Het hoofdkantoor van de NAM aan de Schepersmaat in Assen komt binnenkort definitief leeg te staan. Foto Huisman Media
Hoewel de NAM met twee andere partijen wilde onderhandelen over de verkoop van hun kantoor in Assen, nestelt de gemeente - en daarmee het Wilhelmina Ziekenhuis - zich met het voorkeursrecht ineens op pole position. Kan dat zomaar?
Een plotselinge wending rondom de verkoop van het NAM-gebouw aan de Schepersmaat in Assen. Een bod van het WZA werd begin deze maand afgewezen, maar de gemeente Assen laat het er niet bij zitten.
Zij sprak dinsdag het voorkeursrecht uit, waarmee de NAM ineens is verplicht om eerst met de gemeente te onderhandelen alvorens met de twee potentiële kopers om tafel te gaan.
Woningbouw naar de hand zetten of prijs opdrijven tegengaan
Met het voorkeursrecht krijgt de gemeente het eerste recht van koop op een pand of een stuk grond. Het kan bijvoorbeeld worden ingezet om bouwplannen naar de gemeentelijke hand te zetten, als één gebouw of boerderij in een geplande woonwijk dreigt te worden verkocht aan kopers die niet geneigd zijn om het te slopen. Of om te voorkomen dat grondprijzen worden opgedreven.
„Het is geen verplichting tot verkoop voor de NAM”, legt hoogleraar bestuursrecht Kars de Graaf van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) uit. „Maar ook geen verplichting tot koop aan de kant van de gemeente. Alleen bij een redelijke prijs voor beide partijen komt het tot een verkoop.”
‘Ze zullen dit alleen doen om het terug te verkopen’
Voorkeursrecht wordt vaker ingezet door overheden en gemeenten. Ze kondigen het eenzijdig af en het kan door een college van burgemeester en wethouders snel worden ingezet, als de plotseling nood hoog wordt geacht. Assen wil per se dat het WZA in de toekomst kan uitwijken naar het NAM-gebouw, staat in de brief aan de NAM.
Eerder liet de gemeente al doorschemeren dat woningbouw geen optie is op de plek van het NAM-kantoor. En aangezien het gasbedrijf graag ‘iets wilde achterlaten’ voor Assen, dachten het ziekenhuis en de mensen op het stadhuis dat één plus één twee was. Daar dacht de NAM anders over: het bod van het WZA was niet naar wens van het bedrijf.
‘Er moet altijd een ‘marktconforme’ prijs worden betaald’
„De vraag is nu hoe dit uitpakt”, stelt hoogleraar De Graaf. „Het is niet zo dat verkopers er altijd slecht van af komen als besloten wordt het voorkeursrecht in te zetten. In sommige gevallen is het als verkoper goed om te weten dat er interesse is voor jouw grond of woning. Er moet altijd een ‘marktconforme’ prijs worden betaald.”
Komt de overheid er met een verkoper niet uit, kan de NAM in dit geval de gemeente vragen een procedure voor prijsvaststelling te starten bij de rechtbank. De Graaf: „Doet de gemeente Assen dat binnen vier weken na het verzoek van de NAM, dan zal de rechtbank onafhankelijke taxateurs inschakelen om de marktwaarde te bepalen. Daarna is verkoop tegen die prijs mogelijk. Start de gemeente de procedure echter niet binnen vier weken, dan kan de NAM gedurende 3 jaar aan het pand een ander verkopen.”
Het voorkeursrecht van Assen geldt in ieder geval voor drie jaar op de grond en het pand van de NAM, tenzij de ziekenhuisfunctie voortijdig is vastgesteld in een omgevingsplan. Als dat het geval is, kan de gemeente zelfs in het uiterste geval voor onteigening kiezen. Iets wat zelden gebeurt. „Zolang de functie van het gebouw niet is aangepast in het omgevingsplan, zal onteigening in deze zaak ingewikkeld zijn”, voorspelt De Graaf.
De NAM kan nog in beroep gaan tegen het voorkeursrecht. Op het moment van schrijven is nog onduidelijk of zij dat ook gaat doen.
