Samen eten en Ketikoti vieren bij Museum aan de A in Groningen. 'Racisme altijd benoemen, nooit inslikken'

Racisme is helaas bekend terrein voor Achmed Hooten (70). „Een collega maakte ooit een grap: jij hoort achterin de bus te zitten. Hij bedoelde het grappig, maar zo voelde het voor mij niet”, zegt hij voordat hij een hap neemt van de Surinaamse maaltijd met onder meer rijst en kousenband op zijn bord. Hij zit aan een van de tafeltjes in een expositieruimte van Museum aan de A en staat daar vandaag tijdens feestdag Ketikoti stil bij het slavernijverleden.

Hooten is met zo’n zeventig anderen naar het museum aan de Brugstraat gekomen vanwege Ketikoti, de jaarlijkse viering van de afschaffing van de slavernij. In het Museum aan de A zijn een praatprogramma, muziekoptreden en tussendoor een maaltijd georganiseerd.

Een feestelijke dag, maar eentje met een schaduwkant. De pijn van het slavernijverleden werkt generaties later nog door, blijkt tijdens de gesprekken aan tafel. Hooten vertelde zijn collega later hoeveel moeite hij met zijn grapje had. „Toen begreep hij dat. Vaak beseffen mensen het eerst niet. Je moet racistisch gedrag daarom altijd benoemen, vind ik. Niet inslikken.”

Daar is zijn tafelgenoot Lydia Lo A Njoe (80) het mee eens. Ze heeft Surinaamse en Indische roots. „Voor mij is de verbinding vandaag belangrijk. Ik vind het prachtig om met elkaar bij dit onderwerp stil te staan.” Haar pleegzoon wordt wel eens gepest op zijn opleiding, dan staat er opeens een bakje pinda’s op zijn tafel. Een ‘pinda’ is een racistisch scheldwoord voor Indische Nederlanders.

Marjo Nauta (63) hoort het verschrikt aan. Ze werkt op een internationale school voor jonge vluchtelingen en hoort daar vergelijkbare verhalen. Tijdens Ketikoti hoopt ze eventuele blinde vlekken bij zichzelf te ontdekken. „Verschrikkelijk en onbestaanbaar dat racisme nog steeds zo veel voorkomt. Zo’n grapje komt misschien wel bij iemand tot in zijn vezels binnen. En als je ziet hoe sommige mensen over vluchtelingen praten, daar valt nog een wereld te winnen.”

Charlton Marcos (58) zit verderop te eten. Hij komt van Curaçao en woont zo’n veertig jaar in Nederland. Marcos, dichter van beroep, begon 23 jaar geleden met het vieren van Ketikoti en droeg in 2004 voor duizenden mensen in Amsterdam een gedicht voor. Zijn eigen voorouders zijn tot slaaf gemaakten. „Een stukje pijn blijft altijd in je”, zegt hij. „Ik wil Ketikoti daarom blijven herdenken zolang ik leef.”

De aandacht voor Ketikoti in het museum maakt hem hoopvol voor de toekomst. „Gelukkig zie ik steeds meer mensen die erbij stilstaan. Als mensen naar dit soort bijeenkomsten komen, kunnen ze iets opsteken en dat buiten deze museummuren weer aan anderen doorgeven.”