Schaapherder Michiel organisator én deelnemer NK schapendrijven met border collies in Ruinen. 'Zodra Rosie schapen ziet, zit ze helemaal in haar rol'

Zodra Rosie schapen ziet, gaat de knop bij de border collie om en is ze in haar element. In de karakteristieke houding, kop iets naar beneden en volledige focus op de schapen, kijkt ze de dieren indringend aan. ,,Van haar imposante voorkomen moet ze het niet hebben. Ze maakt indruk door de manier waarop ze naar de schapen kijkt’’, verduidelijkt Poelenije (36), herder van de Ruiner schaapskudde.

Het aansturen van de hond door de herder is vervolgens een fluitje van een cent. Nou ja, misschien iets duurder dan. ,,Met dit fluitje kan ik verschillende toonhoogtes en riedeltjes laten horen. Elk geluidje staat voor een bepaald commando. Linksom, rechtsom, stoppen of liggen, opdrijven, terugkomen en achteromkijken. Ik kan die commando’s ook uitspreken, daar luistert Rosie net zo goed naar, maar een fluitje werkt wat makkelijker.’’

En hoe! In het weilandje naast de Ruiner schaapskooi aan De Benderse klinkt zachtjes het gefluit, onmiddellijk gevolgd door een actie van de kleine herdershond. De ene keer staan de schapen rondom de herder, de andere keer in de verste uithoek van het landje. Maar telkens is het Rosie die de dieren daar neerzet, waar de baas ze wil hebben.

Ook wanneer Poelenije ondertussen een praatje maakt, gaat het werk voor Rosie door. De blik van het zwart-witte hondje blijft gericht op de schapen. Slechts in een oogwenk houdt ze contact met haar werkgever. ,,Sommige honden zijn met hun ogen alleen maar gericht op de schapen en staan met hun oren in contact met de herder, of handler, zoals het in onze sport heet. Rosie doet beide en dat vind ik heel prettig.’’

Al 20 jaar werkt Poelenije met border collies. Werken, want net als veel andere soorten herdershonden zijn de Britse drijvers echte werkhonden. Eerst als hobby, naast zijn werk als vertegenwoordiger. Zes jaar geleden zag hij een vacature voor een schaapherder in Ruinen voorbijkomen en twijfelde geen moment om van zijn liefhebberij zijn werk te maken en het roer dus om te gooien. En hij werd aangenomen.

,,Mensen hebben wel eens een wat geromantiseerd beeld van het werk van een schaapherder. Laat ik het zo zeggen: het is niet een kwestie van met de schapen naar de heide gaan, de dieren laten grazen, de honden het werk te laten doen en zelf fluitend toeristen te woord staan. Er komt wel iets meer bij kijken. We maken begrazingsplannen en voeren die uit. En ik run gewoon een bedrijf met 600 schapen, de nodige gebouwen en alle logistieke bewegingen die daarbij komen kijken. Ook maakt het nogal een verschil of je met 20 schapen een wedstrijd doet of met een kudde van 600 schapen op pad bent in het veld. Dat zijn twee totaal verschillende disciplines.’’

Toch is een kwart van de deelnemers, die zaterdag en zondag meedoen aan het NK schapendrijven met border collies, professioneel schaapherder. ,,Juist omdat het twee totaal verschillende grootheden zijn, is het zeker niet gezegd dat een professioneel herder wint. Maar om op niveau mee te kunnen doen, moet je toch zeker twee keer per week trainen met je hond. Net als mensen, die hobbymatig bezig zijn, moeten ook wij dit naast ons gewone werk doen.’’

Bij de wedstrijden moet iedere deelnemer een koppel van 20 schapen binnen een bepaalde tijd door, over, in en langs verschillende objecten loodsen. Het vakmanschap van handler en hond komt erop neer dat de schapen bij elkaar en rustig blijven en in een rechte lijn van hindernis naar hindernis gaan. ,,De schapen moeten bijvoorbeeld door een voetenbad, iets dat ze liever niet doen, en door een smalle gang, die is opgetrokken uit hooibalen. Voor elk onderdeel staat een bepaald aantal punten en voor elke fout worden punten afgetrokken. Je hebt één kans en wie aan het einde van de rit de meeste punten heeft, is winnaar.’’

Poelenije weet waar hij het over heeft. Vier jaar geleden mocht hij het NK al eens organiseren en hij wist het nationaal kampioenschap ook al eens te winnen. ,,Organisator én deelnemer lijkt misschien wat lastig, maar er zijn heel veel vrijwilligers op de been. Als alles eenmaal loopt, kan ik best tussendoor even een run doen.’’

Poelenije en Rosie spelen een thuiswedstrijd. Bovendien heeft de Ruiner herder het parcours en de hindernissen zelf bedacht en bouwt ze ook zelf op. Kat in ‘t bakkie, toch? ,,Zodra het parcours klaar is, ga ik niet nog even oefenen. Dat is oneerlijke concurrentie en daar hou ik niet van.’’ Lachend: ,,Maar wat dat betreft kan ik het niet goed doen. Als ik win, zeggen mensen: logisch, hij speelt een thuiswedstrijd en heeft het parcours zelf opgebouwd. Als ik niet win, zeggen ze: belachelijk, hij speelt een thuiswedstrijd en heeft het parcours zelf opgebouwd. Wat de uitslag ook is, ik doe het niet snel goed.’’

Fikkie, de border collie van Danique Lagerwaard uit Een, is nog maar net drie jaar en nu al heel goed. Samen komen ze uit in de hoogste landelijke klasse.

,,Ik ben met Fik gaan trainen zoals je dat met een jonge hond doet. Gewoon rustig aan en proberen van de ene positieve ervaring naar de andere te gaan. Dan heeft de hond het altijd leuk en leert het dier het snelst. Maar het ging met Fik heel snel heel goed. Echt bizar. En nu komen we al in de hoogste nationale klasse uit.’’

Dat Fikkie een echte schapendrijver is, bleek volgens Lagerwaard al snel. ,,In een pen, een klein omheind stukje land, deed hij geen gekke dingen en voelde zich meteen al thuis tussen de schapen. Ik doe met mijn honden ook agility, dat zijn behendigheidsoefeningen zonder schapen. Dan is Fik een heel andere hond. Maar zodra hij schapen ziet, is hij van het ene op het andere moment schapendrijver en volledig gefocust.’’

Hoe goed het duo ook is, Lagerwaard heeft niet het idee het NK te winnen. ,,Mijn verwachtingen zijn niet al te hooggespannen. Ik denk dat één van de professionele herders gaat winnen. Ik vind het al een eer om aan de kampioenschap te mogen deelnemen. Maar misschien ga ik mezelf verbazen. Je weet maar nooit. Nee, ik ben geen herder van beroep. Ik ben uitvoerder in de bouw. Zo blijft deze mooie hobby ook echt een hobby.’’