Gigantisch schilderwerk in Groningen blijkt al voor onthulling illegaal. ‘Gemeente slaat pleefiguur’

„Zoiets heb ik nog nooit meegemaakt”, zegt kunstenaar Dejo. Hij is verbijsterd over het nieuws.

De gebeurtenissen in het kort: Dejo wilde graag een muurschildering maken in de Rivierenbuurt waar hij zelf ook woont. Hij nam contact op met de wijkvereniging die weer contact opnam met de gemeente. Die wist nog wel een mooie gevel: die van Jan Dirk Jansen uit Giethoorn. Die verhuurt een pand op de hoek van de Vechtstraat en de Hereweg. „De gemeente vroeg of ik mijn muur ter beschikking wilde stellen, dat vond ik prima”, zegt hij.

Daarop gingen Dejo, Clamaoing, Hribso en Obblikal aan de slag met een kunstwerk van dertien meter breed en vierenhalve meter hoog. Vanwaar de gekke namen? De artiesten zijn deel van het Toyisme. Dit kunstenaarscollectief ontstond in 1992 in Emmen, maar heeft leden van over de hele wereld. In 2013 beschilderden ze onder meer een verwaarloosde watertoren in de IJslandse stad Keflavík.

Essentieel voor de beweging is dat de leden anoniem en leeftijdloos zijn. Ze dragen maskers en werken onder pseudoniem. „Het moet om de kunst gaan”, zegt Dejo. „Niet om de ego’s van de kunstenaars.”

En deze zomer begonnen ze dus ook aan hun kunstwerk in Groningen. Er verschenen steigers aan de gevel en er kwam een artikel in Dagblad van het Noorden. Dat artikel belandde ook op de bureaus van de afdeling Vergunning, Toezicht en Handhaving van de gemeente.

Het pand bleek een gemeentelijk monument en dan mag het niet zomaar beschilderd worden. Was er wel een vergunning aangevraagd voor het schilderij? Antwoord: nee. De kwestie ging naar een andere afdeling. Misschien was het nog mogelijk om het kunstwerk te ‘legaliseren’. Ook dat bleek niet mogelijk, stelden de afdeling Erfgoed en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit.

„We zijn daarom als gemeente verplicht handhavend op te treden in het geval van een vastgestelde overtreding”, schrijft de gemeente in een brief. Vorige week namen ze contact op met de kunstenaars en de initiatiefnemers.

Lang verhaal kort: het kunstwerk moet weg. „Dit is zo absurd, wij hebben er geen woorden voor”, zegt Dejo over het besluit van de gemeente. Zelf woont hij sinds 2017 in de wijk. „Toen ik er kwam wonen, stond er al graffiti op de muur. Waar was de gemeente toen?”„Het zou belachelijk zijn als het eraf moet”, zegt pandeigenaar Jansen. „Dan slaat de gemeente echt een pleefiguur.”

De gemeente benadrukt dat ze op zoek willen naar een nieuwe locatie voor het kunstwerk en dat alle kosten worden vergoed. Maar het kunstwerk weghalen is ingewikkeld. Dejo en zijn collega’s zijn serieus te werk gegaan. „We hebben de voegen meegeschilderd en alles is in meerdere lagen gegaan”, zegt Dejo. „Dat haal je niet met een hogedrukspuit weg.” Het werk verwijderen en op een andere plek weer op de muur zetten kost zomaar twee ton, gokt hij. „En dat is allemaal belastinggeld!”

Dejo is bereid ver te gaan voor zijn kunstwerk. „Ik wil kijken of we eruit kunnen komen zonder juridische stappen. Dat kan altijd nog.” Wat de gemeente ook beslist, vrijdag is de opening van het kunstwerk met onder meer Harry Tupan, de oud-directeur van het Drents Museum. „Dat gaat niemand ons ontnemen.”