Verborgen kraters van het Noorden geven hun geheimen prijs in dit boek over pingoruïnes

De pingo’s vormden zich in de vorige ijstijd van 20.000 tot 15.000 jaar geleden, toen de grond diep bevroren was. Er ontstonden ondergrondse ijskernen die bleven groeien en de grond omhoog duwden. Ze groeiden een paar centimeter per jaar. De heuvels heten pingo’s, nu resten ons de pingoruïnes, want na de ijstijd smolt de ondergrondse ijslens en liet kraters achter in het landschap. Deze laagtes vulden zich met gyttja, een organisch sediment, en vervolgens met veen.

Tegenwoordig zijn pingoruïnes vaak ronde meertjes. Daar waar het veen niet gewonnen is, zitten de ruïnes nog vol met veen. Enkele exemplaren in het zuidelijke deel van de Hondsrug zijn lege kommen. Dat laatste is uniek binnen Nederland.

Het zijn rijke bronnen van verhalen. Eén en dezelfde pingoruïne kon door de eeuwen heen een turfput, zwemplas, drinkplaats voor vee, dorpsijsbaan in de winter of bluswaterplas voor brandweerkorpsen zijn. Dorpsbewoners wasten er zand en aangekoekte stront uit de wol van schapen voordat ze geschoren werden. Zodat de scheerscharen scherp bleven. Het pingomeer bij Eext was een vermaarde ‘schaopwasplaats’. Ook staan sommige pingoruïnes te boek als uitstekende visstekken, zoals Okkenveen bij De Punt.

De ontstaanswijze en de verhalen die er vervolgens uit af te leiden zijn, is dan ook de reden dat Anja Verbers erdoor gebiologeerd raakte en een boek over schreef.

Pingomeertjes zijn bronnen van bijzondere vondsten. In 1853 kwam er bijvoorbeeld een elzenhouten bak uit een meer: het oudste houten vaatwerk uit Drenthe uit de buurt van Gasselte. Andere vondsten zijn een karrenwiel, speerpunten en resten van een koperen schotel. En dan is er natuurlijk nog het zestienjarige meisje van Yde, uit een veentje tussen Yde en Vries, dat op gewelddadige manier is gewurgd met een stuk wol.