'Albanië is bijna Europa, ja toch?' Nou, nee. Tien dingen die ik had willen weten voordat ik naar Albanië reed

Goedkoop, divers en een interessante geschiedenis: een vakantie naar Albanië wordt steeds populairder. Jarenlang waren de grenzen van het Balkanland hermetisch afgesloten tijdens de communistische periode van dictator Enver Hoxha, maar vanaf de jaren 90 is het weer toegankelijk. Sindsdien weten elk jaar meer toeristen Albanië te vinden, vooral Italianen trekken in de zomer (met een veerboot) in die richting.

Verschillende reismagazines en -organisaties tipten het land als de Europese bestemming voor 2022.

Niet voor niets: de plaatjes van de stranden, met de catchy naam Albanese Riviera, in het zuiden spreken tot de verbeelding. De bergen van de Accursed Mountains zijn woest en overweldigend en Tirana is een kleurrijk middelpunt als hoofdstad. En, niet onbelangrijk in deze tijd, de prijzen liggen laag. Voor 36 euro heb je een prima hotel met ontbijt.

Daarom stapten wij deze zomer ook in de auto richting Albanië. Onze voorbereiding bestond uit niet veel meer dan het kopen van een Lonely Planet en het meenemen van paspoort en verzekeringspapieren. Albanië, dat is bijna Europa, ja toch?

Nou nee.

Hierbij tien dingen die ik graag voor mijn roadtrip had willen weten.

Op zo’n anderhalve kilometer van de grens tussen Bosnië-Herzegovina en Montenegro staan we stil in de brandende zon. Niemandsland, met geel zand, verdorde struiken en heuvels kunnen we niet verder kijken dan zo’n tien auto’s. Voor ons stapt iemand uit, gaat op z’n tenen staan en ziet: meer auto’s. En in die wagens zit amper beweging. Welkom bij de grenscontroles in de Balkan. Wie naar Albanië rijdt, komt er minstens twee tegen: Kroatië - Montenegro en Montenegro - Albanië. Maar op veel routes kom je ook nog door Bosnië en Herzegovina. Waar je ook staat: zorg dat je water en afleiding hebt, erg snel gaan de rijen niet. Wij stonden minimaal een uur in de rij en op het dieptepunt zelfs 3,5 uur: die bij Montenegro waar ze ook koffers uit de auto haalden om die te bekijken. Het tijdstip maakte amper uit: vroeg, laat of midden op de dag: altijd stonden we vast.

Nu reden wij in het hoogseizoen, dus misschien dat de grenzen buiten het seizoen minder tijd kosten, maar een lekkere start van de vakantie is het niet. Wellicht wordt dit probleem over een paar jaar automatisch opgelost: Montenegro en Albanië hopen toe te treden tot de Europese Unie.

Het went bijna: een raampje dat naar beneden wordt gedraaid en waaruit vervolgens rotzooi door naar buiten wordt geslingerd. Prachtige toeristische plekken die ontsierd worden door lege flessen, zakken en andere rotzooi, in Albanië struikel je gemakkelijk over afval. Vooral langs de weg, maar ook in steden, op stranden en bij uitzichtpunten. Echt netjes is het land niet. En dat is zonde, want de omgeving is prachtig. Overigens is het de inwoners niet geheel kwalijk te nemen: vuilnisbakken zijn schaars.

Een van de weinige dingen die we lazen over het land blijkt te kloppen: een vakantie naar Albanië is relatief goedkoop. Voor een goed hotel betaal je in het hoogseizoen gemiddeld zo’n 40 euro en vaak krijg je daar ook een prima ontbijt. Eten in een restaurant is goed betaalbaar. Voor zo’n 20 euro eet je allebei drie gangen en heb je daar een drankje (of twee) bij.

In de meest toeristische gebieden liggen de bedragen iets hoger, maar nog steeds ver onder de prijzen die we in Europa betalen. Voor toeristische attracties als het populaire BunkArt in Tirana, waarbij exposities zijn gemaakt in de bunkers van het communistische regime, betaal je zo’n 4 euro.

Daarbij kent Albanië een hoop gratis activiteiten vanwege de mooie natuur. Populaire wandelroutes in de Accursed Mountains zijn goed aangegeven en daardoor prima zelfstandig te wandelen. Zo bezoek je Blue Eye, een ijskoude, kristalheldere waterbron bij Theth gratis en hoef je ook weinig uit te geven als je de dagwandeling tussen bergdorpjes Valbona en Theth maakt. Terwijl deze tocht een van de mooiste is die ik ooit heb gelopen (zie punt 5).

Op een gegeven moment zijn we gaan tellen, maar tijdens een tochtje van zo’n 100 kilometer komen we gemiddeld zo’n 12 politiecontroles tegen. De standaarduitrusting van deze agenten bestaat uit een stopbordje. En aan de lopende band houden ze auto’s tegen, of de bestuurder wel weet dat je hier 40 kilometer per uur mag rijden. En of alle papieren wel in orde zijn.

Ook wij moeten een keertje stoppen in Bosnië en Herzegovina. Volgens de agent, die in z’n eentje was, reden we te hard. Dat kostte dan 50 euro, contant graag. Toen wij die snelheid betwistten en graag iets van bewijs wilden, dacht de agent even na, waarna hij ons met een handbeweging weer de weg op stuurde.

Daarna reden we ietwat nerveus langs die controles. Want zo’n willekeurige controle door een corrupte agent voelt als Russische roulette als je in een auto met Europees kenteken rijdt.

‘Corruptie viert hoogtij in de Balkan’, kopt MO.be in 2013. Een groot onderzoek wees destijds uit dat de corruptie het meest voorkomt in de bouw, de verkoop en in de transportsector. De Europese Unie stak 700 miljoen euro in de aanpak van corruptie, maar volgens de Europese Rekenkamer heeft dat vrijwel geen zin gehad. Het is een van de heikele punten die nog moeten verbeteren voor Albanië en Montenegro mogen toetreden tot de Europese Unie.

De Accursed Mountains liggen in het noorden van Albanië en zijn overweldigend mooi om in te wandelen. Het meest populaire rondje bestaat uit een boottocht over het Komanmeer en een dagtocht over een berg tussen Valbona en Theth. Deze bergdorpjes werden jarenlang alleen bewoond door een paar volhardende bewoners, afgesneden van de wereld. Nu is de invloed van toeristen duidelijk zichtbaar: het ene na het andere guesthouse wordt uit de grond gestampt. Niet voor niets: de omgeving is fantastisch.

Hoge, grijze bergtoppen, donkergroene bomen en houten huizen: elk hoekje is te fotograferen. Omdat de dorpjes lastig te bereiken zijn, is het toerisme nog niet massaal, waardoor de kneuterigheid ervan af spat. Wij verbleven een nachtje langer in de bergen dan gangbaar en waren daar erg blij mee. Vanuit beide dorpen kun je nog veel meer mooie tochten maken dan alleen een dagtripje.

Pinautomaten in Albanië zijn schaars. Uiteraard: in Tirana en de toeristische steden aan de kust heb je weinig problemen, maar daarbuiten zijn ATM’s een zeldzaamheid. Laat staan dat je bij restaurants, hotels of in winkels kunt pinnen. Cashgeld is de norm. Op veel plekken kun je wel met euro’s en de Albanese Lek betalen.

Die euro’s zijn ook belangrijk om te hebben als je de grens oversteekt, want in Albanië is de eigen autoverzekering niet geldig. Voor een paar tientjes heb je een ander papiertje nodig, dat je, uiteraard, alleen contant kunt betalen.

De geschiedenis van Albanië is op z’n zachtst gezegd stormachtig. En dat is goed te zien in het landschap. Zo zie je her en der bunkers uit de tijd van de communistische dictator Enver Hoxha, die na de Tweede Wereldoorlog de macht pakte en het land in rap tempo wederopbouwde. Dit ging wel ten koste van de bewegingsvrijheid van de inwoners. Hoxha was bang voor een nucleaire aanval en gebruikte 80 procent van het overheidsbudget voor defensie, zo hoorden wij tijdens een rondleiding in het bunker van Gjirokastër. Die bunkers zijn inmiddels opengesteld voor publiek. In Tirana zijn de BunkArt 1 en 2 populair, maar ook elders in het land kun je een kijkje nemen in de ondergrondse gangenstelsels.

Albanië kent meer interessante historie. Want het land werd onder andere geregeerd door Romeinen, de Ottomanen en de Republiek Venetië. Hierdoor grossiert het land in kastelen, archeologische opgravingen en interessante plaatsen als Berat en Gjirokastër. Ook een bezoekje waard zijn de archeologische opgravingen van Butrint in het zuiden. Deze laatste drie plekken zijn Werelderfgoed volgens Unesco.

De keuken van Albanië is een weerspiegeling van het landschap. Uiteraard eten de Albanezen veel vis, vers gevangen en simpel bereid, maar ook (lams)vlees is een belangrijk onderdeel van het menu. Stoofpotjes, gegrilde groenten en aardappelen: de maaltijden zijn vol en simpel. Kruiden maken het verschil. Op elke straathoek kun je Byrek krijgen: een bladerdeegpakketje met bijvoorbeeld spinazie en fetakaas, ui of vlees. Ook populair: gevulde paprika’s met rijst. Kaas wordt vaak gegeten met brood of groentes.

Toetjesliefhebbers zijn op hun plek in Albanië: de Trilece (cake met melk en een laagje karamel) is enorm populair. Het lekkerste dessert dat wij proefden was een fetakaas doordrenkt van honing met sesamzaad.

Haast in Albanië? Beter van niet. Het land kent geen ringwegen en amper snelwegen. De maximumsnelheden liggen laag en door politiecontroles is het verstandig je hier ook aan te houden.

In dorpjes en steden stoppen auto’s aan de kant van de weg voor een boodschap, met opstoppingen tot vervolg. Hierdoor zijn files aan de orde van de dag. Over 400 kilometer deden wij met gemak 8,5 uur. Voorspellingen op Google Maps bleken eigenlijk elke keer te rooskleurig. Leun achterover, neem water mee en trek veel tijd uit voor tripjes. Veel meer kun je niet doen.

Na twee weken hectiek in Albanië reden we terug via Kotor in Montenegro. En we waren op slag verliefd. De stad (met een fantastisch oud centrum) ligt aan een grote baai, geflankeerd door bergen in het groen. We sliepen hier een nacht en hadden gelijk spijt dat we hier niet langer konden blijven. Kortom: een paar nachtjes Montenegro mag eigenlijk niet ontbreken op je roadtrip door Albanië.

Hoewel Albanië een geheel ander land bleek dan wij dachten, is het absoluut een bezoek waard. De mensen zijn vriendelijk en het land is enorm in ontwikkeling. Daarbij is de afwisseling groot: bergen, stranden, geschiedenis en cultuur. Albanië heeft alles. Maar je moet er wel de tijd voor nemen, voor de snelheid van Europa is dit Balkanland nog niet klaar.