Een meerderheid van de Tweede Kamer wil onderzoeken of het onvruchtbaar maken van wolven een mogelijkheid is om de populatie in Nederland te beheersen. Kan dat, mag dat en heeft het ook zin?
Steriliseren is best een optie, als je het dierenarts Peter Klaver vraagt. „Het aantal wolven is in drie jaar tijd verdubbeld en als je niks doet, worden het er elk jaar meer”, vertelt de dierenarts. „Het steriliseren van wolven werkt om het aantal in de hand te houden, mits je op tijd begint.”
Klaver voerde zelf dergelijke ingrepen uit bij Afrikaanse leeuwen en roedels herten in Nederland. „Als dierenarts ben ik zeker een voorstander van deze maatregel, maar een jager zou zeggen dat je ze moet afschieten. In ieder geval is het vanwege de maatschappelijke onrust beter als je ervoor zorgt dat wolven zich beperkt voortplanten.”
Klaver noemt drie manieren om een wolf onvruchtbaar te maken. De klassieke manier, met een snee in de buik, is lastig. Dan is er veel nazorg nodig. „We doen liever een kijkoperatie, waarbij er drie gaatjes in de buik worden gemaakt. Via die gaatjes worden de eileiders weggebrand. Daarna heeft de wolf nog één dagje een kater.”
Zo’n kijkoperatie bij een wolf is ook niet zomaar gedaan. Je moet met de benodigde spullen en meerdere mensen naar het leefgebied van de wolf toe. Én je moet het dier nog opsporen en vangen. „Lang niet elke dierenarts zou dat willen doen.”
Tot slot is er nog de zogeheten PZP-vaccinatie, waar PVV-Kamerlid en wolvenliefhebber Dion Graus een voorstander van is. Met een pijltje dat in de bil wordt geschoten, krijgt de wolf een vaccin toegediend. Deze maakt het dier maximaal twee jaar onvruchtbaar.
„Dat is een lastige methode, want je moet deze vaccinatie twee keer herhalen. In Amerika is deze aanpak gelukt bij een kudde paarden, maar die zijn veel makkelijker individueel te herkennen. Zie maar eens twee keer dezelfde wolf te raken”, aldus Klaver.
Wolven uit Duitsland
Het kan dus. Maar heeft het ook zin? Niet echt, vindt ecoloog Han Olff van de Rijksuniversiteit Groningen. Of je nu gaat steriliseren of afschieten: wolven zijn erg mobiel en komen hier vanuit Duitsland gewoon weer naartoe lopen.
Bovendien benadrukt hij dat wolven niet alleen maar ‘ondieren’ zijn. „Wolven spelen een belangrijke rol in het ecosysteem; ze eten reeën, herten en zwijnen op.” Daar wordt nu nog op gejaagd, omdat zij landbouwgewassen aanvreten en de verkeersveiligheid in gevaar kunnen brengen. „Als je wolven gaat afschieten, haal je een natuurlijke oplossing voor deze problemen weg. Voor de overlast bij schapenhouders zijn er ook andere oplossingen, zoals stroomrasters.”
Een wolf steriliseren, mag dat zomaar?
Complicerend is ook dat het plan van de PVV op dit moment helemaal niet mag. Door de strikt beschermde status van de wolf mag er niks met de dieren gedaan worden. „Om maatregelen te nemen tegen de wolf moet de regelgeving in zowel Nederland als in de Europese Unie worden aangepast. Maar voor een maatregel als dit zou het kabinet van haar eigen regels kunnen afwijken. Je probeert immers te voorkomen dat het dier wordt afgeschoten”, vertelt dierenarts Klaver.
Volgens Klaver is het afschieten wel een minder ‘wolfvriendelijke’ optie. Voorstanders weten niet altijd dat een wolf vaak niet gelijk dood gaat „Als je hem in één keer goed raakt in zijn kop, merkt hij er niet zo veel van. Maar meestal wordt hij in de borstkas geraakt en blijft hij minuten tot uren leven met veel pijn. Zo zou ik niet willen doodgaan.”
Toch hebben lokale PVV-fracties in gebieden waar de wolf voorkomt liever dat de roofdieren worden verjaagd of afgeschoten. Raadslid Klaas Bosma uit Emmen kwam onlangs in het nieuws nadat hij nadrukkelijk afstand nam van het landelijke PVV-standpunt over de wolf.
„Het steriliseren van de wolf is een goed begin en zeker een oplossing voor de lange duur. Maar ik zie toch liever dat de wolf verjaagd wordt; dat we ervoor zorgen dat hij zich niet welkom voelt. Maar als de populatie steeds groter wordt, ontkom je er niet aan om een keer eentje af te schieten.”
In Nederland komen wolven vooral voor in Drenthe en op de Veluwe. Volgens onderzoek in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (2023) is het draagvlak voor de wolf in deze gebieden relatief laag. „Hier is veel leed en ellende”, zegt Bosma. „En als het dier gaat wennen aan mensen, wordt het ook nog gevaarlijk. Daar kunnen we onze ogen niet voor sluiten.”
