De stal van een boerderij in Gasselterboerveenschemond wordt geruimd na een uitbraak van vogelgriep. Foto: Harry Tielman
Vogelgriep is al lang geen probleem meer dat zich beperkt tot de boerenerven, maar vormt een serieuze bedreiging voor zowel de agrarische sector als de volksgezondheid.
De vogelgriep is al jaren een sluimerende dreiging die telkens weer oplaait en grote schade veroorzaakt. Voor pluimveehouders betekent een uitbraak vaak het verlies van hun volledige veestapel, met enorme economische en emotionele gevolgen, zoals deze week in Holwierde, alweer het vierde besmettingsgeval in Groningen en Drenthe in korte tijd. Boerengezinnen zien hun levenswerk in één klap verdwijnen.
Maar de dreiging beperkt zich niet tot de agrarische sector. Al geruime tijd waarschuwen wetenschappers dat het virus ook een risico vormt voor de gezondheid van mensen. Het overspringen van dier op mens is geen theoretisch scenario meer, maar een reële mogelijkheid die in het verleden al incidenteel is voorgekomen.
Dat maakt de kwestie urgent. Toch blijft de aanpak van vogelgriep vooral reactief en gefragmenteerd. Bij een uitbraak volgen ruimingen en vervoersverboden, maar structurele maatregelen om herhaling te voorkomen blijven uit. Preventie vraagt om meer dan noodverbanden: het vereist investeringen in bioveiligheid, betere monitoring en internationale samenwerking. Het virus kent immers geen grenzen; wat vandaag in Nederland gebeurt, kan morgen in Duitsland of Frankrijk een probleem zijn.
Daarnaast is er de bredere maatschappelijke verantwoordelijkheid. De coronapandemie heeft laten zien hoe ontwrichtend een besmettelijke virusziekte kan zijn. Juist daarom zou je verwachten dat er nu daadkrachtig beleid wordt gevoerd om de kans op een nieuwe pandemie te verkleinen. Toch lijkt de urgentie weg te ebben zodra de directe dreiging uit het nieuws verdwijnt. Dat is gevaarlijk, want vogelgriep blijft circuleren in wilde populaties en kan op elk moment opnieuw overslaan naar pluimvee en mogelijk mensen.
Het is tijd dat beleidsmakers erkennen dat vogelgriep niet alleen een agrarisch probleem is, maar een volksgezondheidsvraagstuk. Dat vraagt om structurele investeringen, duidelijke protocollen en internationale afspraken. Alleen zo kan de vicieuze cirkel van uitbraak en ruiming worden doorbroken. De dreiging is bekend, de waarschuwingen zijn luid en duidelijk. Wat ontbreekt, is de politieke wil om werkelijk vooruit te handelen.
Vogelgriep is geen boerenprobleem, het is een kwestie van volksgezondheid