Groningse choreograaf Juersson Hermanus vertaalt zijn Curaçaose roots in dansvoorstelling 'Mond van de mode' die op Ketikoti in première gaat

Juersson Hermanus (31) draagt bij de repetities voor zijn dansvoorstelling Mond van de mode in het Grand Theatre in Groningen een blauw hemd met de opdruk ‘Curaçao’. Het duurt niet lang of het gesprek komt op het WK voetbal. „Heel trots”, is Hermanus op zijn thuisland, ook nu het uitgeschakeld is. „Ik hoop dat een volgende keer ook meer jongens van Curaçao zelf meedoen. Dat dit hen inspireert, want we hebben nu laten zien: het kán wel.”

Die trots op de plek waar hij vandaan komt wil hij ook uitdragen in zijn werk als choreograaf. Hermanus woont nu elders in het land, maar is door zijn werk nog nauw betrokken bij Groningen, de stad waarin hij opgroeide sinds hij op 6-jarige leeftijd met zijn moeder en toen zieke broer naar Nederland kwam.

Die ervaring inspireerde hem mede voor Mond van de mode, die hij maakte in het kader van zijn ontwikkeltraject bij Station Noord, een samenwerkingsverband dat theater- en danstalent uit Groningen, Drenthe en Friesland stimuleert. „Toen ik vorig jaar begon met het ontwikkelen van deze voorstelling, voelde ik een spanning in de wereld. Met alles wat er gebeurde rond Gaza, met het vergrootglas dat op migratie werd gezet. En omdat dat bij mij heel dicht op de huid zit, ben ik dieper gaan duiken met de vraag: wat betekent dat voor mij?”

„Ik kan me nog herinneren dat ik op mijn eerste schooldag in Nederland op het schoolplein stond in de pauze, met allemaal kinderen om me heen die blij renden en lachten. Het enige dat ik op dat moment kon denken was: ‘help mij!’. Ik verlangde zo ontzettend naar huis, naar Curaçao, Bonaire, mijn familie, mijn gemeenschap en mijn cultuur. Ik denk dat mijn jongere ik toen gewoon gezien en gehoord wilde worden. En dat is iets universeels en iets collectiefs. Dat wilde ik ook benadrukken in de voorstelling.”

In het energieke Mond van de mode dansen twee vrouwen en een man in een decor van drie menshoge, draaiende bouwhekken. Ze laten zich met hiphop van hun krachtige kant zien, maar tonen ook hun zachtheid, solidariteit en verbintenis als ze meer traditionele, Afro-Caribische dansbewegingen uitvoeren. Er is vernedering, onderdrukking – de hekken kunnen de dansers opsluiten, maar uiteindelijk bevrijden ze zichzelf door er met elkaars hulp overheen te klimmen.

„Hiphop is een heel mooie tool die ik kan gebruiken in mijn werk, waarin ik authentiek wil zijn, en ik vind het ook belangrijk om een deel van mijn identiteit mee te nemen. Dan gebruik ik voornamelijk aspecten van tambú, een Afro-Curaçaose volksuiting. Beide stijlen komen voort uit verzet. Hiphop ontstond in The Bronx vanuit een gemeenschap die zijn vrijheid wilde bevechten tegenover het systeem. Tambú komt vanuit het slavernijverleden, waarin de tot slaaf gemaakten de dans, muziek en ritmes gebruikten om te communiceren en verhalen te vertellen. Door beide te gebruiken, zoek ik verbinding.”

„Ja, ik wil heel graag dat er meer begrip komt voor elkaar. Als iemand vlucht naar een ander land, dan zit daar altijd een noodzaak achter. Je kiest daar niet zomaar voor, je offert veel op en er is moed voor nodig. Mensen zoeken naar veiligheid, en als ze die hier dan niet vinden, dan verhardt de maatschappij en komt de vrijheid juist onder druk te staan. Ik denk dat de spanning die er nu heerst, mensen uit elkaar trekt. Dan raakt de empathie zoek.”

„Je ziet met het WK nu wel weer die verbinding en ik hoop dat we die energie kunnen meenemen als het toernooi voorbij is. Ik denk dat kunst daarbij heel goed werkt. Van jongs af aan kreeg ik dat mee, vanuit mijn gemeenschap, waar muziek en dans altijd erg belangrijk was.”

„Toen ik naar Nederland kwam, waar we in Groningen eerst in het Ronald McDonald Huis woonden en later in de Oosterparkwijk, heeft dat me ook geholpen. Ik kon even alle zorgen vergeten, ontladen. Niet alleen vanwege alle ziekenhuisbezoeken aan mijn broer, maar ook vanwege de uitsluiting die ik op school meemaakte. Dat je niet mee mocht doen met voetbal, dat je werd uitgescholden voor Zwarte Piet...”

„Dat vind ik heel mooi. Op 1 juli is de viering van de afschaffing van de trans-Atlantische slavernij. Dat is superfijn, maar ik denk dat het belangrijk is om op die dag je bewust te zijn van je privilege van vrijheid en ook solidair te zijn met mensen die dat niet hebben. Of je nou in oorlogsgebied leeft, of dat je misschien in Nederland het gevoel hebt dat je er niet bij hoort. Dat moeten we ons realiseren. We zijn er nog niet.”

„Dat komt uit een boek van Frank Martinus Arion, een Afro-Curaçaose schrijver. Hij schrijft: ‘Voor de kunstenaar is het nodig altijd grote afstand tot de critici te bewaren, zoals het slanke hert het nodig heeft om grote afstand tot de dikke tijger te behouden. Ook als die dikzak zoete woorden spreekt; om te overleven moet je altijd uit de mond van de mode blijven’. Toen ik dat las dacht ik: dat vind ik een heel mooie titel, ‘Mond van de mode’. Omdat het voor mij staat voor dat je als kunstenaar altijd trouw aan jezelf moet blijven en je niet moet laten meesleuren door bijvoorbeeld een commercieel aanbod.”

„Exact. En dan kom je weer bij de kwestie: hoe zoek je de verbinding? Als je het herkent en je er bewust van bent, dan ben je al op de goede weg.”