Steeds meer daklozen voor de ingang van de dagopvang van het Leger des Heils aan de Spilsluizen. Foto: eigen foto
Ze slapen in de nachtopvang of in tentjes, schuurtjes en winkelportieken in en rond Groningen. Ook nu. Daklozen haten de sneeuw, winkeliers zien de daklozen liever gaan dan komen. ,,Ik voel aan m’n duimen dat er extreme kou zit aan te komen.’’
,,Het leven is verrot’’, zegt een vrouw die wacht tot de deuren van de dagopvang van het Leger des Heils open gaan. Ze rilt. Ze draagt twee truien en een winterjas, gaapt, steekt een sigaret op. ,,Ik heb hoofdpijn en buikpijn.’’
Ze loopt deze donderdagochtend al uren door de stad. Ze trekt een boodschappentas op wieltjes achter zich aan, met daarin haar hele hebben en houden. Aan de Spilsluizen in Groningen wacht ze tot ze straks om 10 uur naar binnen kan bij het Leger des Heils.
Om haar heen verzamelt zich een steeds grotere groep daklozen, voornamelijk mannen. ,,Je kunt hier iets eten, opwarmen, kletsen en een spelletje doen. En er liggen veel mensen op de grond, omdat ze uitgeput zijn’’, zegt een man die vier maanden terug uit de verslavingskliniek is ontslagen en sindsdien op straat leeft.
‘Alles aan het leven op straat is erg’
De sneeuw vindt hij geen pretje. ,,Sneeuw is erg, maar alles aan het leven op straat is erg. Hoe wanhopiger mensen zijn, des te ergere dingen ze uithalen.’’
Dat beaamt Clifford (46). Hij heeft een roerig leven achter de rug, is ex-tbs’er en noemt de maatschappij en de mensen hard. ,,Ik hoor altijd van mensen die het goed hebben dat het mijn eigen schuld is dat ik dakloos ben. Dat ik toch gewoon kan werken en iets kan opbouwen. Maar ik ken het gewone leven niet, ik weet alleen wat óverleven is. Mensen oordelen heel snel.’’
Hij heeft ergens geslapen, hij heeft zo zijn adresjes. Dat geldt niet voor iedereen, weet veldwerker Marius van der Sijs (48) van het Leger des Heils. Hij werkt vandaag bij de dagopvang, vaker is hij op straat te vinden waar hij met daklozen praat en hen de weg wijst naar de opvanglocaties.
Woensdagochtend om 6.45 uur ging hij samen met twee studenten op pad met de Ontbijtfiets – een bakfiets vol vers gesmeerde boterhammen, warme koffie en thee – door de sneeuw om ontbijt te brengen aan daklozen. ,,We hadden slaapzakken bij ons.’’
Hij zegt niet waar hij de daklozen vond, maar hij kent hun plekken. Onder bruggen, in tentjes.
Tentje ondergesneeuwd
,,Een man lag in z’n tentje dat volledig was ondergesneeuwd. Dat vind ik moeilijk om te zien. Hij had het ijskoud, wilde er niet uit komen. Zo vonden we nog enkele daklozen die in dit weer buiten sliepen. Zij willen niet naar de nachtopvang vanwege de onrust’’, zegt Marius. ,,We zien dat het in de dagopvang veel drukker is dan anders. Mensen hebben behoefte aan schone kleding. Door de sneeuw wordt alles nat en vies.’’
Niet alleen onder bruggen, in tentjes en schuurtjes overnachten daklozen. Ook in winkelportieken hartje stad vinden daklozen hun onderkomen. Zoals in de Oosterstraat.
,,Woensdagochtend toen het zo sneeuwde en het vreselijk koud was, lag hier een man in een slaapzakje’’, zegt Nardia (33) van schoenenzaak Mary Jane. Ze wijst naar het portiek. ,,Ik vond het zo zielig en onmenselijk: hij op die koude vloer, terwijl ik vanuit m’n warme huis de warme winkel in ging. Mijn hart brak toen hij trillend uit z’n slaapzak kwam. Hij was vriendelijk en zei dat de nachtopvang vol was.’’
Ze heeft een kop thee voor hem gemaakt. Toen hij er donderdagochtend opnieuw lag, heeft ze hem twee euro gegeven.
‘Ik sta geregeld kokhalzend schoon te maken’
Iets verderop, bij damesmodezaak Betties, slapen ook daklozen in het portiek. Ook nu het ijskoud is. ,,Meestal worden ze wakker van het rolluik dat omhoog gaat. Maar soms hebben ze drie of vier lege drankflessen naast zich liggen. Dan slapen ze gewoon verder’’, zegt eigenaresse Jeannette (55).
Ze noemt het extreem dat er zelfs in de sneeuw en met deze temperaturen mensen op straat overnachten. ,,Maar wat kun je? Ik heb de politie gebeld, maar die doet er niks aan. Het is sinds een jaar of vier schering en inslag. Daarvoor gebeurde het bij uitzondering.’’
Ze laat foto’s zien. Van een dakloze die opgekruld ligt te slapen, etensresten en uitwerpselen naast zich. ,,Wij treffen vaak een puinhoop aan. Ik sta geregeld kokhalzend schoon te maken. Ze schelden en spugen naar ons, sommigen hebben messen bij zich. Soms, als ze niet weg willen, haal ik een emmer water.’’
Jeannette denkt dat veel daklozen in een kliniek thuis horen. ,,Ze zijn de weg kwijt, ze hebben geestelijke problemen en zouden opgenomen moeten worden.’’
‘Het Forum is een openbaar gebouw’
Daklozen die geen zin hebben in de dagopvang van het Leger des Heils vinden hun heil in het Forum. Op de kussens waar normaal gesproken kinderen en pubers gamen, liggen twee daklozen. Ze eten koekjes en kijken filmpjes op hun telefoon. ,,Dit is een openbaar gebouw, je mag hier gewoon zijn.’’
Ze zijn 47 en 42 jaar, kennen elkaar sinds een paar maanden vanuit de nachtopvang, tegenover Ikea. Ze maken altijd dat ze daar weg komen, vertellen ze, want zij zijn niet verslaafd. ,,Het wordt daar met dit weer steeds drukker. Mensen zijn vies, sommigen laten alles lopen.’’
Beide mannen zijn dakloos geraakt vanwege een relatiebreuk en een onveilige situatie. De een heeft een daklozen-, de ander een ww-uitkering. Hun voornaamste tijdverdrijf is wachten. Op een huis, op een beter leven. Of er ooit verandering in komt, weten ze niet.
,,Mijn zoontje van 16 maanden en mijn vader zijn mijn redenen om in leven te blijven’’, zegt de 47-jarige man. De ander wil vooral een huis zodat hij z’n vier kinderen kan ontvangen. De sneeuw maakt dakloos zijn nog wat erger, vinden ze. ,,Ik voel aan mijn duimen dat er extreme kou aan zit te komen’’, zegt de 47-jarige man. Kan er ook nog wel bij.
