Tuinportretten van ‘het mooiste stukje van de hele wereld’ te zien bij de buurman van Anke Slooff

De Noorderhaven met zijn oude schepen, pakhuizen en herenhuizen. Meer dan dertig jaar heeft Anke Slooff (Utrecht, 1957) ze vastgelegd; in vele schilderijen en ook talloze zeefdrukken. Kleurrijk. Sfeervol. En aantrekkelijk. Want vanaf het expositieschip ms Tarakan in diezelfde Noorderhaven vonden haar kunstwerken gretig aftrek; ze belandden op vele plekken in de wereld, stelt de kunstenares tevreden vast. „Mensen namen ze mee als aandenken van de stad of voor familie ver weg.’’

Maar nu is dat passé. Vorig jaar is het schip verkocht. En de Noorderhaven schilderen doet ze niet meer. Dat klinkt als een ingrijpende en moeilijke beslissing. „Het is een opluchting’’, reageert Slooff. Sinds het overlijden van haar man Rick Engelen in 2009 stond ze alleen voor de zorg van het schip. Dat was lange tijd geen probleem. En ook met de schilderijen en zeefdrukken ging het prima. Maar sinds corona en daaroverheen nog eens de oorlog in Oekraïne, is de belangstelling voor kunst flink afgenomen, ondervond Slooff; ja, óók voor haar kleurige stadsgezichten en scheepsportretten, waar altijd een breed publiek op afkwam.

Nu het schip en het daarmee samenhangende onderhoud zijn weggevallen, heeft ze meer tijd voor haar ‘landje’, in de omgeving van Vries. Ze kochten het eind jaren 90. „Rick was van het schip; ik had altijd wel iets met planten en natuur’’, vertelt Slooff. Eigenlijk zochten ze een stuk grond langs een water, zodat ze er met de boot konden aanmeren. Maar dat was niet te vinden. Uiteindelijk kozen ze voor een voormalige paardenbak, waar met name Slooff werkte aan haar ‘paradijsje’: „Mijn lievelingsplek. Het mooiste stukje van de hele wereld’’, zei ze ruim tien jaar geleden in een interview met deze krant over dit afgelegen en weelderige gebiedje tussen landbouwgronden.

Ze vertelt hoe deze ‘Vriezerhoek’ langzaam maar zeker groter werd en vorm kreeg. Er zijn gedenkplekken ingericht en bomen geplant voor geliefden. En de tuin werd steeds vaker onderwerp van haar kunstwerken. „De techniek is het zelfde gebleven, maar het onderwerp veranderde’’, zegt Slooff aanvankelijk. Maar wanneer we naar een fleurige zeefdruk kijken, zien we dat de vlakken minder scherp zijn dan in de eerdere werken van de Noorderhaven. „Omdat ik zoveel zeefdrukken maakte, was mijn werk wel meer ‘grafisch’ geworden; steeds ‘strakker’. Nu kan ik dat loslaten. Ook ben ik weer veel aan het schilderen. Lekker op groot formaat.’’

Misschien is er door dat loslaten van het grafische ook wat meer realisme in gekomen. „Ik kijk dan bijvoorbeeld hoe de takken van zo’n boom echt lopen. Verder is de opbouw van de schilderijen hetzelfde gebleven. Je blijft zoeken naar een bepaalde spanning in de lijnen, vlakken, kleuren en vormen.’’ Je zou kunnen zeggen dat waar eerder de schepen tegen een decor van gevels werden weergegeven, nu de bloemen en planten tegen een achtergrond van bomenrijen gezet zijn. „Het geeft gelaagdheid en diepgang. Ik noem deze schilderijen wel ‘tuinportretten’.’’

Henk Kraayenzank nodigt in zijn atelier vaak gastkunstenaars uit voor een tentoonstelling, in samenhang met zijn eigen werk. „Anke en ik blijken al meer dan veertig jaar vlak bij elkaar in de straat te wonen; dus dat werd wel eens tijd’’, merkt hij vrolijk op. „Ik was vooral benieuwd hoe haar realistische kunst met mijn werk zou combineren’’, vertelt Kraayenzank, die in zijn meer abstracte schilderijen allerlei technieken toepast of ook objecten opplakt. Welke gastexposant er ook exposeert, er lijkt altijd wel een match te vinden.

„De kunstenaar komt hier met zijn of haar werken en ik heb ondertussen wat uitgezocht in mijn eigen atelier waarvan ik denk dat het zou kunnen passen. Dat kunnen ook oudere schilderijen zijn.’’ Nu zien we bijvoorbeeld verschillende panelen met een soort boom-vormen. „Wanneer dat bomenmotief in mijn werk gekomen is, weet ik niet’’, zegt Kraayenzank daarover. Hij draait zich naar een groter schilderij, waar de ‘bomen’ gevormd worden door bladeren van een geranium. „Die was van mijn moeder’’, wijst hij naar een plant, die achterin zijn atelier bloeit. Het schilderij is een herinnering aan de kwekerij van zijn ouders, waar hij is opgegroeid. „In een soort ‘Bermudadriehoek’ tussen Wilp en Deventer, waar geen stromend water was en geen elektriciteit’’, vertelt Kraayenzank over zijn eigen, persoonlijke tuinervaringen. Zo blijkt de verwantschap tussen de twee kunstenaars groter dan je op het eerste gezicht zou denken.