Cardiologen Kevin Damman, Dirk Jan van Veldhuisen en Peter van der Meer van het UMCG. Foto: UMCG
Een lage dosis van het oude, in onbruik geraakte, medicijn digoxine zorgt ervoor dat mensen met hartfalen minder vaak in het ziekenhuis belanden.
Dat blijkt uit drie grote onderzoeken van UMCG‑cardiologen Dirk Jan van Veldhuisen, Kevin Damman en Peter van der Meer. Ze presenteren hun resultaten maandag in onder meer Nature Medicine en Journal of the American Medical Association (JAMA). De Groningse cardiologen verwachten dat de internationale richtlijnen voor hartfalen door hun vondst worden aangepast.
Hartfalen is een groot en groeiend probleem. In Nederland leven ruim een half miljoen mensen met deze aandoening. Hun hart pompt het bloed minder goed rond, waardoor ze snel benauwd en moe worden. Veel patiënten komen regelmatig in het ziekenhuis terecht.
Minder sterfte
De standaardbehandeling bestaat uit vier moderne medicijnen. Digoxine is al eeuwen, maar raakte door de komst van moderne middelen steeds verder in onbruik. Toch blijkt het middel in een lage dosering wel degelijk waardevol. Wat het extra interessant maakt, is de prijs. Het kost zo’n tien cent per dag, wat voor een hartmedicijn heel goedkoop is.
Het UMCG onderzocht 1000 patiënten uit 43 Nederlandse ziekenhuizen. De helft kreeg drie jaar lang digoxine, de andere helft een placebo. De sterfte en verergering van hartfalen daalden met 19 procent. De onderzoekers combineerden vervolgens hun resultaten met twee oudere studies. In die grotere groep werd het effect nog duidelijker: digoxine zorgt voor 25 procent minder ziekenhuisopnames door hartfalen. De lage dosering bleek bovendien veilig.
‘Opvallend’
In een derde onderzoek volgden de wetenschappers 600 patiënten die eerder digoxine of een placebo hadden gekregen. Opvallend was dat patiënten die digoxine gebruikten en ermee moesten stoppen, in de eerste zes weken vaker problemen kregen. Veertien van de 288 patiënten belandden in het ziekenhuis of overleden. Dat bewijst niet direct dat het middel werkt, maar het effect is volgens de onderzoekers „opvallend en zorgwekkend”.
Dat een middel van nog geen 10 cent per dag zulke resultaten laat zien, is uitzonderlijk. Nieuwe hartfalenmedicatie kost vaak meerdere euro’s per dag. Digoxine werkt vooral doordat het stresshormonen in het bloed remt. Dat ontlast het hart. Vroeger werden hogere doseringen gebruikt, maar die bleken minder gunstig.
De onderzoekers verwachten dat hun resultaten gevolgen zullen hebben voor de richtlijnen voor hartfalen. Daardoor kunnen veel meer patiënten het middel gaan gebruiken. De Hartstichting investeerde 3 miljoen euro in het onderzoek, omdat financiering voor onderzoek naar goedkope medicijnen vaak lastig is.
