Waarom vuurwerk niet langer alleen een probleem met de jaarwisseling is: ‘Dit spul moet echt van straat’

Aanslagen, plofkraken en soms bij demonstraties: zwaar vuurwerk is al jaren niet alleen maar iets voor tijdens de jaarwisseling. Politieagenten worden tegenwoordig het hele jaar door geconfronteerd met de gevaren die deze explosieven veroorzaken. Dit zware vuurwerk wordt ook meer dan eens per jaar tégen de politie gebruikt. „Er is ons heel veel aan gelegen om dit spul van straat te houden”, zegt woordvoerder Thijs Damstra.

De afgelopen jaren heeft de politie volgens Damstra al veel tijd en energie gestoken in de opsporing van illegaal vuurwerk. Dat gaat ook in 2026 onverminderd door, want aan deze ontwikkeling zal het verbod op consumentenvuurwerk geen einde brengen. „Er ontstaat straks wel een heel heldere handhavingssituatie voor ons: al het consumentenvuurwerk, op bijvoorbeeld sterretjes na, is straks namelijk verboden. Hopelijk maakt dat het werken op straat een stuk veiliger.”

De politie maakt zich geen illusies: ook de jaarwisseling van 2026 zal niet vuurwerkvrij zijn. „Het is maar de vraag of dat überhaupt ooit het geval wordt... Daar zullen we tegenop moeten blijven treden”, benadrukt Damstra. „Als je de verkoop van vuurwerk in Nederland verbiedt en het mag over de grens gewoon verkocht worden, dan moet je nog maar afwachten wat het effect straks gaat zijn.”

Deze jaarwisseling lijken veel mensen extra veel vuurwerk in huis te halen. Om voor de allerlaatste keer met een knal te beginnen aan het nieuwe jaar. Of dat impact heeft op de inzet van de politie durft Damstra niet te zeggen. „Nee, een voorspelling kunnen we niet doen. Maar de jaarwisseling is voor ons als politie sowieso al de drukste nacht van het jaar.”

De voorbereiding op de jaarwisseling begint direct na de eerste nacht van het nieuwe jaar. Dan wordt er geëvalueerd wat er goed is gegaan en wat niet: dat wordt dan meteen aangepast in de draaiboeken. Afgelopen jaar ging het onder andere mis in Hoogkerk in Groningen.

Daar moest de ME uitrukken vanwege onrust. Er woedden meerdere brandjes en agenten die poolshoogte kwamen nemen werden bekogeld met zwaar vuurwerk en stenen door meerdere raddraaiers. Ook in de stad Coevorden was het onrustig.

Om zulke situaties te voorkomen, overlegt de politie met de gemeente en ook met sleutelfiguren uit bepaalde wijken of dorpen. „Als het ergens onrustig is geweest, ga je met elkaar om tafel om herhaling te voorkomen”, legt Damstra uit. Sowieso schaalt de politie tijdens de jaarwisseling maximaal op. „Er zijn extra collega’s op straat en op de meldkamer werken we met een dubbele bezetting. Verder heeft iedereen z’n eigen rol of taak. We doen alles wat nodig is.”

Bij alle meldingen die binnenkomen, wordt gekeken welke de hoogste prioriteit heeft. De veiligheid van hulpverleners staat bovenaan de lijst. „Als die worden bekogeld met vuurwerk heeft dat de hoogste prioriteit. Die mensen moeten ongehinderd hun werk kunnen doen. Op plek twee staat handhaving van de openbare orde en op plek drie staat handhaving van de vuurwerkregels.”

Dat laatste vindt tegenwoordig het hele jaar door plaats en niet pas als het vuurwerk mag worden verkocht. „Want als je het over veiligheid hebt, dan zien we tegenwoordig ook dat sommige mensen vuurwerk opslaan in woonwijken. Dit soort explosieven wordt voor van alles en nog wat gebruikt: voor criminele en niet-criminele activiteiten. Als je dat verkeerd bewaart en het explodeert, kan een hele woning de lucht in vliegen.”

Volgens Damstra komen zijn collega’s de meest bizarre dingen tegen tijdens de opsporing van zwaar vuurwerk: het wordt opgeslagen in kelders, keukenkastjes en soms zelfs op kinderslaapkamers. „Het is echt niet te geloven. Een shell heeft de kracht van een aantal handgranaten. Je moet er niet aan denken wat er kan gebeuren als je zoiets in huis hebt. Dit soort explosieven is een gevaar voor een hele buurt.”

De politie hoopt dat mensen (alleen al voor hun eigen veiligheid) tips over illegaal vuurwerk en de opslag daarvan door zullen geven. „Je kunt heel wat schade en letsel voorkomen door ons te tippen”, benadrukt Damstra.