Rob Jetten (D66) en Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) tijdens het debat in de Tweede Kamer over het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA. Foto: ANP/Remko de Waal
De oppositie in de Tweede Kamer heeft in het eerste debat met de minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA geen voet tussen de deur gekregen over de AOW-leeftijd en zorg.
De PVV-afsplitsers onder Gidi Markuszower en de SGP helpen de minderheidscoalitie aan een meerderheid; bovenop de 66 zetels van D66, VVD en CDA leveren zij nog 10 extra zetels in de Tweede Kamer. Als de oppositie de coalitieplannen wil blokkeren, zal dat dus in de Eerste Kamer moeten.
Tijdens het debat over de formatie leek de coalitie meteen wankel te beginnen, na felle kritiek van de oppositie tegen het plan de AOW-leeftijd op termijn te verhogen naar 70 jaar. Er circuleerde een motie van GroenLinks-PvdA en ChristenUnie om dat meteen van tafel te krijgen.
Volgens de linkse oppositieleider Jesse Klaver is het een grove schending van het met veel moeite enkele jaren geleden gesloten pensioenakkoord. „Waarom erkent u niet dat het een valse start is?’’, vroeg hij Rob Jetten. Die gaf geen krimp en zei dat hij geen knip voor de neus waard zou zijn als hij het regeerakkoord niet zou verdedigen.
‘Handgranaat in uitgestoken hand’
Mirjam Bikker van de ChristenUnie verwees naar de uitgestoken hand die de coalitie zei uit te steken: „Daar wordt meteen een handgranaat in gegooid.’’ Jimmy Dijk van de SP had het over een dolksteek in de rug.
Omdat ook onder de rechtse oppositie en met name bij Geert Wilders en Caroline van der Plas felle kritiek leeft tegen het AOW-plan, schermden Klaver, Bikker en Dijk met een ‘verenigde oppositie’. Daar bleef alleen weinig van over omdat een aantal andere rechtse fracties de coalitie leek te steunen.
Jesse Klaver (GroenLinks/PvdA) en Geert Wilders (PVV) overleggen in de wandelgang over hun moties. Foto: ANP/Jeroen Jumelet
Gidi Markuszower van de groep weggelopen PVV’ers had op zich ook wel moeite met een later pensioen. Maar hij twijfelde of steunen van de motie over de AOW wel zinvol was, omdat de coalitie misschien zelf nog met een beter bod zou komen. De SGP wilde ook niet voor de linkse motie stemmen.
Jetten, Dilan Yesilgöz en Henri Bontenbal benadrukten dat de plannen van de coalitie nog niet in beton gegoten zijn. Ze willen koffiedrinken en praten met de oppositie en met ‘de polder’. Maar ze voelden er ook niets voor hun plannen rond de AOW en de zorg meteen in te trekken.
‘Jij-bakken omdat ze in het nauw zitten’
Alle drie gaven ze de kritische oppositiepartijen meteen kritiek terug als die met inhoudelijke punten kwamen. Wilders had zelf ook niks voor elkaar gekregen, kaatste Jetten. Het verkiezingsprogramma van GroenLinks-PvdA deugde niet, antwoordde Yesilgöz op vragen van Klaver over waarom de VVD de middengroepen zo hard pakt met lastenverzwaringen.
„Ik hou ook wel van jij-bakken’’, ging Wilders daar op verder, „maar deze coalitie laat hierdoor wel meteen merken in het nauw te zitten.’’ Daar had het inderdaad tijdens een deel van het debat alle schijn van. Naast de AOW kregen ook de kortingen op de zorg en de ingrepen in de WW en andere sociale zekerheid brede kritiek.
Rechtse partijen wilden daarnaast meer strenge maatregelen tegen asielzoekers en waren kritisch op het verwachte tegenstemmen van D66 in de Eerste Kamer op de asielwetten die nu al voorliggen. Dat was volgens Yesilgöz alleen niet zo’n probleem omdat de plannen in de senaat ook zonder D66 wel een meerderheid kunnen halen.
Jetten benadrukte dat de drie partijen op het onderwerp asiel ‘over hun schaduw heen gestapt’ zijn. Het was volgens hem voor D66 nodig om akkoord te gaan met een aantal VVD-voorstellen, zoals over de hypotheekrente-aftrek, omdat de onderhandelingen anders veel te lang hadden geduurd. „Na jaren van stilstand moeten we echt aan de slag.’’
‘Portemonnee vol met bonnetjes’
JA21-woordvoerder Annabel Nanninga, die de afwezige Joost Eerdmans verving, viel de coalitie vooral aan op lastenverzwaringen zoals een hogere benzineprijs en btw. „Dit is geen rust in de portemonnee, maar een portemonnee vol met extra bonnetjes.’’
Voor het afzwakken van de vrijheidsbelasting, voor de hogere defensie-uitgaven, en andere lastenverzwaringen lijkt alleen ook geen meerderheid in de Kamer, omdat de coalitie dan steun bij links kan vinden.
