Komt het met de opgepakte verpleegkundige van het Wilhelmina Ziekenhuis Assen tot een strafzaak? Het zou bepaald niet de eerste keer zijn dat een zorgmedewerker voor de rechter verschijnt voor de dood van patiënten. Wij hebben de opvallendste zaken voor je op een rijtje gezet.
1. Lucia de B., de ‘engel des doods’
Kinderverpleegkundige Lucia de Berk werd wereldnieuws toen zij in 2003 werd veroordeeld door de rechtbank in Den Haag. Voor vijf moorden op patiënten kreeg zij levenslang.
Zowel ouders van de overleden kinderen als het ziekenhuis waar De Berk voor werkte klaagden haar aan. Onder werknemers deden al tijden rare verhalen over De Berk de ronde. In hoger beroep werden haar nog meer sterfgevallen aangerekend, waardoor het vonnis op zeven moorden en drie pogingen tot moord kwam.
Meerdere deskundigen trokken echter aan de bel bij justitie. De Berk zou helemaal niet schuldig zijn, en de kinderen die zij behandelde zouden een natuurlijke dood zijn gestorven. Het bleek een gigantische dwaling van justitie. De rechtbank maakte gebruik van kansberekening, waaruit naar voren kwam dat de kans één op 342 miljoen was dat De Berk bij zoveel natuurlijke sterfgevallen aanwezig was.
Toch bestond die kans: de verpleegkundige werd vrijgesproken. Ze had toen al 6,5 jaar onterecht vastgezeten.
2. Frans H., het ‘proces van de eeuw’
In Nederland zijn de strafzaken vaker schimmig: in 1976 stond verpleegkundige Frans H. (41) voor de rechter. Hij werkte in de Luckerheidekliniek in Kerkrade en werd verdacht van het doden van wel 259 patiënten. H. zou ze een overdosis insuline hebben ingespoten.
Van slechts vijf ouderen werd echter bewezen dat H. ze een overdosis had gegeven. Eén van die vijf patiënten leefde de volgende dag zelfs nog. Na een tweede dosis overleed zij echter alsnog. Frans H., ook wel Spuitreus Frans in de jaren 70, kreeg uiteindelijk achttien jaar gevangenisstraf. In 1987 kwam hij vervroegd vrij.
De huisarts uit Hyde in Engeland is misschien wel verantwoordelijk voor het grootste aantal moorden in de medische geschiedenis. Twaalf jaar lang kon hij ongestoord zijn gang gaan, waarbij hij naar schatting zo’n 250 mensen van het leven beroofde.
Shipman injecteerde zijn slachtoffers met een overdosis heroïne of morfine, in die tijd gebruikelijke anesthesie in het Verenigd Koninkrijk. De huisarts bekende nooit. De gigantische oversterfte binnen zijn praktijk werd echter tegen hem gebruikt in de rechtbank. Waarschuwingssignalen waren er wel: Shipman werd al tijdens zijn studie eerder veroordeeld voor overmatig gebruik van morfine.
4. Niels Högel, ‘de reddende engel’
Van onze wester- naar de oosterburen. Duitser Niels Högel werd geboren in Wilhelmshaven en werkte als verpleger in Oldenburg. Tussen 2000 en 2005 vermoordde hij minstens 40 patiënten. Hij spoot hen een middel in dat een hartstilstand teweegbrengt, zodat hij ze daarna kon reanimeren. Naar eigen zeggen wilde hij gezien worden ‘als reddende engel door collega’s en patiënten’.
Die collega’s werden zijn ondergang. Högel werd op heterdaad betrapt door andere verpleegkundigen toen hij een patiënt zomaar een hartritmemiddel toediende. Tijdens zijn gevangenisstraf kwamen tientallen andere incidenten aan het licht. Het sterftecijfer van de kliniek bleek te zijn verdubbeld in de periode dat Högel er werkte. De verpleegkundige bekende en kreeg levenslang.
5. Charles Cullen, ‘the good nurse’
Charles Cullen vermoordde in de Verenigde Staten honderden mensen, waarvan hij veertig moorden bekende. Niet alleen de acties van Cullen waren schokkend; ook de hoeveelheid ziekenhuizen waar hij heeft gewerkt is opvallend. Ondanks dat Cullen zich gek gedroeg en meerdere keren patiënten in gevaar bracht, kreeg hij telkens weer een baan in een andere kliniek.
De Netflix-film The Good Nurse volgt het verhaal van Cullen. Uiteindelijk werd hij gepakt door een oplettende zuster, Amy Loughren. Zij stapte naar de politie en nam gesprekken met Cullen stiekem op. Loughren kreeg hierdoor de bijnaam ‘de goede zuster’. Charles Cullen kreeg, geheel op zijn Amerikaans, achttien keer levenslang van de rechter.
