Natasja (48) trekt het niet meer in 'schimmelwoning' in Stadskanaal. 'Ik ben zo moe van alle strijd'

„Ik ben zo moe van alle strijd.” Natasja Kruize (48) zit aan het keukenraam van haar woning. Ze heeft een dikke trui aan, over haar schouders hangt een dekentje. In alle ruimtes branden geurkaarsen, tegen de gekke geur in huis. Die is ronduit beklemmend te noemen, alsof er wordt gerookt. „Dat gebeurt al jaren niet meer”, zegt Kruize.

Tegenover haar zit zus Corina (50) zij woont verderop in de straat in hetzelfde type huis en heeft ook last van gebreken. Ze steunt Natasja in haar verhaal.

Hoewel het midden op de dag is, is het binnen haast schemerig. Een deel van de gordijnen is dicht, tegen de tocht. Wie naar buiten kijkt, ziet karakteristieke huurhuizen. Een ruime tuin, hoge oranje puntdaken en lage oranje muren. Ze werden gebouwd vlak voor de Tweede Wereldoorlog en zijn aangemerkt als monumentaal.

En zo voelt het leven er ook voor Kruize en haar buren. Ze staat op, loopt van de ene naar de andere muur in haar huis en wijst: scheuren, scheuren en scheuren. In haar slaapkamer is de vloer 3 centimeter verzakt. Met duct tape is de scheur tussen de muur en vloer provisorischgedicht. Bij de ramen tocht het. Hoewel het niet te zien is, is het een dagelijks gevecht tegen de schimmel, zegt Natasja. Ze is reumapatiënt, wat het extra lastig maakt.

Bij Corina staat soms condens op de muren. „We hebben een luchtvochtigheid van 80 procent.” Dat hoort tussen de 40 en 60 procent te liggen. „Maar het kan erger.” Ze laat foto’s zien van woningen van buren. Daar loopt het water via de muren naar binnen na een stevige regenbui. De zussen denken dat dat mogelijk komt door de vele scheuren en omdat bij sommige huizen het water niet goed de dakgoot uitstroomt, maar terugstroomt richting het huis, onder het dak de gevel in.

Beide zussen denken dat de problemen ter herleiden zijn naar de fundering. Daarin zouden scheuren zitten waardoor delen van de huizen verzakken. Ze voelen zich miskend door de verhuurder, die zou de problemen niet serieus nemen en willen wachten totdat de woningen ‘aan de beurt zijn’ voor een grondige renovatie over een paar jaar.

Aan de overkant van de straat is dat niet anders. Buurman Martin Doll (52): „Toen ik dit huis nu bijna 30 jaar geleden huurde, vertelden ze mij niet dat er een zwembad bij zat.” Hij lacht om zijn grap, maar vat de situatie dan samen: „Waanzin.” Wat er wel aan de woning wordt gedaan, zijn lapmiddeltjes zegt hij. „Bij een nieuwe scheur komt er weer een beetje kit bij.”

Dat het onderhoud soms wat raar gebeurt, blijkt als Doll naar het voorraam wijst. Daar is een stuk uit het kozijn gehaald, zodat de stenen beter passen. Als de kelderdeur opengaat, staan daar tientallen centimeters bruin water in, veel meer huizen hebben dat. Ook die van de Natasja en Corina. „Er staat bijna altijd water in”, zegt Doll.

Volgens de huurcommissie mag dat niet en hoeven huurders vanwege het ‘zwembad’ in huis slechts 40 procent van de huur te betalen. Tegen die uitspraak begint Lefier een rechtszaak. Veel meer woningen kampen met volle kelders (en kruipruimtes), stelt woordvoerder Gijs Bosman. „Impregneren helpt hier niet tegen.” Bovendien is het geen leefruimte.

Volgens Bosman is het wooncomfort in een oud huis nu eenmaal anders dan in nieuwbouw. „Wij delen wel de zorgen van bewoners dat er bij sommige huizen problemen zijn.” Toen de buurt en masse protesteerde over de staat van hun woning, zijn er ‘vakmannen vrijgemaakt om van deur tot deur te gaan’. Dat heeft geleid tot een aantal reparaties, waaronder die van een vloer en een aantal maatregelen tegen tocht.

„Toen bleek ook dat sommige gebreken niet bij ons waren gemeld. Ze stonden niet in ons systeem.” Bij sommige huurders mochten ze niet naar binnen. Uit onvrede? „Dat weet ik niet. Maar als die bewoners nu zeggen ‘kom maar langs’, dan komen we. Wij vinden dat we problemen goed oppakken. En we blijven ook bezig met het onderhoud. We doen ons best.”

De renovatie komt er in 2027 of 2028, zegt Bosman. Die zal ‘ingrijpend’ zijn. Met onder andere nieuwe isolatie. Eerder zijn de woningen simpelweg niet aan de beurt, ze hebben energielabel C, volgens Lefier. „We staan voor een enorme opgave voor de verduurzaming van onze woningen. Die planning is strak, schuiven kan niet zomaar.” Bovendien zijn anderen dan misschien later aan de beurt en zijn het monumentale woningen, wat het ingewikkeld maakt. „Niet alles mag. De woningen hoeven ook nog niet verder verduurzaamd te worden.”

De zussen willen er niet op wachten. De situatie tornt aan hun gezondheid, stellen ze. Fysiek, maar ook mentaal. Inmiddels liggen er meerdere adviezen en rapportages over de tekortkomingen, waarvan één door de bewoners zelf is betaald. Kosten: bijna 4000 euro. Een advocaat begeleidt ze in het proces. „Ik ben nu al zo’n twee jaar bezig met een dossier opbouwen.”

Als de woningen zo slecht zijn, waarom blijven ze er dan al tientallen jaren wonen? „Het is een warme buurt. Als er iets is helpen we elkaar.” Zegt Natasja. „Dit is mijn thuis. Ik laat mij niet wegjagen.”