De jeugd aan zet op 824ste Zuidlaardermarkt: jonge handelaren slaan hun slag, dronken minderjarigen naar bureau Halt

Trots kijkt Evelina naar haar nieuwe shetlandpony. Bouke heet hij. „We hadden er twee, maar hebben afgelopen jaar een pony moeten laten inslapen”, zegt haar moeder. Het paardje dat overbleef was eenzaam. „Dus hebben we er een bijgekocht. Dat had ik beloofd.”

Op de Zuidlaardermarkt struikel je over de tradities. Of die nou ruim achthonderd jaar oud zijn – de officiële lezing – of een conservatiever geschatte tweehonderd jaar, maakt voor de bezoekers niet zo gek veel uit. Veel handelaren dossen zich nog graag uit in een klassieke gewaxte regenjas en lopen met vilthoed en lange stok. Maar ook een nieuwe generatie dient zich aan.

Een jongetje van een jaar of 10 staat, leunend op zijn stok, te onderhandelen over de verkoop van een pony. Die worden nog altijd verkocht door middel van handjeklap, een ouderwetse manier van onderhandelen waarbij koper en handelaar door middel van stevige klappen op elkaars hand over de prijs soebatten. Is er overeenstemming, dan drukken de twee elkaar de hand.

Zijn vader, vlak achter hem, geeft hem luidkeels instructies. „Kom op, duidelijk bieden. Doorgaan, doorgaan!” Het joch zet zijn meest zakelijke blik op en kijkt de koper recht in de ogen. Als het zijn vader te lang duurt, grijpt hij de man bij zijn arm en trekt hij hem een meter weg bij de pony. „Doe nou even soepel, voor zo’n klein kereltje”, gromt hij. Daarna is de deal snel gesloten.

„Keurig”, zegt de vader tegen zijn zoon. „En nu afrekenen.”

De aanvoer van paarden op de markt neemt gestaag af. In 2009 stonden er nog 2319 paarden op de kleine Brink, dit jaar daalde dat aantal voor de tweede keer in de recente geschiedenis tot onder de duizend. In totaal werden er 962 dieren aangevoerd, waarvan een groot deel later dan normaal arriveerde vanwege het slechte weer.

Slechts één dier werd door dierenartsen de toegang tot de markt geweigerd. ‘Omdat het een wondje bij de mond had’, meldt marktmeester Gertjan Timmer.

Recente maatregelen om dierenwelzijn te verbeteren – groen licht zodat de paarden minder snel schrikken van hun schaduwen, een nieuw marktterrein verder van de kermis – kunnen niet voorkomen dat de publieke opinie zich steeds meer lijkt te keren tegen de traditionele paardenhandel bij het krieken van de dag. Op sociale media zwelt de kritiek aan: te korte touwtjes aan de halsters, te veel bezoekers, te lang staan voor de dieren.

Maar de Zuidlaardermarkt is meer dan alleen handel. De markt gaat gepaard met de jaarlijkse feestweek van Zuidlaren. Om 06.00 uur, als burgemeester Marcel Thijsen voorafgegaan door Harmonie Vries het centrum in trekt, komen de laatste feestgangers de kroegen uit vallen.

De nacht verliep dit jaar zonder aanhoudingen of bijzonderheden. Die goede sfeer was tastbaar bij een inmiddels jaarlijks terugkerend fenomeen: selfies maken met de burgervader. Voor de markt liet hij speciaal een replica van zijn ambtsketen maken, zodat hij die zorgeloos om de halzen van zijn beschonken inwoners kan hangen.

Om het toenemende alcoholgebruik onder minderjarigen in te dammen was Bureau Halt, een overheidsinstantie die jeugdcriminaliteit bestraft en voorkomt, van 20.00 uur tot 01.00 uur aanwezig met een loket. Net als bij de TT in Assen en tijdens de Rodermarkt kregen tieners die betrapt werden met drank een keuze voorgelegd: of een boete, of aangemeld worden voor een traject bij Halt. Er werden twaalf jongeren doorverwezen, elf voor alcoholbezit en een vanwege openbare dronkenschap.

Zo wordt de focus van de markt steeds meer verlegd naar de randactiviteiten. Rond tienen stonden bezoekers al tot ver buiten het dorp in de file. Geen late paardenkopers, maar dagjesmensen die de uitgebreide warenmarkt komen bezoeken of een plak Zuidlaarderbol willen eten.

Voor het enthousiasme van Evelina, die in haar roze winterjas vrolijk naast haar pony voorthuppelt, zal het geen verschil maken. Bouke gaat met haar mee naar huis. Dat is nog eens een begin van de herfstvakantie.