Jeugdofficier waarschuwt: ‘Een vuurwerkbom plaatsen? Een paar honderd euro is veel geld, dus verleidelijk’

Tóch?

Dus niet. Het Openbaar Ministerie in Noord-Nederland ziet een opvallende groei van jeugdstrafzaken – terwijl de aantallen in ‘de stad’ zelfs licht dalen – en coördinerend jeugdofficier Jeannette Westerhof luidt de noodklok.

Nog steeds, en dat is al zo sinds jaar en dag, vormen kinderen die grenzen verkennen en risico’s nemen het grootste aandeel van de jeugdcriminaliteit. „Dat past bij het puberbrein”, zegt Westerhof. „De verbinding tussen oorzaak en gevolg is nog lastig te maken en ze zijn nog bezig met het ontwikkelen van het geweten.”

Ruw gezegd: hoort bij de leeftijd. En dat is ook hoe rechters en het OM kijken naar jongeren die de fout ingaan. Fouten mag iedereen maken. Westerhof en haar collega’s willen er vooral voor zorgen dat jongeren daarvan leren.

Maar om de recente stijging te duiden, wijst Westerhof vooral naar de onlinewereld waarin jongeren zich begeven. „En moeten begeven, want iedereen heeft tegenwoordig een telefoon. Dat geeft meer verleiding, meer groepsdruk en meer verkeerde voorbeelden. Rondom het kind is het lastig om goed zicht te houden: wat ziet het kind en hoe gaat hij ermee om?”

Ziet hij of zij het filmpje waarbij een scholier in elkaar wordt geslagen? Ziet hij of zij het oproepje om even snel geld te maken door even ‘klusje’ te doen? „Het lijkt niet te stoppen. Onze gezamenlijke uitdaging is zo groot, het is alle hens aan dek”, waarschuwt Westerhof.

Ze maakte het mee in haar dagelijkse praktijk: een jongere die vanuit het noorden werd geronseld om in de haven van Rotterdam een pakketje uit een container te halen. „Op Telegram komt de oproep om tegen betaling een vuurwerkbom bij een woning te plaatsen. Een paar honderd euro is veel geld voor jongeren, dus verleidelijk.”

De professionele criminaliteit maakt dankbaar gebruik van de kwetsbaarheid en mogelijkheden die online hen biedt: jongeren vallen immers nog onder jeugdstrafrecht en voor een 17-jarige is de maximale straf twee jaar jeugddetentie.

Drugs zijn via het internet gemakkelijker dan ooit te krijgen. Westerhof: „Jonge kinderen hebben die ingang dus ook. Gebruik van zulke middelen is ook een verleidingen. En onder invloed worden geweldsfeiten makkelijker gepleegd.”

Dat gebeurt alleen in Amsterdam? Door de onlinewereld zijn grenzen niet alleen vervaagd, maar verdwenen. „Platteland of stad? Dat maakt voor online niet uit. De filmpjes uit de grote steden komen ook hierheen. De voorbeelden van daar hebben ze hier ook.”

Verkeerde voorbeelden, noemt Westerhof ze. „Het filmen en delen van vechtpartijen, vooraf bedacht, is een heel nare trend en dat lijkt niet te stoppen. Het filmpje als een soort van trofee, om iemand te vernederen. Kinderen zien dat gebeuren en zien dat als voorbeeld: zo lossen we dat dus op. Daarin moeten we onze kinderen begeleiden.”

Via de mobiele telefoon beschikt elk kind tegenwoordig over allerlei sociale media-kanalen. „De onlinewereld is één groot voorbeeld en dat is nogal een wereld”, zegt Westerhof. „Het is een uitdaging voor kinderen om die wereld te verkennen en voor ouders om er zicht op te krijgen.”

Een oproep naar de politiek doet Westerhof niet. „Dat is niet een taak van het OM. We zeggen wél: heb er aandacht voor. Want als je als ouder zicht verliest, dan zou je willen dat professionals snel kunnen bijspringen. Daar zien we alleen maar langere wachtlijsten.”

Ze constateert, luidt de noodklok, want de cijfers liegen niet: de aantallen jeugdstafzaken in Noord-Nederland stijgen. Zou een verbod op sociale media (zoals in Australië) een oplossing kunnen zijn? „Ik ga daar niet over. Bovendien weten we niet wat de effecten van zo’n verbod zijn. We moeten het doen met wat er is. En dat zijn de cijfers. Vandaar mijn oproep voor iedereen die om het kind heen staat: wij zien dit en heb daar oog voor.”