Olympische Spelen zijn altijd spannend. Maar de strijd om de medailles op de 1000 meter voor vrouwen leidde in Italië tot een zeldzaam spektakelstuk.
Het was een race waarin veel samenkwam: hoge verwachtingen, nervositeit, strijd, prachtige sport. Dat het duel tussen Femke Kok en Jutta Leerdam voor Nederland een olympisch hoogtepunt zou vormen, was voorspeld. Dat Leerdam erin slaagde het resultaat van de stilistisch schitterend schaatsende Kok te overtreffen, leverde beelden op om niet snel te vergeten.
Toch verdient dit succes kanttekeningen. De sensatie die Leerdam bij het publiek teweegbrengt, komt niet alleen voort uit haar unieke sporttalent – een optelsom van doorzettingsvermogen, kracht, geluk, lichaamsbouw en techniek. De opwinding en ontlading worden versterkt door de enorme druk die haar prestaties omgeeft.
Die druk wordt deels door haarzelf opgeroepen. Een sporter die de allerbeste wil zijn, heeft zoiets in bepaalde mate nodig. Vermoedelijk speelt ook persoonlijkheid een rol. Het woord ‘diva’ wordt vaak misbruikt, maar op Leerdam lijkt het van toepassing. Ze geniet volop van de aandacht, uiteraard vooral wanneer het haar uitkomt – geef haar eens ongelijk.
De carrière is kort, de marktwaarde vluchtig
Daar komt bij dat het ook een verdienmodel is. In de hedendaagse sport spelen financiële belangen een steeds grotere rol. De carrière is kort, de marktwaarde vluchtig. Wie ertoe in staat is, moet de juiste gelegenheid aangrijpen om te schitteren. Leerdam weet als geen ander dat ze momentum moet genereren en sociale media kan inzetten om de opbrengst te optimaliseren.
Het goede daaraan is dat daarmee nieuwe belangstelling wordt gegenereerd voor een sport die buiten Nederland een smalle basis heeft. Leerdam bereikt als rolmodel doelgroepen over de hele wereld. Dat is winst voor de sport en winst voor mensen die ervan moeten bestaan, incluis mediabedrijven en sponsoren.
De vraag is of van buitenaf zoveel druk op één persoon moet worden geprojecteerd. Het past bij een honger naar helden en afleiding, maar vanuit nuchter menselijk perspectief heeft het iets ongemakkelijks. Het succes van Leerdam is een fascinerende persoonlijke keuze en komt haar toe – geen misverstand daarover. Maar het pad dat zij kiest is niet per se een voorbeeld dat jonge sporters dienen te volgen. Ze had ook zilver mogen winnen.
