Ellen ten Damme zingt met humor over schoonheidsidealen. „Dat de nadruk zo op het uiterlijk wordt gelegd, vind ik ook wel echt verdrietig.” Foto: Anne van Zantwijk
Na jaren met grote theatershows keert Ellen ten Damme (58) terug naar de popzalen. Vrijdag staat ze in De Oosterpoort in Groningen. „Het liefst verschijn ik helemaal nergens, behalve op een podium.”
De stem laat haar even in de steek, maar aan energie ontbreekt het Ellen ten Damme (Warnsveld, 1967) allerminst. Terwijl ze zich door een verkoudheid heen praat, kijkt de in Drenthe opgegroeide zangeres vooruit naar het vervolg van haar clubtour Medusa. „Het is heerlijk om weer met mijn band in Paradiso en De Oosterpoort te spelen.”
Na jaren waarin ze indruk maakte met groots opgezette theatershows als Casablanca en Barock, kiest Ten Damme dit voorjaar voor een andere setting. Dichter op het publiek, minder decor, meer ruimte voor de band en de muziek. „Uiteindelijk gaat het erom dat mensen vrolijk en energiek de zaal verlaten.”
Krachtig vrouwelijk symbool
De titel van de tour en het aankomende album – de release is gepland in oktober – verwijst naar de Griekse mythologie. Medusa, de vrouw met slangenhaar die mensen in steen kon veranderen, is voor Ten Damme vooral een krachtig vrouwelijk symbool. „Vroeger was zij knap, toen werd ze aangerand en kreeg ze ook nog straf. Dat is een soort victim blaming avant la lettre.”
Tegelijkertijd benadert ze het thema speels. „Ik was aan het zeefdrukken met een vriend in Portugal en had mijn gezicht in een soort Medusa-hoofd geplaatst. Dat zag er gewoon cool uit. Dus ik dacht: dát is een goede titel.”
Ten Damme laat zich nooit in één genre vangen. Wanneer ze zingt, speelt, danst, schrijft of componeert gaan lichtvoetigheid en inhoud hand in hand. Zoals op haar nieuwe single Rare Dingen, een energieke track van iets meer dan 2 minuten, waarin de zangeres met humor naar schoonheidsidealen en de druk op vrouwen kijkt.
„Dat de nadruk zo op het uiterlijk wordt gelegd, vind ik ook wel echt verdrietig. Omdat het niet gaat om wat je doet of wie je bent, maar om de vraag of je wel mooi genoeg bent. Tegelijkertijd is het allemaal niet zo zwaar. Ik verwonder me op vrolijke wijze over de tijd die veel vrouwen besteden aan hun uiterlijk.”
Drang naar autonomie
Kenmerkend voor Ten Damme is haar drang naar autonomie. Ze laat zich nauwelijks leiden door commerciële overwegingen. „Ik kan iedereen aanraden nooit afhankelijk te zijn van iemand anders.”
Die onafhankelijkheid vertaalt zich in haar werkwijze. „Ik doe precies wat mij leuk lijkt en waar ik zin in heb. Dat is vaak niet commercieel. Toen ik jong was, dacht ik: ik moet een hit. Nu ben ik daar helemaal niet mee bezig. Ik heb het ook niet nodig.”
Ellen ten Damme blijft ambivalent over bekendheid. „Het liefst verschijn ik helemaal nergens, behalve op een podium.” Foto: Fleur Mulder
Hoewel ze al decennia meedraait, blijft Ten Damme ambivalent over bekendheid. Optreden is haar doel, niet de zichtbaarheid daaromheen. „Het liefst verschijn ik helemaal nergens, behalve op een podium. Het enige jammere van artiest zijn, is dat je een zekere mate van bekendheid moet hebben. Anders komen mensen niet kijken.”
Ze probeert dat tot een minimum te beperken en vertrouwt liever op mond-tot-mondreclame. „Mijn ideaal is dat ik een poster ophang – alleen letters erop, geen foto – en dat daarna de zalen vol zitten. Omdat mensen het doorvertellen: dat is leuk, daar moet je naartoe.”
Actualiteit
Tegelijkertijd dringt de actualiteit zich op via roddelmedia en showprogramma’s. Het hoger beroep van de strafzaak tegen Ali B, waarin Ten Damme eerder een verklaring aflegde, viel samen met de aanloop naar de clubtour. Vanwege het lopende juridische traject – de uitspraak van het gerechtshof Amsterdam is op 7 mei – kan en wil ze niet inhoudelijk op de zaak ingaan.
Wel benadrukt ze dat die dynamiek haar werk niet beïnvloedt. „Ik weet dat het een hoger doel dient, maar ik ben er zelf zo weinig mogelijk mee bezig.”
Veel liever focust ze zich op het creëren van nieuwe dingen, al heeft ze deadlines nodig om projecten daadwerkelijk af te ronden. „Ik denk nooit dat iets klaar is. Het is altijd onder tijdsdruk: nu moet het af. Met een show ben je heel lang bezig om te zorgen dat alle overgangen kloppen en dat er een goede flow in zit. Dat het opbouwt en een ontwikkeling heeft.”
Ook in de studio let ze op technische details die voor veel luisteraars verborgen blijven. „De verdeling van hoog, laag en midden, het stereobeeld, hoe lagen en instrumenten zich tot elkaar verhouden. Er zijn zoveel dingen waar je op moet letten. Ik vind het heel veel werk om een plaat te maken.”
Kate Bush en Nina Hagen
Die technische precisie vormt de basis voor de richting die ze muzikaal op wil. Medusa beweegt zich tussen pop, elektronica en klassieke invloeden. „Het is een beetje Kate Bush-achtig, elektronica meets klassiek en pop. Deze single is eigenlijk de uitzondering, die is meer rock-pop of punk.”
De energie van het nummer doet denken aan Nina Hagen, met wie ze een persoonlijke band heeft. „We kennen elkaar goed. In de tijd dat we samen met Udo Lindenberg op tour waren, deelden we vaak de kleedkamer. Nina heeft inmiddels een stem die klinkt zoals ik op dit moment. Verkouden, maar dan permanent.”
Voor nu draait alles om de tour. Dertien concerten in iets meer dan een maand, met een mix van oud en nieuw repertoire, waarin alle invloeden vanzelf samenkomen. „Mensen moeten gewoon komen luisteren”, zegt ze. „En er mag gedanst worden.”
Optredens
Ellen ten Damme en haar band spelen vrijdag 24 april in De Oosterpoort, Groningen en zaterdag 25 april in Hedon, Zwolle. Op dinsdag 5 mei staat de zangeres op het Bevrijdingsfestival in Assen, begeleid door het Noordpool Orkest uit Groningen (aanvang 16.00 uur). Voor de complete speellijst: ellentendamme.nl.
