Hier zit de pijn van de coalitieplannen: AOW-leeftijd en eigen risico omhoog, kortere WW-uitkering

De miljardenbezuinigingen stapelen zich op in het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA. De partijen leggen nu al vast dat ze in 2035 de NAVO-norm van 3,5 procent willen investeren in Defensie, een besluit dat uiteindelijk (in 2035) bijna 20 miljard euro per jaar moet kosten.

Om dat geld bij elkaar te schrapen nemen de partijen impopulaire besluiten. Zo stellen ze voor om de AOW-leeftijd vanaf 2033 sneller te laten stijgen. Nu stijgt de pensioenleeftijd voor elk jaar gestegen levensverwachting met acht maanden, maar vanaf 2033 wordt dat een een-op-een-koppeling.

Nederlanders krijgen ook een forse NAVO-taks in de maag gesplitst. De drie partijen willen volgend jaar 1,5 miljard euro extra inkomstenbelasting ophalen en een jaar later wordt dat opgeplust naar 3,4 miljard euro. Dat wordt opgehaald via de zogenoemde tabelcorrectiefactor. Dat betekent dat burgers de komende jaren sneller in een hoger belastingtarief vallen. Bedrijven moeten 1,7 miljard euro ophoesten via hogere werkgeverspremies. Daar staat tegenover dat de hypotheekrenteaftrek ongemoeid blijft.

De verwachte ingreep van het eigen risico gaat verder dan alleen het terugdraaien van de ruime halvering van het eigen risico die het kabinet-Schoof voor ogen had. D66, VVD en CDA doen er zelfs een schep bovenop en verhogen het eigen risico in 2027 van 385 naar 460 euro. Dat levert bijna 6 miljard euro op.

De uitkering voor werklozen gaat ook op de schop. Nu is die nog maximaal twee jaar, maar dat wordt per 2028 ingekort naar één jaar. Daarna wordt er bovendien gesneden in de opbouw van WW-rechten en moeten mensen langer in dienst zijn geweest voor hun werkloosheid om recht te krijgen op een uitkering.

Het nieuwe kabinet wil ook ingrijpen in de uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid. De partijen nemen het advies van een groep ambtenaren over om de hogere uitkering voor langdurig arbeidsongeschikten te schrappen. Mensen met hogere inkomens die in een uitkering terechtkomen krijgen op termijn bovendien een lagere uitkering door het verlagen van het zogenoemde maximumdagloon.

Waar bovenstaande maatregelen miljarden moeten opleveren, voeren D66, VVD en CDA ook nog ’kleinere’ lastenverzwaringen door. Zo komt er een ’tulpentaks’: de btw op de sierteelt wordt verhoogd van 9 naar 21 procent. En er wordt een suikertaks ingevoerd. Producenten van voorverpakte producten met meer dan 6 procent suiker moeten die afdragen, maar zullen de belasting ongetwijfeld doorrekenen aan de consument.

Er dreigt ook een einde te komen aan de accijnskorting aan de pomp. Die werd door de Tweede Kamer onlangs al ingeperkt voor dit jaar, waardoor een liter benzine ruim 5 cent duurder werd. D66, VVD en CDA hebben nu besloten voor 2027 nog een keer de knip te trekken voor een verlening, maar daarna is het geld op.

In het akkoord staan niet alleen bezuinigingen, het kabinet wil ook de knip trekken. De grootste hap is voor Defensie, waar uiteindelijk in 2035 bijna 20 miljard euro nodig is voor de hogere NAVO-norm.

Voor het ten lijve gaan van de stikstofcrisis wordt 20 miljard euro opzij gezet. Voor steun aan Oekraïne wordt 3 miljard euro per jaar opzij gezet voor de periode van 2027 tot en met 2029. En het miljard euro per jaar voor woningbouw dat dit kabinet tot en met 2028 al had ingeboekt, wordt verlengd tot en met 2035.

Op termijn komt er 600 miljoen euro uitgetrokken voor veiligheid, waarvan het leeuwendeel gaat naar het dichten van de gaten in de begroting van de politie. Het kabinet wil voor het aanjagen van de economie ook een Nationale Investeringsinstelling opgetuigd waar 3 tot 5 miljard euro in wordt gestopt.