Aangeschoten tieners in Emmen op Koningsdag moeten linea recta door naar Halt. ‘Ik heb echt maar één slokje gehad’

Een blond meisje met Nederlandse vlaggetjes op haar wangen komt het kantoortje van Talitha IJdens binnen. Ze is 16 jaar, pas een paar dagen. Zenuwachtig plukt ze aan haar oranje shirt. „Ik wist echt niet dat het verboden was om alcohol bij je te hebben”, begint ze te ratelen. „Het was groepsdruk. We kregen een blikje van iemand die we half kennen. We waren net op weg naar huis. We wilden het blikje weggooien. Ik heb maar één slokje gehad. Echt.”

Tijdens Koningsdag in Emmen patrouilleren boa’s, deels in burger, tussen het hossende publiek op het Raadhuisplein. Jongeren die mogelijk minderjarig zijn en alcohol drinken worden staande gehouden. Iedereen onder de 18 jaar gaat rechtstreeks naar het gemeentehuis, waar medewerkers van Halt (Het Alternatief) met de tieners in gesprek gaan.

Daar krijgen ze een keuze: een boete van 110 euro (plus 9 euro administratiekosten) of een leertraject bij Halt. „De alcoholwetgeving in Nederland is best streng”, zegt medewerker IJdens. „Als je de boete kiest, krijg je een aantekening op je strafblad.” Het alternatief is een leerstraf, die bestaat uit gesprekken en huiswerkopdrachten over alcohol en groepsdruk. Jongeren onder de 16 moeten met hun ouders overleggen, de iets ouderen mogen zelf een keuze maken.

Maar even met het thuisfront bellen heeft de voorkeur, blijkt als een 17-jarige jongen uit een naburig dorp door een handhaver in burger wordt binnengebracht. Hij geeft iedereen keurig een hand en trapt zijn klompen uit. Hij is gepakt met een biertje. „Dat moet niet”, erkent hij. De boete wil hij best betalen, maar een dreigende aantekening op zijn strafblad brengt hem aan het twijfelen. „Ik bel mijn vader wel even.”

Die is boos, maar niet op zijn zoon. Hij vindt het overdreven dat de handhavers zijn kind hebben meegenomen. „Die jongen werkt superhard, hij mag van mij een paar biertjes”, klinkt het over de luidspreker. Hij slaakt een diepe zucht. „Je moet het zelf weten.” Twee minuten later belt hij opnieuw. „Je moeder wil je spreken.” Die is – flink overstuur – een andere mening toegedaan. „Jullie altijd met dat bier, net goed dit. Kies die leerstraf!” Schouderophalend maakt de jongen een afspraak.

Vrijwel alle jongeren ondergaan hun lot gelaten, zegt IJdens. Ook haar volgende klant, een jonge meid, kiest na licht aandringen van haar moeder voor de leerstraf. „Het zijn vooral de ouders die tegensputteren. Sommigen vinden het overdreven. ‘U bent toch zelf ook jong geweest’, zeggen ze dan tegen mij. Maar toen wisten we nog niet hoe schadelijk alcohol is op jonge leeftijd, leg ik dan uit.”

Medewerkers van Halt zijn met een pop-up loket aanwezig op onder meer de TT, Noorderzon, de Rodermarkt en verschillende Koningsdagfeesten. Daar worden direct trajecten opgestart. De boa’s op straat focussen vanavond op alcoholmisbruik. In Emmen is de aanwas flink: de ene na de andere tiener in oranje uitdossing wordt geflankeerd door twee handhavers binnengebracht. „Jij bent 14, dus je moet sowieso je ID-kaart mee hebben”, spreekt een boa streng tegen een meisje. Hij pakt haar het blikje mixdrank af. „Deze neem ik vast mee.”

Het lik-op-stukbeleid geeft medewerkers de kans om direct met ouders in gesprek te gaan, legt IJdens uit. „We zetten de kinderen met blikje en al voor hun neus. Veel ouders zijn vooral teleurgesteld dat hun kind zich niet aan gemaakte afspraken heeft gehouden. Het vertrouwen is geschonden. Er zat hier net een jochie waarbij de tranen over zijn wangen rolden toen zijn moeder binnenkwam. Dat levert meer op dan alleen een boete.”

Naast de opdrachten krijgen jongeren soms ook de taak om sorry te zeggen. Tegen hun ouders, of tegen handhavers als ze zich misdragen hebben bij hun aanhouding. „Sommige jongeren hebben een hele grote mond, zeker als ze dronken zijn”, zegt IJdens. Maar vanavond is het rustig, al staat er voor de zekerheid een kots-emmer klaar in elke spreekkamer.

IJdens maakt gebruik van Instagram om aan de buitenwereld te laten zien dat het werk van Halt meer inhoud dan papiertjes prikken als straf. „Jongeren kunnen alleen een traject ingaan als ze bekennen en willen meewerken. We zetten in op voorkomen van erger, en willen jongeren inzicht geven in wat voor gevolgen hun gedrag heeft. We bieden ze een tweede kans. Daar geloof ik heel sterk in.”