Ingrid Woudwijk, onze vrouw in Istanbul Foto: Sebahat Çiçekli
Ik maak een reportage over dj Fatma Civelek, de eerste vrouwelijke dj in Turkije met hoofddoek. Deze avond zijn mannen en alcohol verboden, op tafel thee en sinas. Niet alleen conservatieve vrouwen voelen zich daarom op Fatma’s feesten vrij om te dansen. Tot mijn grote verbazing komt er ook een groepje meiden binnen met tattoos en croptops.
Het is vrijdagavond. De muziek staat op standje tinnitus, zo’n honderd vrouwen gaan helemaal los. Zelf hang ik wat ongemakkelijk rond aan de rand van de dansvloer.
Ik ben hier niet om te feesten, maar om een reportage te maken over dj Fatma Civelek. Ze noemt zichzelf de eerste vrouwelijke dj in Turkije met hoofddoek. Deze avond zijn mannen en alcohol verboden, op tafel staan thermoskannen met thee en flessen met sinas.
Niet alleen conservatieve vrouwen voelen zich daarom op Fatma’s feesten vrij om te dansen. Tot mijn grote verbazing komt er ook een groepje meiden binnen met tattoos en croptops. Een van hen draagt een diamanten ketting met het Arabische woord voor Allah, verder zien ze er niet echt uit als vrome moslims. Meestal gaan ze naar een lhbt+-vriendelijke club. Dj Fatma Civelek ontdekten ze via sociale media.
Conservatieve vrouwen en queer personen hebben meer gemeen dan je misschien zou denken, vertelde een van hen mij. Beide groepen bewegen zich niet helemaal vrij in het bijzijn van (conservatieve) mannen, merkten ze. Dat gebeurt niet alleen in de club, ze herinneren zich ook bruiloften waarbij mannelijke familieleden hun dansmoves beoordelen.
Deze avond gaat iedereen echter helemaal los. Progressief, conservatief, moeders en dochters worden opgezweept door de onvermoeibare dj Fatma. Het was een feest om hierover te kunnen schrijven en mooi om te zien hoe alle verschillen verdwijnen op de dansvloer.
Zij kunnen mij ook weer nieuwe inzichten over Turkije geven
Afgelopen maand ontmoette ik meer Turken die door polarisatie heenprikken en bubbels laten knappen. Dat vind ik interessante mensen, omdat ze niet zitten vastgeroest in hun eigen opvattingen of als een papegaai politici napraten. Zij kunnen mij ook weer nieuwe inzichten over Turkije geven.
Zo ontmoette ik ook een bijzondere familie tijdens de heilige mis van paus Leo XVI. Hij kwam naar Turkije voor zijn eerste buitenlandse bezoek. Ik was aanwezig bij de kerkdienst in de Volkswagen Arena, een grote evenementenhal in het noorden van Istanboel. Er wonen weinig christenen in Turkije, minder dan 1 procent van de bevolking heeft dat geloof. Katholieken vormen een nog kleinere, maar wel bijzonder diverse groep. Ik sprak katholieken die in Turkije geboren en getogen zijn, arbeidsmigranten uit de Filipijnen, en studenten uit Zuid-Soedan en andere Afrikaanse landen.
Ze waren niet katholiek, ook niet christelijk
Het gesprek met de familie Ezer bleef mij het meest bij. Vader, moeder en dochter droegen alle drie een T-shirt met een foto van de paus en de Turkse vlag. Gezien hun outfit dacht ik dat zij grote pausliefhebbers zouden zijn. Dat lag anders. Ze waren niet katholiek, ook niet christelijk. Waren ze dan moslim, vroeg ik voorzichtig. Sociaal-cultureel wel, vertelde vader Kerem. Of, zoals hij het verwoordde: „Als wij doodgaan, worden we begraven op een islamitische begraafplaats.”
Nu stond het bezoek van paus Leo wel in het teken van oecumenische en interreligieuze verbinding. Diezelfde dag had hij de Blauwe Moskee bezocht en de Grieks-orthodoxe patriarch ontmoet. Toch hadden de meeste niet-christelijke inwoners van Istanboel helemaal niets met het bezoek van de paus. Er werd vooral geklaagd over wegafzettingen en lange files door dit bezoek. Sommige islamisten hadden de paus liever helemaal niet in Turkije gezien.
De familie Ezer dacht daar anders over. Ze waren naar de mis gekomen met hun inwonende katholieke nanny uit Oeganda. De Ezers wilden in haar enthousiasme delen. Daarnaast waren ze trots op het kosmopolitische Istanboel met zijn verschillende geloven. Dat onderstreepte ook het historische belang van Turkije, een land dat vele religies heeft omarmd.
Naz heeft een beperking en zit in een rolstoel
De volgende dag stuurde ik hen een link naar het artikel dat ik voor Trouw had geschreven. Ze waren er erg blij mee en stuurden een foto terug. Wat ik niet wist, is dat ze nog een dochtertje hadden: Naz, zij heeft een beperking en zit in een rolstoel. Nanny Jojo was met haar helemaal vooraan gaan zitten en de afloop van de mis was de paus speciaal naar hen toegekomen. Op een foto die door het Vaticaan is gemaakt, is te zien hoe Leo vooroverbuigt en een hand op het hoofd van Naz legt. „Het was voor onze familie een onvergetelijk moment”, schreef vader Kerem mij later.
Ik vond het ontroerend om te zien, net als het feest van dj Fatma warmde het mijn hart. Turkije is een gepolariseerd land, mensen spreken vaak over wij versus de ander. Gelukkig zijn er ook genoeg mensen die zich daar niets van aantrekken en elkaars vreugde en strijd delen – of dat nu op de dansvloer is of tijdens de heilige mis.
Onze V/M
Ingrid Woudwijk (Dokkum, 1995) is freelance correspondent in Turkije en werkt onder andere voor Trouw en BNR Nieuwsradio. Ze groeide op in Friesland, maar vertrok voor de opleiding Mediastudies naar Amsterdam. Daarna studeerde ze Journalistiek en Midden-Oostenstudies aan de Rijksuniversiteit Groningen. Ze woont sinds 2019 in Istanboel.
We publiceren iedere week een column van Onze Vrouw/Man, een mediacorrespondent uit een ander continent.
