Russische pianiste Sofia Vasheruk geeft benefietconcerten in Leek, Roderwolde en Norg voor vluchtelingen uit Oekraïne: 'Ik dacht alleen maar: hoe kan ik helpen?'

Vorige maand was Sofia Vasheruk (33) druk bezig met muziek instuderen achter de vleugel, thuis in Enschede. De Russische pianiste zat tussen twee concerttouren in en had alle tijd. Maar het studeren ging niet. ,,Ik kon me niet goed concentreren”, vertelt ze. ,,Al het nieuws uit Oekraïne. Ik werd er heel verdrietig van. Ik kon alleen maar denken: hoe kan ik helpen?”

Ze kent veel Oekraïners in Nederland en enkele van haar beste vrienden in Enschede komen uit de havenstad Odessa. ,,Via hen kwam ik in contact met drie families die midden maart gevlucht zijn uit Odessa. Ze praatten niet en wilden alleen maar terug. Het was hartverscheurend wat ik in hun ogen zag.” Ze zag de armoedige omstandigheden waarin ze verkeerden en dacht: ‘Dat kan zo niet. Ik moet iets doen.’

En dus besloot ze benefietconcerten te geven om die drie Oekraïense families financieel te kunnen ondersteunen. Maar ja, hoe doe je dat? ,,Er zijn natuurlijk veel meer benefietconcerten voor Oekraïne, maar ik heb zoiets nog nooit eerder gedaan. Ik heb vrienden om hulp gevraagd.” Een van hen was Marianne Wiersema uit Tolbert, die meteen enthousiast was. ,,Ik heb vaker huisconcerten bij haar gegeven en ken haar al jaren.”

Wiersema is vrijwilliger in Museum Nienoord en zo komt het dat ze donderdagavond haar eerste benefietconcert in Leek speelt. ,,De opbrengst van dat concert gaat naar Oekraïense vluchtelingen in Leek en omgeving. Dat wilde het museum graag.” Er staan inmiddels ook vier andere benefietconcerten gepland, waarvan nog twee in het Noorden, in Roderwolde en Norg. ,,En ik ben nog bezig met concerten in het Oosten van het land.”

Vasheruk, die inmiddels 15 jaar in Nederland woont, stelde voor de concerten een speciaal programma samen uit de vele werken die ze op repertoire heeft. ,,Wat ik precies speel laat ik ook een beetje van de situatie ter plekke afhangen. Het zal steeds een beetje anders zijn, afhankelijk van de zaal en de piano. Elk concert zal in elk geval een heel spectrum van verschillende emoties bevatten.”

Ze heeft muziek uitgezocht die vlak voor, tijdens of vlak na oorlogen en andere heftige periodes uit de geschiedenis is gecomponeerd. ,,Muziek zegt vaak zonder woorden iets over de tijd waarin het geschreven is. Je hoort de dreiging van een oorlog of de opluchting als de oorlog voorbij is. van Prokofjev is bijvoorbeeld voor de Russische Revolutie gecomponeerd, maar je hoort daar al iets in van de komende tragedie.”

Debussy, Prokofjev, Chopin, Schubert, Barber, Rachmaninov, Ravel – het wordt sowieso een heel gevarieerd programma. ,,Ik wilde het graag heel internationaal houden, met zoveel mogelijk stijlen. Ik zal tijdens de concerten ook wat over de muziek vertellen.” Met haar muziek wil ze mensen samenbrengen en oproepen elkaar te helpen. ,,Ik denk dat het belangrijk is om juist nu deze emoties te laten horen.”

Oekraïense vluchtelingen zijn ook welkom, al kan Vasheruk zich goed voorstellen dat zijn niet willen komen. ,,Ik breng mensen met mijn muziek naar een sfeer met grote emoties. Zij komen net uit Oekraïne en zijn juist op zoek naar rust in hun leven. Ik kan me voorstellen dat zo’n concert te veel oproept. Ik wil niet dat zij zich nog slechter gaan voelen.”

Vasheruk wil de concerten niet politiek maken. Ze weet natuurlijk dat de woorden ‘oorlog’ en ‘invasie’ verboden zijn in haar geboorteland als het over Oekraïne gaat. ,,Ik heb familie in Rusland wonen. Ik ben niet bang, maar ik wil veilig kunnen reizen en geen problemen krijgen. Hoe het in Rusland verder gaat weten we niet. Ik zou het liefst willen dat mijn familie hierheen komt, maar dat kan niet. Ze hebben een bestaan opgebouwd daar.”

Van een boycot van Russische musici heeft Vasheruk nog geen last. ,,Ik heb in overleg wel een tournee door Mexico uitgesteld naar september. De mensen daar waren heel begripvol en vinden ook dat muziek boven politiek moet staan.” Ze wil sowieso graag meer concerten in Nederland geven. ,,Voor corona reisde ik de hele wereld over en speelde ik vooral in het buitenland. Ik was altijd onderweg.”

Door corona heeft ze noodgedwongen meer in Nederland gespeeld en dat beviel goed. ,,Ik ben ook meer gaan samenwerken met Nederlandse musici. Dat wil ik blijven doen.” Zo staat er zondag 10 april ook een regulier concert in Peize in haar agenda, met celliste Hanneke Rouw. Maar eerst het benefietconcert in Leek. Ze kijkt ernaar uit. ,,Als ik iets voor andere mensen kan betekenen, kan ik zelf ook rustiger slapen.”