Transport lng in problemen. Foto: Houston Chronicle via Getty Imag
De TTF-future voor de gasprijs in Amsterdam tikte donderdag bij opening van de handel direct 70 euro per megawatt aan.
De directe aanleiding zijn de aanvallen op de South-Pars installaties van Qatar, nabij het industriële hart Ras Laffan. In die havenstad ligt ’s werelds grootste exportinstallatie voor vloeibaar te maken gas (lng).
Volgens exploitant QatarEnergy, het staatsbedrijf, is sprake van ’aanzienlijke schade’ en zijn meerdere installaties getroffen door raketten.
Die installaties, in omvang enigszins vergelijkbaar met de gecombineerde industrie op Moerdijk en Pernis, zijn volgens onafhankelijke experts zo zwaar geraakt dat levering van gas deels onmogelijk wordt.
Nederland is binnen Europa relatief hard getroffen. Het krijgt dit jaar naar verwachting grofweg 5 tot 7 procent van al zijn gasverbruik uit Qatar via lng.
Staatbedrijf QatarEnergy en Shell hebben in 2023 twee langlopende lng‑contracten getekend voor levering aan de Gate‑terminal in Rotterdam. De levering zou in de loop van dit jaar beginnen, maar dat wordt door de schade onzeker.
Grote productie valt uit
Het complex South-Pars was voor de aanvallen goed voor ongeveer een vijfde van de wereldwijde lng-aanvoer voordat de productie eerder deze maand al stilviel door het conflict. Na nieuwe inslagen ontstonden branden. Er zijn geen slachtoffers gemeld.
De aanval in de derde week van de oorlog volgt op beschietingen van Israëlische vliegtuigen op het Iraanse South Pars-gasveld. Iran waarschuwde kort daarna dat energie-installaties in de regio ’legitieme doelwitten’ zijn geworden, vooral in de Emiraten, Qatar en Saoedi-Arabië.
De spanning op de wereldhandelsmarkt loopt op. Analisten wijzen op het ontbreken van buffers voor gas, anders dan bij olie het geval is. ’Er is geen strategische reserve voor lng’, aldus onderzoeker Neil Beveridge. Het maakt de marktprijs direct kwetsbaar voor verstoringen als installaties aanvallen.
Langdurige schaarste
Handelaren houden rekening met langdurige schaarste, meldt Bloomberg donderdag. ’Dit kan tot een blijvend tekort aan gas leiden’, waarschuwt analist Saul Kavonic van MST Financial. Volgens hem kan herstel van de installaties maanden of zelfs jaren duren.
Europese gascontracten zijn sinds het begin van de oorlog al meer dan 70 procent gestegen. In Azië liep de prijs van vloeibaar gas zelfs met 88 procent op. Nieuwe aanvallen versterken die opwaartse prijstrend. Voor veel armere landen zijn gas-importen nu te duur geworden.
Ook de oliesector is opnieuw geraakt door aanvallen op een twintigtal tankerschepen. Westerse rederijen durven niet vanuit de Perzische Golf naar de Straat van Hormuz te varen. Een tiental schepen zou met toestemming van Teheran dicht langs de kustlijn van Iran naar Azië zijn gekomen.
Precair
Voor Europa is de situatie precair. Het continent leunt zwaar op lng-import sinds het wegvallen van Russisch pijpleidinggas. Minder aanbod uit Qatar betekent direct hogere prijzen voor industrie en huishoudens.
