Een artist impression van de beoogde nieuwe woonboerderij van de familie Stevens aan de Middenweg in Donderen. Foto: Eigen foto
Een inwoner van Donderen koopt een kavel in zijn eigen dorp om er een nieuwe boerderij op te zetten. De gemeente Tynaarlo is enthousiast, maar de provincie Drenthe blokkeert de bouw.
Jan-Roelof Stevens en zijn echtgenote zien een mooie buitenkans. Er komt een kavel te koop aan de Middenweg in hun dorp Donderen. Een terrein van ruim 4000 vierkante meter, pal achter Eetcafé Hoving.
Maar waar de gemeente Tynaarlo de deur voor Stevens openzet en wil meewerken om het bestemmingsplan te wijzigen, ligt de provincie ineens dwars. De ongebruikelijke bemoeienis reikt zelfs tot de commissaris van de Koning aan toe, die de burgemeester van Tynaarlo terugfluit. Wat is er allemaal aan de hand met die woning in Donderen? Welke rol speelt een bezwaarmaker in de buurt? En oordeelt de provincie hier wel objectief?
Het terrein waar Stevens zijn droomhuis op wil zetten, was een verwaarloosd weiland, aan het zicht onttrokken door metershoge bomen en struiken. De eigenaar sloopt de schuur en rooit – met kapvergunning – verschillende bomen, zodat een open zichtplek ontstaat in het dorp.
De gemeente Tynaarlo zegt haar medewerking toe bij de bouwplannen. Dit is immers het perfecte voorbeeld van 'inbreiding’, gebruik maken van bestaande ruimte in het dorp om nieuwbouw te ontwikkelen.
Een bewoner van de Vriezerweg, zijn achtertuin grenst aan het bouwperceel, komt echter in verzet. De buurman is tegen de houtkap en de bouw van de nieuwe rietgedekte boerderij op het perceel. De bestemmingswijziging zou in strijd zijn met cultuurhistorische waarden, beweert hij.
Aantasting cultuurhistorie
Hoewel de gemeente de provincie Drenthe op de hoogte bracht van de voorgenomen plannen reageert de provincie maandenlang niet. Volgens de provincie omdat Tynaarlo geen nieuwe woning had ingetekend op de plattegrond. Dat was een fout, later hersteld door de gemeente.
Als Tynaarlo het licht op groen heeft gezet, komt de provincie alsnog met een zienswijze: nieuwbouw mag niet. Althans niet op die plek.
De locatie aan de Middenweg in Donderen, zoals die er uitzag voordat de grond werd verkocht. Metershoge bomen en struiken verhinderen het 'doorzicht’. Foto: Eigen foto
In een esdorp als Donderen moet je doorzichten houden, stelt het provinciebestuur. De locatie is een historische open plek met zicht op de es. Het bouwplan zou de cultuurhistorie ‘significant’ aantasten. Verwezen wordt naar het Cultuur Historisch Kompas en de Provinciale Omgevingsverordening (POV).
Argument gezocht
Hoe overtuigd de provincie die motivatie ook verdedigt, het heeft er schijn van dat een argument is gezocht om de bouw van de woning in Donderen tegen te houden. Zoals blijkt uit documentatie die de eigenaar heeft opgevraagd in het kader van de Wet open overheid (Woo).
Daarin een opmerkelijke interne mail van een ambtenaar op 2 februari 2024: 'Ik kan dus echt niet hardmaken dat het om een brink(achtige) ruimte gaat. Misschien dat we het dan minder op de brink maar meer op de ontwikkelingen van esdorpen in de afgelopen halve eeuw moeten gooien.’
Stevens valt bijna van zijn stoel als hij hoort dat de provincie stelt dat de Middenweg een open plek moet blijven. Hij heeft tientallen bomen en struiken weggehaald. Daardoor is nu juist een doorzichtplek ontstaan. „Dat blijft het ook", bezweert hij. 1663 vierkante meter moet open gebied blijven, zelfs geen barbecue mag er worden neergezet. Stevens heeft de plicht het terrein in stand te houden.
Eigenaar Stevens heeft er een spandoek opgehangen, waarop de beoogde woning is afgedrukt. Foto: DVHN
Uit de openbaar gemaakte stukken blijkt dat de afdeling Thema Cultuur, Maatschappij en Vrijetijdseconomie op het provinciehuis heel erg begaan is met de protesterende omwonende, die geregeld mailt en belt. 'Buurman is (ook) tegen de komst van een woning, dus een keuze van ons om ineens niks te doen zal zeker aan de tand gevoeld worden.'
Nergens in de hoeveelheid mails en gespreksverslagen wordt het belang van de initiatiefnemer en grondeigenaar – de familie Stevens – aangestipt.
Fair play-beginsel
Zo is het opmerkelijk dat de provincie haar zienswijze wel deelt met de buurman, in reactie op een mail van 20 februari 2024, maar niet met eigenaar Stevens. Die verneemt pas een maand later wat de provincie vindt van zijn plannen. Dat lijkt in strijd met het ‘fair play-beginsel'. Van de overheid mag worden verwacht dat zij objectief en zonder vooringenomenheid handelt.
Het is ook opvallend dat de provincie Drenthe in haar zienswijze dezelfde argumenten aanvoert als de klagende buurman, in bijna exact dezelfde bewoordingen.
Belletje van de commissaris
Dat het provinciebestuur alle middelen uit de kast trekt om de bouw van de nieuwe woning te verhinderen, blijkt wel op 14 oktober 2025. De raadsvergadering van Tynaarlo die avond wordt vrij ongebruikelijk voorafgegaan door een mededeling van wethouder Jurryt Vellinga en burgemeester Marcel Thijssen.
De lokale bestuurders laten weten dat ze een belletje hebben ontvangen van commissaris van de Koning Jetta Klijnsma. Met een dringend verzoek om het agendapunt over de woning aan de Middenweg van de raadsagenda te halen. Tynaarlo geeft schoorvoetend gehoor aan het verzoek. 'Super!! Gelukkig!!'’, juicht een topambtenaar van provincie.
In de praktijk was het geen open plek. Het perceel was begroeid met hoge beplanting
Daarna volgen gesprekken op het hoogste niveau tussen de provincie en de gemeente, maar daarin komen beide partijen niet nader tot elkaar. De gemeente bestrijdt de zienswijze van de provincie. 'In de praktijk was het geen open plek. Het perceel was begroeid met hoge beplanting.'
Tynaarlo agendeert het voorstel een maand later alsnog. De gemeenteraad besluit unaniem dat de bestemming kan worden gewijzigd en dat Stevens zijn rietgedekte boerderij in Donderen mag bouwen.
Reactieve aanwijzing
De provincie is echter des duivels en zet een ‘reactieve aanwijzing' in. Hiermee kan Gedeputeerde Staten een door de gemeente vastgesteld bestemmingsplan (of omgevingsplan) blokkeren als dit in strijd is met het provinciaal belang. Het is een uitzonderlijk zware maatregel, want voor het laatst gebeurde dat in 2015 bij een casus in het buitengebied van Coevorden.
Uit de Woo-stukken blijkt dat de gedeputeerden Turenhout (Wonen) en Schuinder (Cultuur) niet op één lijn zitten over de inzet van het zware geschut. De inmiddels opgestapte gedeputeerde Gert-Jan Schuinder wil de reactieve aanwijzing van tafel. Want: 'niet billijk.’ Maar Schuinders oproep om er via de minnelijke weg uit te komen met alle partijen, vindt geen gehoor.
Een impressie van de beoogde woning van de familie Stevens. De ruimte aan de voorzijde rechts mag niet bebouwd worden. Foto: Eigen foto
Een jurist van Team Ruimte, Energie en Wonen zet de hakken in het zand. Hij stelt dat er geen weg terug is voor de provincie. 'We hebben al hoog spel gespeeld.’ Ook kan er een 'onaangenaam beeld van het besluitvormingsproces’ ontstaan. En: 'In dit dossier wordt door omwonenden ook naar ons gekeken.' Kortom, GS van Drenthe blijft op zijn strepen staan.
En dus zit de familie Stevens klem in een juridisch steekspel tussen de provincie en de gemeente. Tynaarlo gaat in beroep tegen de provincie, de Raad van State zal zich over deze zaak moeten buigen. Maar niet alleen Stevens en de omwonende zijn hiervan de dupe. Ook de belastingbetaler in Drenthe.
Zaak kost een lieve duit
De zaak speelt al sinds 2021. Uit de openbaar gemaakte informatie blijkt dat de provincie Drenthe zich sinds november 2023 actief met de kwestie bemoeit. Vele arbeidsuren worden gestoken in mails, rapporten, memo's, juridische adviezen en interne en externe overleggen. Van ambtenaar tot zelfs de commissaris van de Koning, iedereen doet er zijn of haar plasje over.
De prijs van de bestuurlijke interventie kan zo maar eens oplopen naar een ton. Ook de gemeente Tynaarlo kost het een lieve duit aan ambtelijke ondersteuning, juridisch advies en vergaderuren. Plus dat de zaak nu voor het hoogste rechtscollege wordt uitgevochten. Dus komen er nog advocaatkosten bij.
Melding van mogelijke corruptie
En dat alles vanwege één woning in Donderen. Extra wrang omdat dit juist speelt in een provincie die het bouwen enorm aanjaagt en inbreiding in dorpen stimuleert.
Stevens heeft al tonnen aan aanloopkosten in het project gestoken. Hij is een bodemprocedure gestart bij de Raad van State. De grondeigenaar heeft tevens melding gedaan bij het Openbaar Ministerie van mogelijke corruptie van een of meer provinciale ambtenaren. Het is aan het OM om te beoordelen of deze aantijging aanleiding is voor nader onderzoek.
Gedeputeerde Yvonne Turenhout van Wonen laat in een reactie op het artikel het volgende weten. „Wij geven op dit moment geen inhoudelijk commentaar op onze reactieve aanwijzing, omdat de Raad van State deze zaak in behandeling heeft. Medewerkers van de provincie handelen binnen de geldende wettelijke en organisatorische kaders. Er zijn geen aanwijzingen dat hiervan is afgeweken.
Uit de stukken blijkt dat het advies van de provinciale cultuurhistorici vanaf het moment dat zij kennisnamen van het gemeentelijk plan, afwijzend zijn geweest en gebleven. Dit standpunt is geheel in overeenstemming met hun gebruikelijke lijn van advisering voor waardevolle open plekken in Drentse esdorpen. De aantijging van corruptie wijzen wij nadrukkelijk van de hand.”
Wethouder Jurryt Vellinga (Leefbaar Gemeentebelangen) zit met de kwestie in zijn maag. Maar wil inhoudelijk niet reageren omdat ‘de zaak onder de rechter is.' „Ik hoop dat er uiteindelijk wel een bevredigende oplossing uitrolt."
De buurman* die protesteert tegen de bouw van de woning aan de Middenweg in Donderen, laat weten dat hij zich in de steek gelaten voelt door de gemeente Tynaarlo. „De opstelling van de gemeente is volstrekt onjuist. De cultuurhistorie in dit zeer waardevolle gebied wordt totaal niet meegewogen. Ik vind dat de gemeente hier heel slecht werk levert. Ik heb met de wethouder gesproken, anderhalf jaar geleden. Hij had moeten zeggen: sorry, ik heb een fout gemaakt, ik keer op mijn schreden terug. Maar dat doet hij niet. Daarop ben ik naar de provincie Drenthe gestapt. Die heeft wel oog voor de cultuurhistorie en komt met een deugdelijke onderbouwing waarom het niet kan op die plek. Ik vind de reactieve aanwijzing van de provincie helemaal geen zwaar middel, maar een logische stap."
* De naam van de buurman is om redenen van privacy weggelaten, maar bij de redactie bekend.
