Molukse wijk in Assen viert 60ste verjaardag. Chris (67): ‘Ik heb nog nooit ergens anders gewoond’

Tijdens een wandeling door De Klenckestraat wordt al snel duidelijk dat de Molukse wijk Gillian Manuputty (48) na aan het hart ligt. De wortels van haar familie zijn er terug te vinden. „Zie je dat huis verderop?” Manuputty wijst de straat in, die midden in de wijk ligt. „De woning met de groene zijkant, op de hoek? Daar is mijn man geboren. Het was het huis van zijn opa en oma.”

Vervolgens wijst ze naar links, naar een andere woning in diezelfde straat. „Daar verhuisde het gezin later naartoe.” Nadat Manuputty en haar man trouwden, woonden ook zij met hun groeiende gezin een tijdlang in De Klenckestraat. En toen haar oudste zoon uit huis ging, betrok hij de woning met de groene zijkant, waar zijn vader werd geboren. „Het huis is dus al vier generaties in onze familie.”

Manuputty wil maar zeggen: de Molukse wijk is een hecht buurtje, en familie is nooit ver weg. „Dat willen we graag zo houden. We koesteren de herinneringen van vroeger, en willen dat het gevoel van verbondenheid ook in de toekomst blijft bestaan voor onze kinderen.”

Wat dat betreft is de wijk in de afgelopen zestig jaar weinig veranderd. Iedereen kent elkaar en iedereen heeft er familie wonen, zegt Manuputty. „Die is getrouwd met die, en die hoort bij die.”

Ook Chris Amahorseya (67) herkent het sterke ons-kent-ons-gevoel en de behoefte om de Molukse identiteit te behouden. Hij woont al in de wijk sinds de oplevering in 1965. Daarvoor woonde hij als jochie met zijn ouders in Woonoord Schattenberg, het voormalige Kamp Westerbork, waar een deel van de Molukkers in de jaren vijftig door de overheid werd gehuisvest.

Hij houdt van de saamhorigheid, de tamtam en de korte lijntjes. „Ik heb nog nooit ergens anders gewoond”, zegt Amahorseya. „Ik denk dat ik veel zou missen als ik in een andere wijk zou wonen.”

Die saamhorigheid uit zich op tal van manieren, zegt Manuputty. „Toen mijn kinderen klein waren, konden ze altijd ergens terecht als ik even niet thuis was. En was oma er niet? Dan was er wel een tante die ze op kon vangen.”

Ook in slechte tijden, zoals bij een overlijden, is de buurt er voor elkaar. „Je hoeft nergens om te vragen”, zegt Amahorseya. „Er worden dingen gebakken en gekookt, er wordt voor je gezorgd.” De sociale samenhang betekent volgens Manuputty ook dat nieuws zich als een lopend vuurtje kan verspreiden. Bijna letterlijk. „Als hier een brand is, dan wordt gelijk gebeld. ‘Het huis van je moeder staat in brand’. Dat gaat heel snel.”

Dat de Molukse tradities en waarden zo goed bewaard blijven, komt doordat alleen mensen met Molukse roots aanspraak kunnen maken op een van de woningen. Nederlanders met een andere afkomst zijn er niet welkom. „Daar hechten we hier wel waarde aan”, zeggen Manuputty en Amahorseya. „Vanuit de gedachte dat we hier toch samen zijn gekomen en gebleven. Je behoudt de Molukse identiteit.”

De behoefte aan een sterke identiteit hangt direct samen met de roerige geschiedenis van de Molukkers in Nederland. Deze week vieren de wijkbewoners het zestigjarig bestaan van hun geliefde buurt. Maar het verhaal erachter blijft pijnlijk.

De Asser Molukse wijk werd in 1965 gebouwd onder de naam ‘wijk 1’. De buurt telt 170 huurwoningen en wordt gevormd door de Landschapstraat, Tumulusstraat, Hunebedstraat en delen van de Talmastraat, Dingspelstraat, De Klenckestraat, Nobellaan en Oostermoer.

In de wijk kwamen ex-KNIL-militairen en hun gezinnen wonen. De mannen vochten tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949) aan de kant van Nederland in het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL). Toen Indonesië onafhankelijk werd, konden de Molukse militairen daar niet blijven.

Ze werden in 1951 naar Nederland gehaald en gehuisvest in tochtige barakken in Woonoord Schattenberg. Tijdelijk – in afwachting van een betere oplossing die nooit kwam. Molukse wijken, die ook verrezen in Appingedam, Bovensmilde, Foxhol, Hoogeveen en Hoogkerk, moesten voorzien in permanente huisvesting.

Later kwamen er in Assen nog twee Molukse wijken bij, wijk 2 en wijk 3, die met 26 en 14 woningen aanzienlijk kleiner zijn. Volgens woningcorporatie Actium waren die wijken ‘vooral missiegericht’. „Bedoeld voor gezinnen van mannen die niet per se KNIL-militair waren geweest, maar in kerkelijke zin bij deze geschiedenis betrokken zijn geweest.”

In 1986 kwam de regering met een plan om de sociaaleconomische positie van Molukse gemeenschap te verbeteren. Deze ‘Gezamenlijke Verklaring’ werd opgesteld in overleg met de Badan Persatuan (BP), destijds de grootste Molukse belangenorganisatie. In de overeenkomst werd onder meer afgesproken dat Molukse wijken gerenoveerd zouden worden en dat het ‘Molukse karakter’ behouden bleef.

Als het aan de bewoners van de Molukse wijk ligt, blijft dat karakter voorlopig gewaarborgd. Volgens Chris Amahorseya en Gillian Manuputty is er nog steeds veel animo om er te wonen, ook onder jongere generaties.

Maar wie een woning wil bemachtigen, moet geduld hebben. De wachttijd is lang, zegt Manuputty. Ook daarbij komt de Molukse cultuur om de hoek kijken. „Mensen blijven lang thuis wonen”, zegt ze. „In onze cultuur is het niet gebruikelijk dat ouderen naar een verzorgingshuis gaan. Als het kan, blijven ze tot de laatste snik thuis wonen. De familie zorgt voor ze.”

Als ‘oudere bewoner’ is Amahorseya trots en opgelucht dat jongeren de Molukse wijk nog altijd weten te vinden als thuisbasis. „Zolang er mensen willen wonen, heeft de Molukse wijk een toekomst.”