Coalitie toont eensgezinde smoel in debat. Een ruime meerderheid voor aanpak asiel en bezuinigingen in zicht

In het debat over de eerste Troonrede en Miljoenennota van het kabinet van PVV, VVD, NSC en BBB bleek woensdag dat de nieuwe coalitie eindelijk is gestopt met onderling ruziemaken.

De oppositie probeerde aan alle kanten te schieten op het plan voor een noodwet tegen de asielinstroom, op de verhoging van de btw op sport, cultuur, kranten en boeken en op allerlei andere bezuinigingen, maar kreeg geen poot aan de grond.

Nicolien van Vroonhoven, die de afwezige Pieter Omtzigt verving als woordvoerder van NSC, liet er ‘s avonds geen twijfel over bestaan. De vier partijen hebben getekend voor een regeerakkoord en houden daar aan vast. Allerlei argumenten van de oppositie over dat de noodwet over asiel niet democratisch zou zijn, veegden ze resoluut van tafel.

Van tevoren had NSC weliswaar gedreigd niet akkoord te gaan als de Raad van State kritisch zou zijn, maar volgens Van Vroonhoven waren er totaal geen zorgen dat die wet de toets der rechtsstatelijkheid kan doorstaan. Wat volgens haar en de rest van de coalitie bovenaan staat, is dat een meerderheid van de bevolking een harde aanpak van asiel wil. Daarom is de partij van Wilders ook zo groot geworden.

Wilders wees Frans Timmermans van GroenLinks-PvdA er aan het begin van het debat nog fijntjes op dat juist veel lager opgeleiden meer vertrouwen hebben in de politiek, volgens peilingen, doordat ze het idee hebben dat er nu een kabinet zit dat het migratieprobleem aanpakt. Volgens Timmermans zijn dat alleen valse beloftes die het kabinet-Schoof niet waar kan maken.

Timmermans had nog één vraag aan minister-president Dick Schoof, nadat de politiek leider van GL-PvdA ruim anderhalf uur met de Tweede Kamer debatteerde. ,,Hoe ziet híj de toekomst?’’

Het antwoord volgt deze donderdag, op de tweede dag van de algemene beschouwingen. De vraag hing wel de hele dag boven het debat, dat opvallend beschaafd verliep - nauwelijks gebekvecht, aanvallen en persoonlijke verwijten. De oppositie verwijt het kabinet alleen naar de korte termijn te kijken.

Het maakte het debat inhoudelijk, het ging over waar een debat over hoort te gaan: de toekomst van het land. Jimmy Dijk van de SP viel de kabinetspartijen telkens aan op de ,,cadeautjes aan aandeelhouders’’ en bezuinigingen op zorg en lage inkomens. Rob Jetten van D66 begon over de btw op sport, kranten, boeken en ,,een kaartje voor de Toppers’’. Wilders en Van Vroonhoven vonden dat ook niet prettig maar zeiden dat er nu eenmaal geen geld is.

CDA’er Henri Bontenbal noemde het kabinet een uitkomst van ,,vier partijen die elkaar in een wurggreep houden’’ en ,,die het niet is gelukt om met elkaar een gemeenschappelijke visie op papier te krijgen’’.

Het waren juist de problemen in het ‘hier en nu’ waar de PVV, VVD, NSC en BBB elkaar vonden, benadrukte PVV-leider Geert Wilders. Omdat een meerderheid van de kiezers nú actie wilde van de politiek op asiel en migratie, nú op landbouw, nú op wonen en nú op zorg en bestaanszekerheid. Wilders: ,,En dat laten we nu zien.’’

De oppositie hoopte bij het kwartet nog ,,ergens op een extraparlementair randje aan dit experiment’’, zoals D66’er Jetten het verwoordde. De oppositiepartijen hamerden verder op betere armoedebestrijding, het verhogen van het minimumloon, gratis kinderopvang, een vervroegd pensioen voor mensen met zware beroepen en het niet-schrappen van de maatschappelijke diensttijd.

Geert Wilders zei ,,niet blind’’ te zijn voor de wensen van de coalitie, maar zag ook ,,weinig ruimte’’ in de kabinetsplannen om te schuiven met geld om de oppositie tegemoet te komen. ,,Ik heb in de kamer geen boom waar het geld aan groeit.’’

Mirjam Bikker van de ChristenUnie deelde coalitie en kabinet mee dat ze wegkijken bij de problemen waar gemeenten en provincies tegenaan lopen, zoals het in stand houden van voorzieningen, het betalen van jeugdzorg en het opvangen van vluchtelingen.

VVD-leider Dilan Yesilgöz zag juist visie in de kabinetsplannen. Ze las haar VVD-plannen terug voor ,,de hardwerkende Nederlander’’ die een ,,veilig land’’ en een ,,sterk Europa’’ wil. Yesilgöz wilde op asiel en migratie wel van minister Marjolein Faber (PVV) een ,,tandje meer ambitie zien’’.