Asielzoekers krijgen een tablet om hun asielaanvraag te starten. Foto: Huisman Media
De IND in Ter Apel start vrijdag met een nieuwe werkwijze die het aanmeldproces ‘snel en efficiënt’ moet maken. Asielzoekers vullen hun gegevens voortaan zelf in op tablets. DVHN keek mee.
Mensen die asiel willen aanvragen in Nederland, doorlopen voortaan een versnelde procedure. Dat is een van de gevolgen van het Europese migratiepact, dat op 12 juni ingaat. De eerste fase speelt zich af in Ter Apel.
Stel: de fictieve Abdi uit Somalië komt aan bij het aanmeldcentrum. Links ziet hij de opvang van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), rechts de toegangspoort van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Zodra hij aangeeft asiel te willen aanvragen, wordt hij binnengelaten.
De eerste ruimte
Vanaf de poort loopt hij naar een grijs gebouw met ‘Entreegebouw’ op de gevel. Binnen komt Abdi in een ruimte met witgekleurde wanden en een vloer van bruin laminaat. Het doet denken aan een luchthaven: met linten is een slinger uitgezet waarin hij kan aansluiten in de rij.
Wanneer hij aan de beurt is, controleren beveiligers hem met onder meer een metaaldetector. Zijn persoonlijke bezittingen – zoals telefoon en laptop – moet hij inleveren. In de ruimtes daarna zijn opnames verboden. Met een label verdwijnen zijn spullen in een magazijn vol tassen en rolkoffers.
Tablet in elf talen
Abdi loopt door naar de volgende ruimte, waar vier hoge balies met blauwe tussenwanden staan. Een IND‑medewerker geeft hem een tablet die is gelinkt aan zijn vingerafdruk. Daarmee gaat hij naar kamer drie: de wachtruimte, ingericht met hoge tafels en schotten voor enige privacy.
Op de tablet — beschikbaar in elf talen — vult Abdi zijn gegevens in: van naam en familie tot reisroute en reden voor zijn vlucht. Medewerkers en tolken lopen rond om te helpen.
Biometrische check
Dan verschijnt op het scherm de melding ‘biometrische controle’. In kamer vier worden een foto en handscan gemaakt. Deze gegevens gaan in Nederlandse en Europese databases, om de identiteit vast te stellen, veiligheidsrisico’s te signaleren en te controleren of iemand eerder elders asiel heeft aangevraagd.
In de wachtruimte spreekt Abdi ook met een juridische counselor: een IND‑medewerker die voorlichting geeft over de procedure, maar geen juridisch advies geeft. Daarna zet Abdi zijn handtekening, krijgt hij zijn spullen terug en gaat hij naar de opvang van het COA.
Het hele proces duurt volgens de IND zo’n drie uur. De organisatie verwacht zo dagelijks honderd aanmeldingen te verwerken, met een mogelijke opschaling tot vierhonderd.
Het biometrische apparaat in Ter Apel. Foto: Huisman Media
Sneller, maar zorgvuldig?
De gegevens die via de tablet worden verzameld, werden voorheen ook via het aanmeldgehoor opgehaald. Die stap is geschrapt: asielzoekers krijgen nog maar één gehoor met de IND, in plaats van twee. „We beschikken over nieuwe middelen en willen de procedure versnellen”, zegt tactisch manager Anna Nijstad (IND). „Op deze manier kan dat goed.”
De informatie uit Ter Apel wordt vervolgens doorgestuurd naar een hoor- en beslismedewerker van de IND, die deze controleert. Daarna vindt, met ondersteuning van een advocaat, het gehoor plaats. Bij een negatieve beslissing kan de asielzoeker in beroep gaan. De totale duur van de asielprocedures wordt verkort: voor aanvragen uit landen met een lage kans op asiel tot drie maanden en voor reguliere aanvragen tot zes maanden.
VluchtelingenWerk Nederland begrijpt de wens om te versnellen, maar plaatst kanttekeningen. „Snellere duidelijkheid is in het belang van asielzoekers”, zegt Sjoerd Warmerdam. „Maar wij vrezen dat dit ten koste gaat van de zorgvuldigheid.”
Volgens hem kan dat grote gevolgen hebben. „Als procedures niet zorgvuldig verlopen, lopen mensen die bescherming nodig hebben het risico dat niet te krijgen. En als een afwijzing onterecht is, moet de rechter dat later herstellen. Dan ben je uiteindelijk juist meer tijd kwijt.”
Storing in Europees datasysteem op eerste dag migratiepact
Op de eerste dag dat het nieuwe Europese asiel- en migratiesysteem in werking is getreden, heeft Eurodac een storing, bevestigt de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). In dit systeem moet informatie van asielzoekers tussen Europese landen worden uitgewisseld, maar bij een update vrijdagochtend is er een probleem ontstaan.
Een IND-woordvoerder denkt dat meerdere landen getroffen zijn. De storing was rond 09.30 uur, maar daarvoor zou het systeem ook nog niet hebben gewerkt.
Het nieuwe systeem wordt vrijdag voor het eerst gebruikt door asielzoekers in Ter Apel. Zij kunnen hun aanmelding deels afmaken. De biometrische gegevens, zoals vingerafdrukken, worden wel afgenomen maar kunnen niet met Eurodac gedeeld worden. Hierdoor is niet bekend of mensen al eerder in een ander land asiel hebben aangevraagd.
Het nieuwe pact beoogt de buitengrens van Europa strenger te bewaken. Als met behulp van Eurodac wordt vastgesteld dat iemand eerder al in een ander land asiel heeft aangevraagd, bijvoorbeeld in Griekenland of Italië, is de afspraak dat diegene naar dat land wordt teruggestuurd.
VluchtelingenWerk Nederland ziet dat er vrijdagochtend „aanzienlijk meer mensen dan de afgelopen dagen” voor het hek in Ter Apel staan. De organisatie spreekt van meer dan honderd mensen. Onder hen meerdere vrouwen, van wie een hoogzwanger, en drie jonge kinderen. „Gelukkig is er net een partytent geplaatst door het Rode Kruis. De kinderen staan te rillen”, ziet VWN. „Dit is een beeld dat we niet herkennen van de afgelopen dagen”, duidt de woordvoerder het verschil met de al bekende drukte.
