Is de monumentale muziekkoepel in het Sterrebos in Groningen echt 100 jaar oud?

Op de rand van de monumentale muziekkoepel rollen Henk Hindriks, Aly Katerberg-van Rein, Annet Geerts en Peter Raaff een meterslang spandoek uit. Daarop is de lange en indrukwekkende muzikale geschiedenis van het muziekpodium in het Sterrebos afgedrukt. Het spandoek neemt de komende maanden een prominente plek in tijdens de zondagse optredens.

Want het wordt met de twintigste editie een bijzondere zomer voor de vier mensen die met Christel Elshout het comité Sterrebos Live vormen. Op de muziekkoepel prijkt bovendien in sierlijke cijfers het bouwjaar: 1926. En dat getal liegt niet. Toch? De koepel staat er 100 jaar. Dubbel feest dus.

Voor de wat oudere liefhebbers van popmuziek heeft het Sterrebos door de legendarische festivalreeks Sterren in het Bos nog altijd een magische klank. Tussen 1974 en 1983 vonden hier op een aantal zomerse zondagen culturele manifestaties plaats waarbij naast actuele popmuziek plaats was voor straattheater.

Jarenlang werkte de zomerse concertreeks als een magneet op jongeren uit heel Noord-Nederland. Organisatoren Robbie Kauffmann, Peter Schriemer en Syp Wynia bleken een gelukkige hand van programmeren te hebben.

In 1979 speelde The Cure zijn eerste buitenlandse optreden in het Sterrebos (niet in de muziekkoepel maar op een podium van steigermateriaal naast de vijver) en dat pal na een wolkbreuk. Andere toen zeer actuele bands als Dexys Midnight Runners, Gang of Four, The Shirts, Stiff Little Fingers, The Sound, Gang of Four en Echo and the Bunnymen legden de vogels in het bos voor even het zwijgen op.

Ook Nederlandse bands en lokale helden als Herman Brood, Harry Muskee, Plant, Roeg Toeg, The Boobs en Phoney and the Hardcore kregen er speeltijd.

De populaire zomerfestivals groeiden in het Sterrebos uit hun jasje en werden na 1983 voortgezet in het Stadspark. De subsidiekraan die langzaamaan dichtgedraaid werd, maakte vervolgens een eind aan de reeks.

In het Sterrebos klonk vervolgens lange tijd nauwelijks muziek. Tot twintig jaar terug. Toen nam het Wijkcomité Helpman het initiatief voor een aantal zomerse concerten op de muziekkoepel op zondagmiddag. Op kleinere schaal, dat wel. „ De koepel is gebouwd op de akoestiek zodat je hier concerten kunt geven. Hij vroeg om invulling”, zegt Hindriks. „Het is een soort klankkast”, vindt Katerberg. „Als ik in de koepel sta te fluisteren en jij staat aan de overzijde, dan kun je me prima verstaan”, illustreert Hindriks

De in 2019 overleden Bert Katerberg was de grote aanjager. „Hij trok de kar”, zegt Aly over haar man. „Bert heeft het van heel klein, heel groot gemaakt”, valt Hindriks bij. De herinnering aan Bert wordt levend gehouden via een bankje, recht tegenover de koepel. ‘Keep on rockin in a free world’, wordt Neil Young geparafraseerd op de plaquette voor Katerberg.

Het terrein voor de koepel stroomt voor de concerten de laatste jaren behoorlijk vol. Katerberg weet dat dat mede te danken is aan de herinnering van veel mensen aan de tijd van Sterren in het Bos. „Heel veel mensen kennen dit nog uit die tijd. Het is een enorme trekker. „Het Sterrebos en de koepel hebben iets heel eigens”, vindt Annet Geerts. Peter Raaff weet dat wel te schetsen: „.Iedereen kan hier vrij naar toe. Je kunt je eigen drankje meenemen. Je kunt luisteren naar de muziek of je gaat zitten bij de vijver.” „Dat is het sfeertje”, beaamt Geerts.

Op de vijf zondagmiddagen worden telkens twee bands geprogrammeerd. Alle stijlen komen aan bod, behalve klassiek. „We willen divers zijn’’, zegt Katerberg. „Salsa, Afrikaans”, noemt Hindriks. „En Gronings’’, vult Annet aan. „Alleen soloartiesten hebben we niet vaak. Dan moet je van goeden huize komen om het hier over te brengen.’’

„Ze staan in de rij hè, de bandjes”, weet Geerts. „De herinnering aan Sterren in het Bos is voor die bands ook belangrijk. Er hebben hier grote namen opgetreden. Dan kunnen ze zeggen: wij hebben er ook gestaan”, vult Hindriks aan.

Organisatorisch moet er heel wat gebeuren voor de concertreeks. Afgezien van krachtstroom zijn er geen voorzieningen in het Sterrebos. Alles moet er gebracht worden van bankjes tot en met een toilet. „Het is wel hands-on. Er is geen water”, zegt Geerts. Raaff: „Er is stroom maar de hele stroomkast is al ‘ns leeggeroofd. Dan is het improviseren.’’

„We regelen altijd iets van 120 zitplaatsen. Dat is nooit genoeg.” Katerberg zegt dat een hoop mensen op tijd komen omdat ze willen zitten. „Anderen nemen eigen stoeltjes mee”, valt Geerts bij. „Iemand nam eens een picknicktafel mee en vierde hier zijn verjaardag. De muziek was er al”, weet Hindriks nog.

Er is wel ‘ns een toilet in de fik gestoken. „En de koepel ook”, zegt Geerts. De koepel is daarnaast al decennia een geliefd object bij graffiti-artiesten. „In 2023 is de koepel helemaal schoongemaakt. Dat duurde drie dagen.’’

Daklozen die er de nacht doorbrengen, bevolken daarnaast ook geregeld de koepel. Raaff begrijpt dat wel. „Als ik geen dak boven mijn hoofd had, ging ik hier ook liggen.” Hindriks snapt dat mensen een beschut plekje zoeken, maar hij vindt het minder dat de daklozen het podium bevuilen met uitwerpselen. „We hebben de afspraak dat de gemeente op vrijdagen voor de concerten de koepel schoonmaakt.’’

De mensen uit Helpman willen nog lang niet stoppen met de concertreeks, die ze overigens in de wintermaanden onderdak voortzetten als Podium Zuid in het gebouw van BSV De Helpen. „Zolang de financiën het toestaan en zolang de daadkracht er is, gaan we door. Het is gewoon een heel leuke activiteit. Het is mooi om te zien dat hier altijd een paar honderd man komen en dat er enthousiasme voor is”, vindt Hindriks.

Maar dan is er nog die kwestie over de leeftijd van de koepel. Hindriks wijst naar de koepel. „Het staat erop: 1926.” Maar dat is een foutje.

Sofia Dupon, adviseur groen erfgoed van de gemeente Groningen heeft de gemeentelijke documenten erop nageslagen. „De muziekkoepel is gebouwd in 1928”, weet ze. Foto’s die ook bij de Beeldbank Groningen te vinden zijn, bevestigen haar in die opvatting. Daar zijn beelden te vinden van de bouw van de koepel. Uit 1928. „De datum op de koepel klopt niet”, zegt Dupon.

Hoe het getal 1926 op het gebouw is gekomen is een raadsel. „Daarover is in de archieven niet direct iets te vinden.” Ook de organisatoren van Sterrebos Live weten al geruime tijd dat de koepel er nog geen honderd jaar staat. Toch wordt het eeuwfeest in de concertreeks betrokken.

Op het grote spandoek wordt hierover uitleg gegeven. „In 1927 is het bouwplan ingediend en in 1928 werd het opgeleverd.” En dat foutieve jaartal? Dupon kan er in de gemeentelijke stukken niets over vinden. „Wellicht dat een schilder het bij een restauratie foutief heeft aangebracht en dan gaat het een eigen leven leiden.’’ Ze veronderstelt dat de fout in de nabije toekomst mogelijk hersteld wordt, al zijn daar nog geen concrete plannen voor.

Of de koepel 100 jaar is of 98, voor de mensen van het comité maakt het niet zoveel meer uit. Geerts: „We hebben het er nog wel over gehad, gaan we het twee jaar uitstellen?’’ „We gaan het gewoon twee jaar vieren”, zegt Hindriks. „We houden nu de datum op de koepel aan en dan de datum op de bouwtekening.”