeds vaker vrijheid van de baas. Het aantal cao’s waarin Bevrijdingsdag een doorbetaalde vrije dag is, stijgt.
Volgens cijfers die Trouw opvroeg bij de Algemene Werkgeversvereniging Nederland (AWVN) had 13 procent van de werknemers sinds vorig jaar een doorbetaalde vrije dag. In 2022 was dit nog 8 procent.
Dat betekent natuurlijk dat nog altijd het grote merendeel 5 mei ‘gewoon’ moet werken. Voor de meeste mensen is Bevrijdingsdag slechts één keer in de vijf jaar een doorbetaalde vrije dag. Sneu nieuws voor de meeste werknemers, want daar hebben we pas weer iets aan in 2045. In 2030, 2035 en 2040 valt de dag steeds in het weekend.
Volgens het onderzoek in 2025 van het Vrijheidsonderzoek van het Nationaal Comité 4 en 5 mei wilde 62 procent van Nederland dat Bevrijdingsdag een jaarlijkse vrije dag wordt. Volgens een opiniepeiling van RTV Noord deze week is 87 procent voorstander.
Meer onderwerp van gesprek
5 mei als vrije dag is meer onderwerp van gesprek en onderhandelingen dan vijf jaar geleden, zegt Guus Staats, voorlichter van de FNV. „Mensen beseffen ook dat wij minder vrije dagen hebben met omliggende landen zoals België, Frankrijk, Zweden.”
Volgens Staats stijgt het aantal werkgevers dat hierop toegeeft. „Bij cao’s die de FNV afsluit is het in 18 procent van de gevallen een vrije dag. We zien daarnaast in cao’s dat werkgevers wat flexibeler omgaan met andere vrije dagen. Werknemers kunnen dan bijvoorbeeld een Tweede Pinksterdag op een ander moment inzetten, als ze daar wat minder mee hebben.”
De FNV wil graag dat 5 mei een landelijke vrije dag zal worden, waarin tijd is om vrijheid en democratie te vieren.
Politiek
Wat de overheid betreft, is dat wel een goed idee. Het kabinet verzocht de Stichting van de Arbeid in 2019 om alle aangesloten organisaties te adviseren 5 mei als jaarlijkse vrije dag te beschouwen. In 2020 deed toenmalig premier Mark Rutte ook het verzoek aan werkgevers om zich hiervoor in te zetten. Maar veel werkgevers hebben er moeite mee: zo’n extra vrije dag kost ze 0,4 procent loonruimte. Dat is de financiële ruimte die werkgevers hebben om de lonen te laten stijgen.
Niettemin leeft in Den Haag nog steeds de wens om 5 mei te benoemen tot vrije dag. Daarom heeft de Tweede Kamer in december het ministerie van Sociale Zaken opdracht gegeven om te onderzoeken hoe Bevrijdingsdag een jaarlijkse vrije dag kan worden. Tot dusver zonder succes.
