RUG hoogleraar en verkeerspsycholoog Dick de Waard over wanneer we gevaar in het verkeer lopen. Foto: Jaspar Moulijn
De flitspaal met de meeste boetes in Groningen tast de geloofwaardigheid van snelheidshandhaving aan. Dat stelt verkeerspsycholoog Dick de Waard van de Rijksuniversiteit Groningen. Waarom eigenlijk?
De flitspaal aan de Europaweg scoorde vorig jaar 40.451 boetes. Het is met afstand de drukste flitspaal van het Noorden en landelijk staat de paal op plek 3. De gemiddelde snelheid was voor plaatsing van de flitspaal op 62,9 km/u, nu is dat 50,3 km/u. De miljoenen aan boetes vloeien in de kas van de overheden. De gemeente Groningen is beheerder van de vierbaans weg in de bebouwde kom, waar de maximumsnelheid 50 kilometer is.
Een boete voor 5 kilometer te hard in de bebouwde kom bedraagt 45 euro exclusief administratiekosten.
„Ja, dat is op die locatie makkelijk scoren. Het is ook niet heel geloofwaardig in de zin van flitspalen zijn er voor de verkeersveiligheid. Want dan kun je als gemeente veel beter een flitspaal aan de Grote Kruisstraat in het centrum zetten bijvoorbeeld. Verkeersovertredingen moeten niet worden gebruikt om tekorten in de staatskas of de gemeentekas aan te vullen. Zelfs een voormalig directeur van het CJIB heeft al eens gezegd dat verkeersboetes – vooral de verhoging bij het niet op tijd betalen– extreem hoog zijn in Nederland.”
Waarom is het geen goed idee om die flitspaal in de berm langs de Europaweg te zetten?
„Handhaven met flitsers is op zich een goed idee. Maar vooral op plekken waar écht gevaarlijk te hard wordt gereden. Denk dan aan woonwijken bijvoorbeeld. Maar een bord met ‘max 50 km/u’ plaatsen en dan zo’n camera erbij, zónder de uitstraling van de weg aan te pakken? Dat werkt niet. Op de plek waar deze flitspaal staat heb je twee rijstroken in iedere richting, dat is meestal al een veiliger weg. Daar komt nog bij dat deze weg niet wordt gedeeld met wat we tegenwoordig ‘actieve reizigers’ noemen: Fietsers en voetgangers. Ook op de Europaweg moet je niet te hard rijden, maar de urgentie en het veiligheidseffect is minder groot. Verder is er niet iets op tegen, al ondermijnt het mogelijk wel de geloofwaardigheid van handhavingsinspanningen.”
Waar leidt dat toe, worden we dan ongehoorzamer of zo?
„Nou, ongehoorzamer weet ik niet. Het is gewoon niet goed voor de geloofwaardigheid van het toezicht. De huidige flexflitser die controleert of mensen hun mobiele telefoon gebruiken achter het stuur wordt als rechtvaardiger ervaren. In ieder geval rechtvaardiger dan ‘even’ iets te hard rijden op een vierbaansweg. Het verschil tussen goed en fout is dan veel duidelijker. De meeste mensen zullen een boete nog wel terecht vinden als je er meer dan 20 km/uur te hard rijdt.”
Uit vragen van de VVD in de gemeenteraad in 2023 blijkt waarom Groningen eigenlijk zo’n flitspaal wilde langs de Europaweg. Groningen vindt in- en uitrijdend verkeer ter hoogte van het Shell-station met de hoge(re) snelheden van achteropkomend verkeer een verhoogd risico, en dus een grotere kans op ongevallen en verhoogde kans op letsel.
