Cadine van Dam in haar prijswinnende ’Kleine Tuin’: „Ik wil mensen inspireren.” Foto: Rias Immink
Waarom blijft de ene tuin ondanks noeste arbeid een desolaat trapveldje terwijl de andere buitenruimte een ware lusthof vol geur en kleur is? Drie prijswinnende tuiniers delen hun gouden tips. ’Vroeger lag de hele voortuin vol met grind.’
Machteld en Wessel van Soest-Hartman met hun Tuin aan ’t Leusveld in Brummen; in 2025 door tuinvereniging Groei & Bloei uitgeroepen tot Beste Levende Tuin van 2025.
Het is zo’n tuin waarin je blijft ronddwalen en jezelf verwonderen. Doorkijkjes als schilderijen, borders vol geurende bloemen die qua kleur helemaal op elkaar zijn afgestemd, verrassende zichtlijnen en ook nog eens twee vijvers. De tuin lijkt bovendien bijna verweven met het omliggende natuurgebied.
Machteld van Soest won samen met haar man Wessel de prijs voor Beste Levende Tuin. Foto: Rias Immink
Niet voor te stellen dat hier oorspronkelijk een paardenbak was te vinden met omliggende weides voor de paarden. Machteld van Soest-Hartman: „Toen we het huis in 1999 kochten, was het één hectare grote terrein voor een deel verhuurd aan paardenhouders. Eén kant was siertuin, maar we wisten in die tijd weinig af van tuinieren en hadden er met twee fulltime banen ook weinig tijd voor.”
We wisten weinig af van tuinieren
Maar na hun pensionering rond 2014 kwam er volgens Machteld ’een surplus aan tijd en energie vrij’ en die werd door het echtpaar met volle passie in de tuin gestopt. „We hebben de weilanden laten afplaggen en hebben gaandeweg steeds meer structuur aangebracht. Bijvoorbeeld door middel van hagen waardoor je zichtlijnen creëert. Die waren in het begin nog maar 40 centimeter hoog natuurlijk.”
Een tuin hoeft niet te netjes te zijn, vindt Machteld van Soest. Foto: Rias Immink
Haar tips zijn eigenlijk eenvoudig. „Haal weg wat je niet mooi vindt en vervang het door wat je wél fraai vindt. Doe kleine stukjes in één keer, dus probeer niet gelijk de hele tuin aan te pakken. Heb je een groot gazon? Koop een robotmaaier, dat is het altijd mooi, niet alleen als je net hebt gemaaid. Bezoek andere tuinen en leer van je fouten. Zoals een border op de verkeerde plek aanleggen omdat de grond of de lichtval niet goed is.”
Het echtpaar heeft niet voor niets de prijs gewonnen voor ’Beste Levende Tuin’. „Het gaat ons om esthetiek én biodiversiteit. Onze tuin moet goed zijn voor flora en fauna. Dus willen we niet het bodemleven om zeep helpen door te spitten. We werken volgens de no-dig methode. Wil je een border aanleggen, leg dan op die plek een groot stuk karton neer, gooi er compost overheen plus wat van je eigen oude planten- en bladerresten en zet daar je planten in. Wormen zijn gek op karton.”
Een tuin hoeft niet netjes te zijn
Een geruststellende tip van Machteld: „Je tuin hoeft niet te netjes te zijn. Ruim niet de hele tijd alles op, maar knip oude planten, takjes en blad tot kleine stukjes en laat het liggen. Goed tegen onkruid én voor de bodem. Krijgen we toch ergens woekerend onkruid dan bestrijden we het niet met gif, zout of azijn, maar verwijderen het handmatig. Prima voor de tuin en uitstekend voor je conditie, Wessel en ik zijn geen tijd kwijt aan de sportschool…”
Ook prettig gemakkelijk: „Potplanten moet je water geven, maar de rest dient zichzelf te redden. We gaan natuurlijk steeds meer in de richting van mediterrane beplanting, houtige gewassen zoals lavendel kunnen beter tegen de droogte. Geef je tuin in de zomer kleur met eenjarigen, ik kweek ze zelf op in onze kas. En zaai een stukje grond in met wilde bloemenmix. Hoef je bijna niks aan te doen en je hebt bloemen uit eigen tuin.”
Tuin aan ’t Leusveld in Brummen is vanaf 28 mei op bepaalde dagen te bezoeken; meer informatie op www.tuinaantleusveld.nl.
Cadine van Dam met haar voortuin; in 2025 door Groei en Bloei Asten/Someren uitgeroepen tot de mooiste Kleine Tuin.
Regelmatig stoppen er voorbijgangers om de voortuin van Cadine van Dam, een klein paradijsje met luchtige en kleurige voorjaarsbloeiers, te bewonderen. Er worden zelfs weleens foto’s gemaakt. Soms schiet Cadine toe en biedt een klein boeketje aan: „Voor bij je thuis in een vaasje!”
Cadine van Dam geniet elke dag van haar kleine tuinparadijs. Foto: Rias Immink
„Die prijs vind ik natuurlijk heel erg leuk, maar vooral omdat ik anderen met mijn tuin hoop te inspireren. Ik wil laten zien dat je van 45 vierkante meter toch iets heel leuks kan maken,” zegt Cadine. En dat terwijl de voortuin tot enige jaren terug nog helemaal vol lag met grind…
Voorbijgangers blijven vaak stilstaan om de tuin van Cadine te bewonderen. Foto: Rias Immink
„Ik had voorheen met een baan en kinderen simpelweg geen tijd om een tuin te onderhouden en koos bewust voor de gemakkelijke grind-optie. Terwijl ik wel dol ben op planten en bloemen, ik heb gewerkt bij pluktuin Mooy van Landgoed Croy. Een paar jaar geleden besloot ik om met behulp van schapenhekjes op eenvoudige wijze een kleine pluktuin te gaan maken. Grind opzij geschoven, goede grond gestort en zo een aantal kleine borders gemaakt.”
Die staan halfvol met vaste planten en halfvol met eenjarige bloeiers zoals cosmea, klaprozen, phloxen, korenbloemen en lathyrus. Als vaste planten heeft Cadine onder andere hortensia’s, theerozen, salvia en spirea staan. „De sleutel tot tuingeluk is: niet denken in problemen maar in oplossingen. Alles is mogelijk.”
Natuurlijk is het ook in haar kleine lusthof niet altijd van een leien dakje gegaan. „Een plant in de volle zon zetten die eigenlijk in de schaduw moet; die gaat dus dood. Te diep inzaaien en geen benul hebben van warmte- en koudekiemers, zaden die bij verschillende temperaturen pas ontkiemen. Doe je dat niet goed dan gebeurt er niks, ik heb het allemaal meegemaakt.”
De sleutel tot tuingeluk is: niet denken in problemen maar in oplossingen
Door het zelf zaaien hoeft het hebben van een fraaie tuin niet duur te zijn. En tuinkennis is volgens Cadine zo gemakkelijk op te doen. „Je hoeft jezelf niet meer door dikke boeken heen te worstelen. Je zoekt eenvoudig op ’hoe snoei ik blauweregen’ en hup, je hebt een complete instructie inclusief filmpje op je scherm. Die van mij was zieltogend, maar staat er nu gelukkig weer prachtig bij.”
Mary Gatacre en Aart Jonkers met de Engelse landschapstuin van Landgoed De Wiersse in Vorden; in 2025 winnaar van de VriendenLoterij Kasteelprijs.
In het juryrapport wordt gesproken van ’de meest bijzondere tuin van Nederland’. Vooral de zorg waarmee de 32 hectare landschapspark en de zestien hectare historische tuin van landgoed De Wiersse al ruim driehonderd jaar wordt beheerd, is een belangrijke verdienste. Sinds 1678 is de buitenplaats in beheer van dezelfde familie (anno 2026 de familie Gatacre) wat heeft bijgedragen aan de ontwikkeling.
Mary Gatacre en Aart Jonkers stoppen hun ziel en zaligheid in de tuinen van landgoed De Wiersse. Foto: Liesbeth Disbergen
Mary Gatacre is opgegroeid op het landgoed, dat in 2008 geheel is ondergebracht in een ANBI-stichting; samen met haar man Aart vormt ze de directie. „Maar een groot deel van de familie is betrokken bij het landgoed. Net zoals we voor het onderhoud van park en tuinen een bevlogen team hebben van vaste medewerkers en een ploeg van twintig vrijwilligers.”
Zelf werkt ze ook in de tuin. „Maar omdat het heel veel is, moet je slim werken en zoveel mogelijk samenwerken met de natuur. Vroeger waren er heel veel gazons, dat vereist veel onderhoud. Nu is het hooiland met bloemen. Dat is in de eerste plaats veel beter voor de biodiversiteit. Het vereist nog steeds werk, maar wel minder intensief onderhoud.”
Mary en Aart zien de tuinen als een levend kunstwerk en niet als een stilstaand monument. „Dingen veranderen door de eeuwen heen. Vroeger waren de strakke gazons en de buxushagen belangrijk. Maar door de buxusmot en ziektes zijn alle buxushagen doodgegaan. Dan kun je koste van het kost met die hagen doorworstelen, maar die strijd ga je niet winnen zonder ingrepen die schadelijk zijn voor de natuur en de omgeving,” weet Mary Gatacre.
Strakke buxus en rozenperken zijn vervangen door wilde bloemen. Foto: Eigen foto
En dus is er gekozen voor het aanhouden van het historische patroon van de vroegere rozen/buxustuin, maar nu met wilde bloemen. „Rozen op zandgrond was al nooit een gemakkelijke opgave. Met de steeds drogere zomers hebben we daarom gekozen voor een invulling die beter past bij de grond en de manier waarop we met de tuin willen omgaan. Sommige mensen vinden het schokkend dat we dit deel van de historische tuin zo hebben veranderd, maar gelukkig is er ook veel begrip.”
Een tuin is een eindeloos leerproces én het is nooit af
Tips? „Laat je niet ontmoedigen als dingen niet gaan zoals jij het wilt. Een tuin is een eindeloos leerproces én het is nooit ’af’. Kijk naar de tuin van de buren. Die hebben dezelfde grondsoort en vaak dezelfde lichtval, wat doet het goed in hun tuin? Ga in de buurt planten delen en uitwisselen. Bovendien is niets zo leuk als met andere mensen over tuinen praten.”
Landgoed De Wiersse is (tegen betaling) geopend van mei tot en met september op donderdag en vrijdag, op zaterdag met rondleiding. Meer informatie via ww.dewiersse.com.
