Theo Jansen komt met een groot strandbeest naar Roden. ‘Ze planten zichzelf al voort’

Jansen (78) is de maker van het strandbeest, waarvan het skelet bestaat uit pvc-buizen. „Ik heb ook een tijdje met hout en staal gewerkt, maar ik ben weer teruggekeerd naar het materiaal waarmee ik begon”, vertelt de kunstenaar-uitvinder. Hij baart al sinds 1990 wereldwijd opzien met zijn strandbeesten: enorme, wonderlijke wezens die zich op de wind over het strand voortbewegen.

Jansen en zijn strandbeest komen naar Roden voor een voorstelling met 2 pianisten: Duet van verbeelding. Om half twee ‘s middags worden de kunstenaar uit Scheveningen en zijn strandbeest verwacht bij het Julianaplein, in het centrum. Burgemeester Klaas Smid van Noordenveld, dat momenteel Culturele gemeente van Drenthe is, wacht hen daar op. Samen lopen ze naar kerkgebouw Op de Helte, waar de voorstelling plaatsvindt.

„Of het strandbeest zelfstandig loopt, hangt af van hoe de wind staat”, zegt Jansen. „Dit exemplaar kan ook getrokken worden.” Hij geeft vaker lezingen over zijn werk waarbij hij vergezeld wordt door zijn creaties. Maar de combinatie met muziek is nieuw. „Dat was een idee van Marianne Wiersema”, vertelt hij. „Zij heeft me in contact gebracht met pianiste Sofia Vasheruk.”

Wiersema, woonachtig in Tolbert, kreeg bij een lezing van Jansen over zijn strandbeesten een visioen. „Het is een raar verhaal: het was alsof ik getroffen werd door de bliksem”, vertelt ze. „Ik ben al 4 jaar actief voor Sofia en was er opeens van overtuigd dat Theo iets met haar moest doen.” In de muziek van componist Sergej Rachmaninov vonden de kunstenaars elkaar.

„Ik ben mijn hele leven al gefascineerd door Rachmaninov”, zegt Jansen. „Marianne nodigde me uit voor een concert van Sofia in Enschede en ik was helemaal flabbergasted.” Gevolg: ze ontwikkelden samen een voorstelling. „Sofia’s man is ook pianist en speelt ook mee. Ze wonen bij mij om de hoek en het zijn inmiddels vrienden geworden.”

De voorstelling is een mix van muziek en lezing. „We lopen ook nog wat door de zaal met het strandbeest”, zegt Jansen. „Wat ons bindt is dat Sofia en ik hetzelfde, niet te beschrijven gevoel hebben over natuur en de evolutionaire geschiedenis. Rachmaninov brengt je in een andere sfeer van de schepping en op een of andere manier doet mijn werk dat ook.”

Romantiek is ook een gemene deler, zegt Jansen. „Rachmaninovs muziek is natuurlijk heel romantisch. Mijn strandbeesten roepen ook zo’n sfeer op: wolken, de zee, het strand.” Hij ziet zijn schepsels ook niet als kunstwerken meer maar als een volgende fase in de evolutie: voorwerpen die zichzelf reproduceren. De beesten hebben zijn brein als het ware uitgekozen als hun schepper.

Wereldwijd krijgt hij inmiddels navolging. „De strandbeesten planten zichzelf al voort”, vertelt hij. „Via YouTube heb ik hun genetische code, zoals het loopsysteem, gedeeld.” Het is Jansens droom dat de strandbeesten hem overleven. „Ik ben op zoek naar slachtoffers die het van mij gaan overnemen. Dat lukt aardig: veel mensen zijn al geïnfecteerd met het virus en maken ze ook.”

Zijn droom is een zelfstandig levende kudde strandbeesten op het strand bij Scheveningen. En het Ronostrand bij Roden? Jansen: „Dat hangt een beetje af van de praktische omstandigheden.”