Gas, stroom en benzine duurder door oorlog in Midden-Oosten. Dit merk jij aan de pomp

Op industrieterrein Euvelgunne in Groningen werd zondag gehamsterd. Auto’s stonden rijendik voor het tankstation van de Makro, waar een liter Euro95 nog 1,90 euro kostte. Een enkeling gooide niet alleen zijn auto vol, maar vulde ook een aanhanger met jerrycans. Een discussie daarover met andere wachtenden liep bijna uit de hand.

Containerschepen die hoofdzakelijk gas en olie vervoeren, lopen sinds zaterdag vast in de Perzische Golf. Toen liet de Iraanse Revolutionaire Garde het bericht uitgaan dat ‘geen enkel schip door de Straat van Hormuz mag varen’. Deze zeestraat tussen Iran en Oman is een belangrijke route voor ongeveer 20 procent van de wereldwijde oliehandel. En lng-gas uit Qatar gaat via die weg naar de Eemshaven in Groningen.

Persbureau Reuters telde zondag minstens 150 tankers die voor anker lagen in de open wateren buiten de straat.

De brandstofprijzen zullen daarom blijven stijgen, verwachten economen. En die bereikten nota bene vrijdag al het hoogste niveau sinds het najaar van 2023. De landelijke adviesprijs voor een liter benzine staat op 2,286 euro. Een liter diesel moet 2,090 euro kosten. Automobilisten moeten er maandag aan de pomp rekening mee houden dat benzine meerdere centen duurder is, denkt econoom Rico Luman van ING.

„Dit komt op een ongelukkig moment, vanwege de vrijwel lege gasopslagen die gevuld moeten worden”, zegt Martien Visser, emeritus lector energietransitie aan de Hanzehogeschool Groningen. De Nederlandse voorraad is nog voor 11 procent gevuld met vloeibaar gas (lng) uit Noorwegen en gas uit onze eigen velden op zee en land. „Naast benzine en diesel zullen ook elektriciteit en gas duurder worden. En bedrijven berekenen hun kosten door. Dat betekent meer inflatie en minder koopkracht.”

De duur en omvang van de blokkade van de 33 kilometer lange zeestraat bepalen hoeveel de prijzen precies stijgen. „Het is nu allemaal nog onzeker. Het is te kort dag om hier al conclusies uit te trekken”, zegt Gasunie-woordvoerder Marie-Lou Grégoire. Omdat er nog aanvoer uit andere landen is, is het scenario van een lege gasopslag volgens de Gasunie onwaarschijnlijk.

Veel gas is door Nederland met langetermijncontracten gekocht. De prijzen daarvan liggen vast. Shell is een van de grootste inkopers, maar wilde nog niet reageren op de situatie. „Dat gecontracteerde gas komt pas in de loop van dit jaar aan. Nederland zal, als het nu extra gas wil, naar de spotmarkt moeten”, aldus Lucia Van Geuns van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies tegen De Telegraaf.

Op de spotmarkt gelden prijzen die die per dag verschillen. „En vanwege alle spanningen in het Midden-Oosten zullen die heel fors stijgen maandag.” Ze verwijst naar de militaire aanvallen op zondag van Iran op zes oliestaten met Amerikaanse bases.

De olielanden van oliekartel OPEC+ gaan de oliekraan volgende maand extra opendraaien. Dat hebben de landen zondag besloten. Toch voorkomt deze stap waarschijnlijk niet dat de olie op de wereldmarkt deze week duurder wordt.

Het zal wel een verzachtend effect hebben, voorspelt Luman. Maar de blokkade zorgt er ook voor dat verzekeringspremies op olietankers flink oplopen. En dat effect werkt door in de prijzen, ook als het kartel de productie opschroeft.