Zendamateur Evert (64) botst met Stadskanaal over antennemast. ‘Bij noodsituaties zijn wij de laatste strohalm’

De mast staat er al, maar de benodigde vergunning werd pas achteraf aangevraagd. Dat is het begin van een juridisch en technisch ingewikkeld conflict dat inmiddels heeft geleid tot controles, een hoorzitting en een fel debat over wat er in een achtertuin mag staan, en wat niet.

Bos (64), oud‑metselaar, is al jaren gefascineerd door radiocommunicatie. Onder zijn roepnaam Papa Delta Seven Echo Bravo (PD7EB) zoekt hij wereldwijd contact met zendamateurs. „Het is de kick dat je door de ruis ineens een stem uit Alaska of Antarctica hoort. Dat gevoel krijg je niet via internet of telefoon.”

In zijn achtertuin staat een mast die tot 18 meter hoogte kan worden uitgeschoven. Bij storm kan hij die met een hendel laten zakken. „De mast staat op 4000 kilo beton.” De installatie is volgens hem noodzakelijk om zijn hobby te kunnen uitoefenen. „Aan antennes en apparatuur ben je zo 10.000 euro kwijt”, vertelt Bos. „Zeg vooral niet dat een radiozendamateur een etherpiraat is of iemand met een 27MC‑bakkie. Je volgt een opleiding en doet staatsexamen. We klooien niet zomaar wat aan.'’

Dat hij de mast plaatste voordat hij een vergunning aanvroeg, erkent hij. Een collega‑zendamateur wees hem erop dat een vergunning verplicht was. „Daarop nam ik contact op met de gemeente. Ik dacht dat het een formaliteit zou zijn. Deze masten staan overal in Nederland. In mijn vorige woonplaats Nieuw‑Buinen was het geen probleem.”

Stadskanaal ziet dat anders. De mast zou te hoog zijn, te dominant in het straatbeeld en in strijd met het bestemmingsplan. In de officiële weigering staat dat ‘niet wordt voldaan aan de wettelijke regels en voorwaarden voor de bouw van dit object’.

Bos krijgt bijstand van Jan van Muijlwijk (67) uit Veendam, geluidsspecialist en landelijk bekend als ‘de bromtonenman’ vanwege zijn onderzoek naar laagfrequent geluid (bromtonen) van Windpark N33. Als ambtenaar van de gemeente Veendam deed hij dat in opdracht van de gemeenten Veendam, Midden-Groningen en Oldambt. Hij is sinds 1978 zelf ook radiozendamateur en begeleidt via het Bureau Ondersteuning Antenneplaatsing (BOAN) amateurs die vastlopen bij gemeenten of woningcorporaties.

„Voor veel mensen is de magie van radio verdwenen”, zegt Van Muijlwijk. „Maar radioamateurs weten hoe bijzonder het is dat je met pure radiogolven de wereld over kunt. En ze hebben een bijzondere status, ook juridisch.” Volgens hem staat Bos sterk. „De Raad van State stelt dat in een normale woonwijk een mast van 18 à 20 meter in principe moet kunnen. Van dit type mast staan er honderden in Nederland.”

Hij vindt dat Stadskanaal een vergunning niet simpelweg mag weigeren omdat iets niet past in het bestemmingsplan. „Er moet altijd een belangenafweging plaatsvinden tussen het recht van de zendamateur en het lokale ruimtelijke belang.” Hij wijst op artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat het recht op vrije meningsuiting en nieuwsgaring beschermt. „Dat geldt ook voor radiozendamateurs, die informatie verzenden en ontvangen via de ether.”

Voor Bos en Van Muijlwijk is de mast meer dan een hobbyobject. Radioamateurs kunnen volgens hen een cruciale rol spelen bij noodsituaties. „Als internet en telefonie uitvallen, zijn radiozendamateurs misschien de laatste strohalm. Ze kunnen met analoge, accu‑gevoede apparatuur blijven communiceren. In een tijd van geopolitieke spanningen is het naïef te denken dat digitale systemen altijd blijven werken.”

Vrijheid van meningsuiting komt volgens een medewerker van de gemeente niet in gevaar. „Landelijke regels staan toe dat een zendamateur vergunningsvrij een antenne tot 5 meter boven het dakvlak plaatst. De mast van Bos overschrijdt die grens ruimschoots.” Volgens de gemeente gaat het om een lokale uitzondering voor een hogere mast, niet om de landelijke status van de hobby.

De kwestie werd onlangs besproken tijdens een hoorzitting, waar onafhankelijk wordt onderzocht of Stadskanaal de vergunning terecht heeft geweigerd. Een uitspraak wordt deze zomer verwacht.

De juridische strijd kan vervolgens nog jaren duren. Beide partijen kunnen na de uitspraak bezwaar maken en daarna eventueel naar de Raad van State. Ondertussen mag de mast blijven staan, omdat er een legalisatieprocedure loopt. Dat betekent dat de gemeente het bouwwerk gedoogt totdat er een definitieve beslissing is genomen.

In de buurt lijken reacties mild. Eén persoon tekende bezwaar aan. Een buurman zegt: „Ach, ik heb er geen last van.” Een buurvrouw wijst liever op andere problemen in de wijk, zoals rommel en overlast door scooters en fatbikes. „Laat de gemeente daar eens tegen optreden.”